Mesalazyna to lek stosowany w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zarówno podczas zaostrzeń (rzutów), aby doprowadzić do remisji, jak i w leczeniu podtrzymującym. Mesalazyna jest uznawana za skuteczny i bezpieczny lek. Może być stosowana doustnie i miejscowo, doodbytniczo.
Co to jest mesalazyna?
Mesalazyna jest lekiem stosowanym we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. Mesalazyna należy do aminosalicylanów i znajduje się w niej cząsteczka czynna – kwas 5-aminosalicylowy (5-ASA).
Innym lekiem należącym do tej samej grupy i stosowanym w leczeniu nieswoistych zapaleń jelit jest sulfasalazyna. Mesalazyna powoduje jednak mniej działań niepożądanych, dlatego jest częściej stosowana w leczeniu podtrzymującym.
Jak działa mesalazyna u osób chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG)?
Mesalazyna działa na błonę śluzową jelita grubego, powodując gojenie się zmian zapalnych. Działanie mesalazyny zależy od jej miejscowego stężenia w jelicie grubym, gdzie oddziałuje na błonę śluzową jelita.
Ponadto u osób chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego ma działanie tzw. chemoprewencyjne, co oznacza, że zmniejsza ryzyko wystąpienia raka jelita grubego. Jest to ważne, ponieważ osoby chore na WZJG są obarczone zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego.
Kiedy stosowana jest mesalazyna?
U osób chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego mesalazynę stosuje się zarówno w leczeniu indukującym remisję, czyli powodującym wygojenie błony śluzowej (ustąpienie zmian zapalnych), jak i w leczeniu podtrzymującym, czyli mającym na celu utrzymanie remisji. Leczenie podtrzymujące stosuje się długoterminowo, aby nie doszło do zaostrzenia.
W jakich postaciach występuje mesalazyna?
Mesalazyna występuje w postaci tabletek, granulek do podawania doustnego oraz czopków i wlewek do stosowania doodbytniczego.
Mesalazyna – dawkowanie
Podczas zaostrzenia choroby (czyli w leczeniu indukującym) zwykle stosuje się 3–4 g mesalazyny na dobę.
W leczeniu podtrzymującym zwykle stosuje się co najmniej 2 g mesalazyny na dobę przewlekle.
U pacjentów ze zmianami zlokalizowanymi tylko w odbytnicy mesalazynę można stosować jedynie miejscowo, czyli doodbytniczo, w dawce 1 g na dobę. W niektórych przypadkach (zwłaszcza w tzw. lewostronnej postaci choroby) korzystne jest łączenie terapii doustnej z miejscową.
Należy jednak pamiętać, że u konkretnego pacjenta konieczne może być stosowanie większej dawki, aby zapewnić optymalny efekt terapeutyczny. Pojawiają się doniesienia, że większe dawki mesalazyny mogą być bardziej skuteczne, dlatego też często właśnie takie dawki są zalecane. Należy pamiętać, że leczenie powinno być prowadzone zgodnie z zaleceniami lekarza.
Choć mesalazyna jest uznawana za bezpieczny lek, to osoby przyjmujące mesalazynę przewlekle powinny okresowo wykonywać badania krwi, takie jak morfologia, tzw. enzymy wątrobowe, kreatynina czy badanie ogólne moczu.
Zobacz:
- Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – czy lek (mesalazyna) zwiększa wynik ALT?
- Czy leczenie mesalazyną powoduje wrzody żołądka?
Jak szybko działa mesalazyna?
Uważa się, że minimalny czas do uzyskania wycofania objawów zaostrzenia to 4 tygodnie, natomiast początkowe działanie może być już odczuwalne po 2 tygodniach.
Jak często stosuje się mesalazynę?
W zależności od stanu pacjenta i tego, która forma mesalazyny jest stosowana, to lek można przyjmować raz dziennie (przeznaczony do tego preparat – mikrogranulki) lub 2–4 razy dziennie.
Czy mesalazynę można przyjmować tylko raz dziennie?
Tak, ale nie każdy preparat. Do przyjmowania raz dziennie przeznaczone są preparaty o przedłużonym uwalnianiu. Preparatami o przedłużonym działaniu są tabletki o przedłużonym działaniu i granulat mesalazyny. Inne preparaty, które nie są przeznaczone do stosowania raz dziennie, należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza, 2–4 razy dziennie. Mesalazyna działa miejscowo w jelicie i jej skuteczność zależy od jej stężenia. Przyjmowanie raz dziennie preparatów, które nie są do tego przeznaczone, może skutkować nieskutecznością leczenia.
Czy różne preparaty mesalazyny można stosować zamiennie?
Nie, ponieważ mesalazyna w różnych postaciach ma inną farmakokinetykę, co oznacza, że inaczej zachowuje się w organizmie człowieka. Doustne preparaty mesalazyny mają różne mechanizmy uwalniania substancji czynnej, tak aby dotarła ona tam, gdzie powinna u osób chorych na WZJG, czyli do jelita grubego. Zależy to między innymi od pH panującego w przewodzie pokarmowym. W zaostrzeniu WZJG i podczas przyjmowania niektórych leków może dojść do obniżenia pH w jelicie grubym, co może niekorzystnie wpłynąć na uwalnianie mesalazyny z tzw. preparatów pH-zależnych, czyli takich, na których zachowanie w organizmie człowieka ma wpływ pH. Wiąże się to z tym, że miejscowe stężenie mesalazyny w jelicie może być niewystarczające, a leczenie – nieskuteczne. Efekt ten nie występuje w przypadku stosowania mesalazyny w mikrogranulkach. Nie oznacza to jednak, że u wszystkich pacjentów należy stosować mikrogranulki, ponieważ zdarza się też, że mikrogranulki nie mają odpowiedniej skuteczności u określonego pacjenta i wówczas lekarz może zmienić leczenie na preparat pH-zależny.
Ogólnie uważa się, że jeśli jakiś konkretny preparat mesalazyny u danej osoby nie przynosi pożądanego efektu terapeutycznego, nie oznacza to od razu, że sama mesalazyna jest nieskuteczna, tylko że należy zmienić lek na inny (o innym mechanizmie uwalniania) i leczenie może wówczas przynieść pożądany efekt.
Czy jeśli osoba z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG) nie ma objawów, to może odstawić mesalazynę?
Mesalazyna stosowana w leczeniu podtrzymującym we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, czyli u osób, u których doszło do remisji, czyli wycofania się objawów, powinna być stosowana przewlekle. Remisje w WZJG mogą trwać różnie długo i czasem pacjent, który od wielu miesięcy lub lat nie ma objawów, chciałby odstawić mesalazynę. Nie jest to zalecane, ponieważ stosowanie mesalazyny wpływa na podtrzymanie remisji objawów, a także dlatego, że mesalazyna ma działanie chemoprewencyjne, co oznacza, że zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, które u osób z WZJG jest większe niż w populacji ogólnej. Nie należy zatem ani odstawiać ani modyfikować dawki bez konsultacji z lekarzem.
Dwutlenek tytanu w lekach stosowanych w nieswoistych zapaleniach jelit
Podejrzewa się, że dwutlenek tytanu stosowany jako substancja pomocnicza w niektórych lekach może wpływać niekorzystnie na przebieg nieswoistych zapaleń jelit. Stosowanie dwutlenku tytanu w produkcji żywności i wprowadzanie jej do obrotu zostało oficjalnie zakazane od 7 sierpnia 2022 r. Wciąż jednak dwutlenek tytanu jest stosowany w niektórych lekach, dlatego zaleca się, aby osoby chore na nieswoiste zapalenia jelit wybierały preparaty bez tej substancji.
