×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Bóle ręki i nadgarstka: przyczyny, objawy i leczenie

dr n. med. Zofia Guła, dr hab. n. med. Mariusz Korkosz

Ręka i nadgarstek zbudowane są z wielu drobnych stawów, co umożliwia precyzyjne wykonywanie ruchów. Są one narażone na liczne przeciążenia i urazy, mogą zostać również zaatakowane przez choroby zapalne. Oprócz samych stawów przyczyną bólu ręki i nadgarstka mogą być choroby innych struktur, np. ścięgien, nerwów i mięśni.

Jakie mogą być przyczyny bólu ręki i nadgarstka?

Choroba zwyrodnieniowa stawów rąk

Często występująca choroba dotykająca głównie osoby po 40. roku życia. Ważną rolę odgrywa predyspozycja rodzinna, a także narażenie na powtarzane mikrourazy (np. związane z wykonywaną pracą lub aktywnością sportową i rekreacyjną). Ból i sztywność dotyczą najczęściej stawów międzypaliczkowych bliższych i dalszych, a także stawu podstawy kciuka (patrz: ryc.). Dolegliwości nasilają się przy ruchu i zmniejszają w spoczynku, chociaż w zaostrzeniach choroby mogą występować cały czas, także w nocy. Z reguły po okresie nasilenia choroby (wywołanego zmianą struktury stawu i tworzeniem się guzków zwyrodnieniowych – tzw. guzków Heberdena i Boucharda – ryc.) dochodzi do znacznego złagodzenia bólu. Niestety nie da się skutecznie zapobiec powstawaniu zmian zwyrodnieniowych rąk, można jednak łagodzić związane z nimi dolegliwości. Zmianom tym w rękach często towarzyszą zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych.

Ryc. 1. Guzki Heberdena i guzki Boucharda

Zapalne choroby stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) czy łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) – oprócz bólu występuje obrzęk stawów i charakterystyczna sztywność poranna (trwająca ponad godzinę, ustępująca po rozruszaniu się). W przypadku RZS najczęściej zajęte są symetrycznie stawy nadgarstkowe, śródręczno-paliczkowe i międzypaliczkowe bliższe. Z kolei dla ŁZS charakterystyczne jest występowanie tzw. palców kiełbaksowatych – czyli obrzęku i bólu całego palca wynikającego z zapalenia stawów, pochewek ścięgnistych i tkanek okołostawowych. W obu chorobach często zajęte są inne stawy, a także mogą występować ogólne objawy choroby, m.in. osłabienie, uczucie rozbicia, stany podgorączkowe, objawy zajęcia innych narządów (np. oka, skóry). Zapalne choroby stawów mogą dotyczyć osób w każdym wieku, najczęściej między 30. a 50. rokiem życia. Inną częstą zapalną chorobą stawów jest dna moczanowa dotycząca głównie mężczyzn i starszych kobiet – w jej przebiegu dochodzi do silnego bólu, obrzęku i zaczerwienienia stawu o nagłym początku (najczęściej w obrębie palucha, jednak choroba może również dotyczyć stawów rąk).

Zapalenie pochewki ścięgna zginacza palca

Częsta przyczyna bólu palca i problemów z jego zginaniem. Wynika głównie z powtarzanych mikrourazów (np. zawodowych, sportowych), rzadziej jest następstwem zakażenia lub innej choroby stawów. Poszerzenie pochewki otaczającej ścięgno utrudnia jego ślizganie się podczas ruchu, a nawet doprowadza do zablokowania palca w zgięciu (tzw. palec zatrzaskujący).

Zespół cieśni nadgarstka

Często występująca choroba, na którą narażone są zwłaszcza osoby z chorobą zwyrodnieniową rąk, reumatoidalnym zapaleniem stawów i cukrzycą, a także kobiety w ciąży. Objawy wywołane są uciskiem nerwu pośrodkowego biegnącego w kanale nadgarstka. Pacjenci skarżą się na uczucie cierpnięcia, mrowienia i piekący ból czterech pierwszych palców (kciuka, palca wskazującego, pośrodkowego i połowy palca serdecznego), nasilone zwłaszcza w nocy lub przy zginaniu nadgarstka. Dolegliwości mogą być bardzo uciążliwe, wybudzać ze snu i zakłócać wykonywanie codziennych zajęć. W zaawansowanej postaci choroby dochodzi do zaniku mięśni kłębu i zaburzeń czucia. Podobne objawy mogą wystąpić również w przypadku choroby szyjnego odcinka kręgosłupa lub ucisku nerwu pośrodkowego na wyższym poziomie. Ważne jest wczesne ustalenie rozpoznania i właściwe leczenie, mające na celu zapobieżenie nieodwracalnemu uszkodzeniu nerwu.

Choroba de Quervaina

Spowodowana jest zapaleniem ścięgien kciuka. Typowo występuje u osób wykonujących powtarzane ruchy odwiedzenia i prostowania kciuka (np. fryzjerów, rzeźników, mechaników samochodowych, gospodyń domowych, u młodych matek przy noszeniu niemowlęcia). Ból zlokalizowany jest w okolicy podstawy kciuka i bocznej strony nadgarstka, nasila się przy ruchu i chwytaniu przedmiotów.

Ganglion

Jest wynikiem wydostawania się płynu z uszkodzonych pochewek ścięgien lub stawów, co uwidacznia się pod skórą w postaci guzka (zwłaszcza po okresie aktywnego ruchu); może być tkliwy lub niebolesny i stanowi głównie problem kosmetyczny.

Przykurcz Dupuytrena

W chorobie tej dochodzi do pogrubienia błony znajdującej się tuż pod skórą dłoni (tzw. rozcięgna dłoniowego), co doprowadza do stopniowego przykurczu palców i braku możliwości pełnego otwarcia dłoni; najczęściej występuje u mężczyzn po 50. roku życia (zwłaszcza robotników narażonych na wibracje) i u osób chorych na cukrzycę. Ryzyko zachorowania zwiększa nadużywanie alkoholu i palenie papierosów.

Na co należy zwrócić uwagę przy bólu ręki i nadgarstka?

Ryc. 2. Zdjęcie radiologiczne ręki

Ponieważ ból ręki i nadgarstka może mieć bardzo wiele przyczyn, ważne jest określenie:

  • co wywołało dolegliwości – często przyczyna jest oczywista, np. uraz, przeciążenia związane z aktywnością sportową lub zawodową; czasem dolegliwości pojawiają się podstępnie i bez konkretnej przyczyny (co może nasuwać podejrzenie choroby zapalnej, zwłaszcza u osób młodszych)
  • których dokładnie miejsc dotyczy – różne choroby mają swoje specyficzne lokalizacje, np. reumatoidalne zapalenie stawów obejmuje zwykle obydwa nadgarstki i symetryczne stawy rąk, ale nie zajmuje stawów międzypaliczkowych dalszych
  • czy występują inne objawy mogące wskazywać na chorobę zapalną stawów, zwłaszcza:
    • trwająca ponad godzinę sztywność stawów w godzinach porannych,
    • obrzęk, zaczerwienienie lub wzmożone ocieplenie stawów,
    • objawy ogólne, takie jak stany podgorączkowe/gorączka, nieuzasadnione chudnięcie, znaczne osłabienie, uczucie rozbicia.

Jak postępować, jeśli wystąpi ból ręki lub nadgarstka?

Jeśli wystąpi ból ręki lub nadgarstka:

  • staraj się nie przeciążać bolących stawów – powstrzymaj się od prac nasilających dolegliwości, nie noś ciężkich przedmiotów
  • możesz przykładać na bolące miejsca ciepłe lub zimne okłady (nawet kilka razy dziennie, nie dłużej niż 20 min za jednym razem)
  • w razie potrzeby zażyj paracetamol lub niesteroidowy lek przeciwzapalny.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Zgłoś się do lekarza, jeśli:

  • ból nie ustępuje w ciągu kilku dni lub się nasila
  • wystąpi osłabienie ręki lub zaburzenia czucia (np. mrowienie albo pieczenie)
  • wystąpią inne niepokojące objawy – obrzęk, zaczerwienienie lub ocieplenie stawów, dokuczliwa sztywność stawów po obudzeniu się, upośledzenie ruchomości stawu, stany podgorączkowe, uczucie rozbicia.

Jakie badania należy wykonać w celu ustalenia przyczyn bólu ręki i nadgarstka?

Do różnicowania przyczyn bólu ręki i nadgarstka służą:

  • zdjęcie radiologiczne (RTG) – obrazuje struktury kostne, dzięki czemu można uwidocznić zmiany pourazowe; RTG jest również pomocne przy rozpoznawaniu choroby zwyrodnieniowej, RZS i innych chorób stawów
  • ultrasonografia – jest bardzo użytecznym badaniem do obrazowania „miękkich” struktur stawów; służy do rozpoznawania różnych patologii w obrębie ręki (np. zespołu de Quervaina, „palca zatrzaskującego”) i nadgarstka (zwłaszcza zespołu cieśni nadgarstka – patrz wyżej), a także jest cenną metodą pozwalającą na uwidocznienie nawet niewielkich zmian zapalnych
  • niekiedy inne badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny
  • badanie przewodnictwa nerwowego w przypadku podejrzenia zespołu cieśni kanału nadgarstka
  • badania laboratoryjne – wykonywane w niektórych przypadkach, jeśli lekarz podejrzewa RZS lub inną chorobę stawów (odnośnik do badań).

Ból ręki i nadgarstka – leczenie

Leczenie zależy od przyczyny dolegliwości. Stosuje się różne metody fizykoterapii, leczenie farmakologiczne, miejscowe wstrzyknięcia steroidów, a niekiedy także zabiegi chirurgiczne (zobacz również poszczególne jednostki chorobowe).

W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów rąk leczenie polega na złagodzeniu dolegliwości bólowych. Często skuteczne jest leczenie miejscowe – m.in. stosowanie maści z NSLPZ, a także różnych zabiegów fizykoterapii. W warunkach domowych można zastosować wirówki z solą leczniczą. Jeśli zmiany zwyrodnieniowe upośledzają wykonywanie czynności życia codziennego, pomocne może być zastosowanie odpowiednich przyrządów, np. do otwierania słoików. Korzystne jest również wykonywanie odpowiednich ćwiczeń w celu poprawy zakresu ruchu i siły mięśniowej rąk. W przypadku bólu stawu podstawy kciuka zaleca się stabilizację za pomocą ortezy. W leczeniu systemowym stosuje się najczęściej NSLPZ (przez jak najkrótszy okres) oraz siarczan chondoityny.

Leczenie zapalnych chorób stawów, takich jak RZS powinno być prowadzone przez reumatologa. Ważne jest szybkie ustalenie rozpoznania i włączenie odpowiedniej terapii, co daje szansę na uniknięcie uszkodzenia stawów.

Ból ręki i nadgarstka – lekarze odpowiadają na Wasze pytania

Jak wykryć przyczynę bólu nadgarstków? » prof. dr hab. Irena Zimmermann-Górska
Obrzęk dłoni » prof. dr hab. Irena Zimmermann-Górska
01.04.2022
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta
  • Kardiolog - czym się zajmuje i jakie choroby leczy?
    Kardiolog to lekarz specjalizujący się w rozpoznawaniu i leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego (inaczej układu krążenia), które, obok nowotworów, stanowią główną przyczynę zgonów na świecie. W diagnostyce i leczeniu stosuje zarówno metody nieinwazyjne, jak i inwazyjne.
  • Więcej badań w POZ
    Pomogą w diagnostyce niedokrwistości, zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C oraz Helicobacter pylori oraz w rozpoznaniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Ułatwią też lekarzowi POZ podjęcie decyzji w sprawie antybiotykoterapii