Wirus Nipah to wirus, który występuje w Azji Południowo-Wschodniej. Jest to wirus odzwierzęcy, a jego rezerwuarem są gatunki nietoperza owocożernego, które nie występują w Europie. Powoduje zapalenie mózgu o ciężkim przebiegu, które często się kończy zgonem. Objawy zapalenia mózgu spowodowanego zakażeniem wirusem Nipah to gorączka, ból głowy, senność, zaburzenia świadomości i śpiączka. Wirus Nipah w Polsce nie występuje.
Co to jest wirus Nipah?
Wirus Nipah (wirus z rodziny Paramyxoviridae) jest pochodzenia odzwierzęcego – jego rezerwuarem są gatunki nietoperza owocożernego (Pteropus), który nie występuje w Europie. U ludzi powoduje zapalenie mózgu, które może mieć ciężki przebieg i kończyć się śmiercią.
W 1999 r. wirus Nipah po raz pierwszy wykryto po wybuchu epidemii wśród świń i ludzi w Malezji i Singapurze. Zachorowało trzysta osób, a ponad sto z nich zmarło. Podczas tej pierwszej epidemii nietoperze początkowo przeniosły wirusa Nipah na świnie. Zachorowały również osoby, które miały bliski kontakt z zarażonymi świniami.
Epidemie wirusa Nipah odnotowano tylko w Bangladeszu, Indiach, Malezji, Filipinach i Singapurze. Jednak nietoperze owocożerne przenoszące wirusa Nipah występują w całej Azji, na południowym Pacyfiku i w Australii.
Jak się przenosi wirus Nipah?
Wirus przenosi się głównie poprzez bezpośredni kontakt z zakażonymi nietoperzami owocożernymi i ich wydzielinami. Najczęściej wirus dostaje się organizmu człowieka drogą pokarmową przez spożycie owoców lub produktów owocowych (takich jak surowy sok z daktylowca) zanieczyszczonych odchodami lub śliną zakażonych nietoperzy owocożernych.
Wirus może się przenosić między ludźmi poprzez bliski bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi osoby chorej (odnotowywano przypadki zachorowań zarówno wśród rodzin, jak i personelu medycznego opiekującego się chorymi).
Wirus może powodować zakażenia niektórych zwierząt udomowionych, takich jak świnie, konie, psy, koty, które mogą się stać źródłem zakażenia dla ludzi. Nie odnotowano takich przypadków zachorowań w Europie.
Wirus Nipah – okres wylęgania
Zwykle objawy pojawiają się w ciągu 3–14 dni po zakażeniu, ale w rzadkich przypadkach czas ten może się wydłużyć do kilku miesięcy, a nawet lat.
Jak często dochodzi do zakażenia wirusem Nipah?
Choroba Nipah występuje sporadycznie. Zachorowania obserwuje się w krajach Azji Południowo-Wschodniej. Regularnie rejestrowane są ogniska zachorowań w Indiach, Bangladeszu, Malezji i Singapurze.
Wirus Nipah w Polsce
W Polsce istnieje teoretyczne ryzyko przywleczenia tej choroby z terenów, gdzie występują epidemie zakażeń wirusem Nipah.
Stan na 02.02.2026 r. – W Polsce nie stwierdzono zachorowania na wirus Nipah.
Zakażenie wirusem Nipah – objawy
Wirus Nipah powoduje zapalenie mózgu.
Więcej o zapaleniu mózgu: Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Początkowo pojawia się gorączka i bóle głowy utrzymujące się przez 3–14 dni, do których dołącza się nadmierna senność, zaburzenia orientacji i świadomości, drgawki. Stan ten prowadzi do śpiączki po 24–48 godzinach. U około połowy pacjentów pojawiają się objawy zakażenia dróg oddechowych.
Co robić w przypadku wystąpienia objawów choroby Nipah?
Stan pacjenta z wirusowym zapaleniem mózgu zwykle wymaga pilnej konsultacji lekarskiej (pogotowie ratunkowe, szpitalny oddział ratunkowy). Pełną diagnostykę i leczenie wszystkich zapaleń mózgu przeprowadza się w warunkach szpitalnych.
W jaki sposób lekarz rozpoznaje zakażenie wirusem Nipah?
Wirus Nipah wywołuje objawy zapalenia mózgu podobne do tych powodowanych przez inne wirusy, bakterie lub grzyby. Pewne rozpoznanie choroby Nipah na podstawie objawów klinicznych jest niemożliwe. Podejrzenie tej dosyć rzadkiej choroby może nasuwać pobyt w rejonie endemicznego wstępowania zakażeń. Aby potwierdzić zakażenie wirusem Nipah, konieczne są badania laboratoryjne.
Na początku choroby materiałem do badań laboratoryjnych może być:
- krew
- płyn mózgowo-rdzeniowy
- mocz
- wymazy z nosa i gardła.
Metodami molekularnymi poszukuje się w nich materiału genetycznego wirusa. W późniejszym okresie we krwi chorego można wykryć przeciwciała przeciw wirusowi Nipah. Dodatkowo lekarz może zlecić wykonanie badań obrazowych ośrodkowego układu nerwowego, takich jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny.
Zakażenie wirusem Nipah – leczenie
W przypadku choroby Nipah stosuje się leczenie objawowe w warunkach szpitalnych. Nie opracowano dotychczas leku o potwierdzonej skuteczności przeciw zakażeniu wirusem Nipah. Trwają badania nad lekami, które mogą być potencjalnie skuteczne w leczeniu zakażenia wirusem Nipah, ale na tym etapie żaden lek nie został zatwierdzony i dopuszczony do powszechnego stosowania.
Czy wirus Nipah da się wyleczyć?
Tak, choć jest to choroba obciążona dużą śmiertelnością. Szacuje się, że nawet 45–75% osób chorych umiera.
Wirus Nipah – powikłania
Nawet po wyleczeniu choroby może ona powodować przewlekłe powikłania neurologiczne pod postacią
- zaburzeń osobowości
- nawracających drgawek
- pozakaźnego przewlekłego zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego.
Zakażenie wirusem Nipah może również przebiegać w postaci utajonej i ulegać reaktywacji po wielu latach od ekspozycji, prowadząc nawet do śmierci.
Co należy robić po zakończeniu leczenia choroby Nipah?
Z uwagi na fakt, że zakażenie wirusem Nipah może prowadzić do przewlekłych powikłań oraz przebiegać w formie latentnej (utajonej), wskazana jest wieloletnia obserwacja specjalistyczna.
Zakażenie wirusem Nipah – zapobieganie
Profilaktyka pierwotna zakażeń wirusem Nipah polega przede wszystkim na unikaniu narażenia na wirusa, czyli kontaktu ze zwierzętami mogącymi potencjalnie przenosić wirusa oraz niespożywaniu surowego soku z drzew palmowych w rejonach endemicznego występowania choroby.
Czy istnieje szczepienie przeciwko wirusowi Nipah?
Szczepienia ochronne nie są dostępne – obecnie trwają badania, których celem jest opracowanie szczepionki.
Wirus Nipah: Aktualna sytuacja epidemiologiczna
Aktualna sytuacja epidemiologiczna – stan na 02.02.2026.
Dwa potwierdzone przypadki choroby wywołanej wirusem Nipah odnotowanow stanie Bengal Zachodni w Indiach. Dotyczą pracowników medycznych zatrudnionych w jednym szpitalu, którzy najprawdopodobniej mieli bezpośredni kontakt z osobą zakażoną pod koniec grudnia 2025 r. Tylko dwa przypadki zachorowania i ich wyraźny związek z jedną placówką ochrony zdrowia wskazują na to, że obecnie nie doszło do rozprzestrzeniania się wirusa w społeczności.
W Europie nie stwierdzono żadnego przypadku zachorowania na wirus Nipah.
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) ocenia, że na podstawie obecnie dostępnych informacji ryzyko zakażenia dla osób z Europy podróżujących do tego regionu lub przebywających w tym regionie jest bardzo małe.
Najbardziej prawdopodobną drogą zawleczenia wirusa Nipah do Europy byłoby przybycie zakażonych podróżnych. Scenariusz taki uznaje się za mało prawdopodobny. Nietoperze owocożerne, które przenoszą wirus Nipah nie występują w Europie, dlatego ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się wirusa, po hipotetycznym zawleczeniu, także się ocenia jako bardzo małe w obecnych warunkach.
Zalecenia zmniejszające ryzyko zakażenia wirusem Nipah dla osób przebywających w krajach, w których wirus ten występuje endemicznie, i podróżujących do tych krajów
GIS: Informacja nt. wirusa Nipah w regionie Azji Południowo-Wschodniej
W ramach środków ostrożności osobom, które podróżują do Bengalu Zachodniego lub tam przebywają, zaleca się unikanie potencjalnych źródeł zakażenia, w szczególności:
- w rejonach endemicznych zachowaj ostrożność i stosuj się ściśle do poleceń miejscowych służb
- bezwzględnie myj, obieraj i gotuj owoce oraz warzywa przed spożyciem, wyrzuć owoce ze śladami ugryzień zwierząt (wirus może być obecny na produktach spożywczych zanieczyszczonych przez nietoperze)
- nie spożywaj surowego soku z palmy daktylowej – zawsze gotuj go przed spożyciem
- unikaj dotykania (i obróbki) oraz spożywania jakiegokolwiek rodzaju surowego mięsa pochodzącego z dzikich zwierząt
- nie dotykaj zwierząt ani domowych, ani dzikich (zarówno żywych, jak i martwych) i unikaj kontaktu z ich odchodami oraz siedlisk, w których mogą przebywać nietoperze
- podczas wykonywania pracy ze zwierzętami, a także podczas uboju czy innych czynności, w których dochodzi do kontaktu z wydalinami/wydzielinami zwierząt, stosuj odpowiednie środki ochrony indywidualnej, tj. noś rękawice, maskę i odzież ochronną
- unikaj bliskiego, bezpośredniego kontaktu fizycznego z osobami chorymi oraz regularnie i dokładnie myj ręce po kontakcie z takimi osobami
- pracownicy ochrony zdrowia/rodzina opiekujący się pacjentami z podejrzeniem lub potwierdzeniem zakażenia lub pracownicy laboratoriów diagnostycznych powinni zawsze stosować środki ostrożności w zakresie kontroli transmisji zakażeń z uwzględnieniem stosowania środków ochrony indywidualnej, jak maski ochronne, osłona oczu, rękawice, fartuch
- w razie zachorowania w trakcie pobytu natychmiast poproś o pomoc lekarską
- w razie wystąpienia niepokojących objawów po powrocie z podróży zgłoś się do lekarza i poinformuj o przebytej podróży.
