Źródła:
Cesky Rozhlas https://www.irozhlas.cz/zivotni-styl/zdravi/uz-28-lidi-v-cesku-letos-zemrelo-na-zloutenku-minuly-rok-byli-pouze-dva_2511041140_raf
CT24, https://ct24.ceskatelevize.cz/clanek/domaci/zloutenkou-a-se-letos-nakazilo-nejvic-lidi-od-sametove-revoluce-366783
Státní Zdravotní Ústav, SZÚ, Infekce v ČR – ISIN (dříve EPIDAT) https://szu.gov.cz/publikace-szu/data/infekce-v-cr/
NIZP-PZH. Epimeld. https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
Holt E.: Hepatitis A outbreak in the Czech Republic. Lancet Infect. Dis. 2025 Nov 6: S1473–3099(25)00675-9. doi: 10.1016/S1473-3099(25)00675-9
W Republice Czeskiej od początku tego roku do 02.11.2025 rozpoznano 2375 przypadków zakażenia HAV (współczynnik zapadalności jest najwyższy od 1989 r.), 28 osób zmarło. Najwięcej zachorowań na WZW A rozpoznano w Pradze.
Fot. Tablica informacyjna dot. WZW typu A z praskiego tramwaju
– Od początku roku w stolicy potwierdzono już 1010 zakażeń. Na dzień 31 października Państwowy Instytut Zdrowia (Státní Zdravotní Ústav, SZÚ) zarejestrował 2374 przypadki zachorowań w całych Czechach, z czego 1010 w Pradze – powiedziała rzeczniczka praskiej stacji sanitarno-epidemiologicznej Petra Batók. Dla porównania, w całym ubiegłym roku w Pradze chorowało 37 osób. Dyrektor praskiej stacji sanitarnej Vladimír Možíšek dodał, że żadna z osób, które zachorowały, nie była wcześniej zaszczepiona.
Może Cię zainteresować:
- Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A): przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka
- Szczepienie przeciwko WZW typu A
- Żółtaczka - przyczyny, leczenie i objawy towarzyszące
Zapadalność na ostre WZW A jest w Czechach największa od 1989 r. Wzrost liczby zakażeń zaobserwowano już jesienią 2024 r. Poprzedni duży wzrost zachorowań obserwowano w latach 2016-2017, kiedy to łącznie zachorowało 1313 osób. Wtedy miało to związek z ogniskiem epidemii szerzącym się w Europie i poza nią. Początkowo zakażenia występowały głównie w populacji mężczyzn mających kontakty seksualne z innymi mężczyznami, potem szerzyły się również w populacji ogólnej.
W czasie obecnej epidemii w Czechach na początku zakażenia obserwowano przede wszystkim wśród osób z grup ryzyka żyjących w złych warunkach sanitarnych (osoby w kryzysie bezdomności, przyjmujące substancje odurzające itp.). Obecnie zakażenia dotyczą już populacji ogólnej, chorują osoby ze wszystkich grup wiekowych: od niemowląt po osoby w starszym wieku. Najwięcej zakażeń odnotowano wśród młodych dorosłych (szczyt w grupie 35–39 lat) oraz wśród dzieci (5–9 lat). W Pradze doszło do licznych zachorowań w szkołach.
Ponieważ przez ostatnie dekady Czechy należały do krajów o bardzo małej częstości występowania WZW A, znaczna część populacji nie ma odporności, co sprzyja tak szerokiemu rozprzestrzenianiu się zakażeń. Śmiertelność wynosi ok. 1%. Dane SZU wskazują, że były to osoby dorosłe, przede wszystkim mężczyźni, większość ze współistniejącymi chorobami wątroby, w starszym wieku oraz z czynnikami ryzyka (m.in. bezdomność, alkoholizm, żyjący w złych warunkach sanitarnych).
Obecnie w Czechach trwa kampania informacyjna poświęcona zapobieganiu zakażeniu HAV. Równocześnie prowadzi się kampanię szczepień. Według dyrektora Departamentu Ochrony Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia, Matyáša Fošuma, w tym roku w Czechach szczepienie przeciwko WZW A przyjęło około 160 tys. osób. Fošum poinformował, że w 2025 r. sprowadzono o 100 tys. dawek więcej niż zwykle. Dodatkowe kilka tysięcy szczepionek przeznaczonych dla osób mających kontakt z osobami chorymi znajduje się w zasobach Ministerstwa Zdrowia. – Nie dojdzie do sytuacji, że zabraknie szczepionek do szczepień interwencyjnych. Każda osoba, która miała kontakt z chorym, szczepienie otrzyma – zapewnił Fošum.
Trudno powiedzieć, na ile epidemia blisko polskiej granicy rozszerzy się również na Polskę. Od lat 90. XX w. nasz kraj uznaje się za obszar o małym ryzyku zakażenia. Zmiany w sytuacji epidemiologicznej jakie dokonały się od lat 70. i brak narażenia na HAV w wieku dziecięcym spowodowały, że wrażliwa na infekcję stała się populacja dorosłych, co wiąże się z objawowym przebiegiem zakażenia.
Przez wiele lat aż do 2017 r. odnotowywano pojedyncze przypadki zachorowań (kilkadziesiąt rocznie), przede wszystkim zawlekane z terenów o wysokiej endemiczności. W 2017 r. wystąpił jednak nagły wzrost liczby zakażeń związany z ogniskiem epidemii szerzącym się w krajach zachodnich. W Polsce w czasie epidemii w latach 2017-2019 zgłoszono 5528 przypadki ostrego zapalenia wątroby typu A, 12 osób zmarło. Najwięcej przypadków odnotowano w 2017 roku (3006), współczynnik zapadalności wzrósł wówczas z 0,09/100 tys. w 2016 r. do 7,82/100 tys. w 2017.
W latach 2020-2024 obserwowano znaczny spadek liczby zachorowań, ale współczynnik zapadalności nie wrócił do wartości sprzed epidemii 2017-2019, choć wynosił <1 osoby/100 tys. Jednak w tym roku ponownie obserwuje się wzrost liczby zachorowań. Od początku tego roku do 31.10.2025 odnotowano już 731 przypadków (wsp. zapadalności 1,95 /100 tys.), podczas gdy rok temu w tym samym okresie liczba ta była blisko 2 razy mniejsza i wynosiła 267 przypadków (wsp. zapadalności 0,71/100 tys.). Dane publikowane przez PZH wskazują na to, że wzrost liczby zachorowań odnotowuje się od sierpnia, a ok. 20% wszystkich tegorocznych zgłoszeń miało miejsce w październiku. Wskazana jest poszerzona analiza epidemiologiczna i ocena, na ile obserwowany obecnie przyrost liczby zakażeń HAV wiąże się z obecną epidemią w Republice Czeskiej i czy istnieje ryzyko rozszerzenia się liczby zachorowań na skalę epidemii z lat 2017-2019.
Listopadowy długi weekend wielu rodaków zamierzało spędzić m.in. odwiedzając Czechy. W serwisie dla podróżujących polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych jest zamieszczone ostrzeżenie o zwiększeniu liczby zachorowań na WZW typu A. Informację dotyczącą WZW typu A w Czechach uwzględniono także na „Mapie zagrożeń zdrowotnych na świecie” dostępnej na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego ( zagrozeniazdrowotne.gssewarszawa.pl).
W Europie ostrzeżenia epidemiologiczne dla udających się do Czech opublikowały towarzystwa naukowe medycyny podróży m.in. w Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. Na razie nie wydano dodatkowych komunikatów ani zaleceń dotyczących profilaktyki poza te standardowe. Przypominamy, że zgodnie z PSO 2025 szczepienie zaleca się osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności zachorowań na WZW typu A.
Podsumowanie
Obecnie występujące w krajach zachodnich w tym w Polsce i Czechach epidemie WZW A mają charakter wyrównawczy. Kilkudziesięcioletni brak narażenia niemal całej populacji na kontakt z HAV (do 2017 r. Polska była kwalifikowana do krajów o bardzo małej endemiczności) spowodował, że dorosło i zestarzało się pokolenie osób wrażliwych na to zakażenie. Niestety kontakt z wirusem w wieku dorosłym niesie ze sobą konsekwencje kliniczne, niekiedy dramatyczne. Wiąże się również z kosztami związanymi m.in. z hospitalizacją. Najlepszą metodą profilaktyczną jest szczepienie. Przewlekłe choroby wątroby, szczególnie przebiegające ze zmniejszoną rezerwą czynnościową jak to ma miejsce w przypadku marskości tego narządu, w razie zakażenia HAV wiążą się z ryzykiem rozwoju niewydolności wątroby. Wskazane jest szczepienie osób z przewlekłymi chorobami wątroby, a także z czynnikami ryzyka zakażenia HAV.
Informacja: przy pisaniu tekstu korzystano z ChatGPT do tłumaczenia z języka czeskiego.
