Czy w czasie ciąży można się szczepić przeciwko krztuścowi?

Pytanie nadesłane do redakcji

Czy można się szczepić przeciw krztuścowi, będąc w ciąży?

Odpowiedź

Można i warto to zrobić.

Dostępne są 2 szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, z bezkomórkowym komponentem krztuścowym, zawierające zmniejszoną dawkę toksoidu błonicy i zmniejszoną dawkę antygenów pałeczki krztuśca (dTpa) – Adacel i Boostrix. Preparaty te przeznaczone są do stosowania u dzieci w wieku od 4 lat i osób dorosłych, w tym kobiet w ciąży. W polskim Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na 2024 rok szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi z użyciem szczepionki dTpa (lub dTpa-IPV – dodatkowo zawierającej zabitego wirusa polio) zaleca się:

1. młodzieży w 19. roku życia – w miejsce dawki przypominającej szczepienia preparatem Td
2. dorosłym >19. roku życia – pojedyncze dawki przypominające co 10 lat zamiast dawki przypominającej Td

Ze wskazań epidemiologicznych szczepienie Tdap zaleca się:

1. personelowi medycznemu, w szczególności mającemu kontakt z noworodkami i niemowlętami
2. osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia są narażone na zakażenie
3. kobietom w ciąży po ukończeniu 27. do 36. tygodnia ciąży
4. osobom z otoczenia noworodków i niemowląt do 12. miesiąca życia.

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej i Polskiego Towarzystwa Wakcynologii szczepionkę dTpa należy podać w III trymestrze ciąży, ponieważ przeciwciała poszczepienne wytworzone przez matkę przechodzą wtedy przez łożysko. Tym samym poza ochroną pośrednią (zaszczepiona matka nie zachoruje na krztusiec i nie zarazi dziecka) uzyskuje się ochronę bezpośrednią, dzięki przeciwciałom odmatczynym, które zapobiegają zachorowaniu we wczesnym okresie życia. Podanie dawki dTpa w III trymestrze ciąży jest zasadne i zalecane także w sytuacji, gdy kobieta przyjęła dawkę tej szczepionki przed ciążą. Szczepienie należy powtórzyć w każdej ciąży.

Planując szczepienie dTpa u kobiety ciężarnej, warto pomyśleć o innych osobach, które będą miały bliski, bezpośredni kontakt z nowo narodzonym dzieckiem i w razie zachorowania na krztusiec będą stanowić potencjalne źródło zakażenia (ojciec, starsze rodzeństwo, dziadkowie). Szczepienie dTpa zaleca się także tym osobom, aby stworzyć wokół dziecka „kokon” ochronny.

Od 15 października 2024 r. kobietom w ciąży po ukończeniu 27. do 36. tygodnia ciąży, a w uzasadnionych przypadkach zagrożenia przedwczesnym porodem – po ukończeniu 20. tygodnia ciąży, przysługuje bezpłatne szczepienie przeciwko krztuścowi w schemacie jednodawkowym. Szczepienie realizowane jest w poradniach Podstawowej Opieki Zdrowotnej (zob. Bezpłatne szczepienie przeciwko krztuścowi dla ciężarnych).

Należy wspomnieć o innych zalecanych szczepieniach w ciąży, tj. szczepieniu przeciwko grypie oraz COVID-19. Ponadto od niedawna dostępna jest także szczepionka przeciwko RSV (Abrysvo), którą można podawać w ciąży, a która chroni dziecko w pierwszych 6 miesiącach życia poprzez przeciwciała odmatczyne, które powstają po szczepieniu i przez łożysko przechodzą do płodu.

Czytaj również:
Szczepienie przeciwko grypie a ciąża