Wirusowe zapalenie wątroby typu E (WZW E) to choroba zakaźna wywołana przez wirus zapalenia wątroby typu E (HEV). Wirus jest w Polsce bardzo rzadki, ponieważ jego przenoszeniu sprzyjają niskie standardy higieniczne, zakażenia występują przede wszystkim w krajach Azji Środkowej i Południowo-Wschodniej (Chiny). Dotychczas odnotowano kilka zawleczonych przypadków. Zwykle ostre WZW E nie wymaga leczenia.
WZW typu E – drogi przenoszenia i okres wylęgania
Rezerwuarem wirusa są ludzie i zwierzęta.
Wirus przenosi się:
- drogą fekalno-oralną, czyli np. przez spożycie zanieczyszczonej wody, posiłku przygotowanego w nieodpowiednich warunkach higienicznych
- przez kontakt z zakażonymi zwierzętami
- przez spożycie zakażonego zwierzęcia
- droga krwiopochodną, czyli przez kontakt z krwią osoby zakażonej, np. użycie tej samej maszynki do golenia
- rzadko z matki na dziecko podczas porodu.
W stolcu znajduje się więcej cząstek HEV niż we krwi. Wirusa wykrywa się także w moczu, lecz nie ma danych co do jego obecności w ślinie, pocie, mleku kobiet karmiących i nasieniu.
Okres wylęgania wynosi 15–65 dni. Chory jest zakaźny do czasu utrzymywania się materiału genetycznego wirusa (RNA HEV) w stolcu.
Czy WZW typu E jest częste?
Zakażenia występują typu przede wszystkim endemicznie w krajach Azji Środkowej i Południowo-Wschodniej (Chiny), sprzyjają im niskie standardy higieniczne. W Polsce zanotowano kilka zawleczonych przypadków. Zakażenia sporadyczne występują na całym świecie.
Czynniki ryzyka zakażenia:
- spożycie wody zanieczyszczonej fekaliami ludzkimi
- spożycie niedogotowanego mięsa zakażonych zwierząt
- kontakt z wydalinami chorych zwierząt
- zakażenia krwiopochodne od bezobjawowych dawców będących w okresie wiremii.
WZW typu E - objawy
Najczęściej przebieg zakażenia jest bezobjawowy, dotyczy to aż 80–95% zakażonych osób.
Jeśli objawy się pojawią, są podobne jak w innych wirusowych zapaleniach wątroby. Obejmują:
- zmęczenie i osłabienie
- utratę apetytu
- nudności i wymioty
- gorączkę
- bóle mięśni i stawów
- ból brzucha
- ciemne zabarwienie moczu
- odbarwienie stolca
- żółtaczkę.
Przebieg objawowy występuje głównie u młodych dorosłych w wieku 15–35 lat.
Czasem zakażenie HEV może powodować objawy neurologiczne, np. zespół Guillaina i Barrégo, zapalenie mózgu.
WZW typu E – rozpoznanie
Najpierw lekarz zbierze wywiad, a następnie zbada pacjenta. Żeby ustalić rozpoznanie, skieruje pacjenta na badania dodatkowe, czyli badania krwi. U osób zakażonych we krwi można zidentyfikować przeciwciała anty-HEV w klasie IgM – pojawiają się we wczesnej fazie zakażenia i zanikają w ciągu 4–5 mies. (w wyjątkowych przypadkach do roku), wskazują na niedawne zakażenie, a następnie przeciwciała anty-HEV w klasie IgG – pojawiają się po przeciwciałach w klasie IgM. Ponadto we krwi i moczu można wykryć antygen HEV, a także oznaczyć we krwi lub stolcu materiał genetyczny wirusa RNA HEV.
Stwierdzenie RNA HEV dłużej niż 6 miesięcy od zakażenia świadczy o zakażeniu przewlekłym.
WZW typu E – leczenie
U chorych bez niedoboru odporności zwykle stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. W ostrym WZW E leczenie lekami przeciwwirusowymi zaleca się w razie zapalenia nadostrego z niewydolnością wątroby (zob. Ostra niewydolność wątroby - objawy, leczenie i rokowanie).
W przypadku przewlekłego zakażenia u chorych po przeszczepieniu narządu litego (np. serca, nerek, wątroby) należy – jeśli to możliwe – zmniejszyć dawki leków immunosupresyjnych. U części osób stosuje się także leczenie przeciwwirusowe, zwykle rybawirynę lub rybawirynę z Peg-IFN-α.
WZW typu E – powikłania
Powikłania mogą wystąpić zarówno w ostrej, jak i w przewlekłej postaci zakażenia.
Najczęstsze powikłania neurologiczne to:
- neuropatie obwodowe, czyli uszkodzenie nerwów obwodowych
- zespół Guillaina i Barrégo
- ataksja (niezborność ruchowa)
- porażenie Bella.
Inne powikłania mogą obejmować:
- błoniastorozplemowe i błoniaste kłębuszkowe zapalenia nerek
- małopłytkowość
- niedokrwistość aplastyczną i hemolityczną
- i rzadko:
- zapalenie trzustki
- autoimmunologiczne zapalenie tarczycy
- zapalenie stawów.
U osób z inną chorobą wątroby zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu E może doprowadzić do szybkiego pogarszania się czynności i do niewydolności wątroby.
WZW typu E – profilaktyka
W obszarach epidemicznych zapobieganie zachorowaniom na WZW typu E polega na poprawie jakości sanitarnej środowiska, w tym wody pitnej, a w krajach rozwiniętych – dbałość o właściwe usuwanie nieczystości z miejsc hodowli zwierząt. Osoby z niedoborem odporności powinny unikać spożywania niedogotowanego mięsa (wieprzowego, z sarny, jelenia i dzika) oraz surowych owoców morza. Osoby pracujące z osobami chorymi na WZW typu E (personel medyczny) muszą przestrzegać ścisłych zasad ochrony, które obejmują higienę rąk, stosowanie środków ochrony osobistej.
Szczepienie przeciwko WZW E jest dostępne tylko w Chinach.
