Grzybica odzwierzęca to grzybica skóry gładkiej lub owłosionej, która jest przenoszona przez zwierzę na człowieka. Jej objawami są czerwone, łuszczące się plamy, które w części centralnej mogą mieć przejaśnienie i być bardziej czerwone na obwodzie. W większości przypadków dotyczy skóry twarzy, rąk, ramion, ma łagodny przebieg i wymaga jedynie leczenia miejscowego.
Co to jest grzybica odzwierzęca?
Grzybica odzwierzęca to choroba grzybicza, która jest przenoszona przez zwierzęta na człowieka. Wywołują ją grzyby, tzw. dermatofity zoofilne, np. Microsporum canis, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton verrucosum. Grzybica odzwierzęca dotyczy skóry – owłosionej lub gładkiej (nieowłosionej).
Jak się przenosi grzybica odzwierzęca?
Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt ze zwierzętami domowymi, co jest częstsze u dzieci lub zwierzętami hodowlanymi – zakażenia u rolników i weterynarzy.
Grzybica odzwierzęca jest częstsza u dzieci i w większości przypadków jej przyczynę stanowi bezpośredni kontakt, np. przytulanie, głaskanie młodych zwierząt, takich jak kocięta, szczenięta, świnki morskie, chomiki, szczury, króliki.
Rzadziej grzybica może się przenieść z człowieka na człowieka lub w wyniku kontaktu z zarodnikami grzybów znajdującymi się w ubraniach, ręcznikach, pościeli.
Czy grzybica odzwierzęca jest częsta?
Wśród dzieci grzybica występuje po wakacjach, po zabawach z podwórkowymi kotami. Częściej chorują dziewczynki.
Zobacz też: Zakażenia grzybicze u dzieci
Grzybica odzwierzęca – objawy
Grzybica odzwierzęca skóry gładkiej powoduje powstanie na skórze nieowłosionej okrągłych lub owalnych, czerwonych zmian, które się łuszczą. Mają dobrze widoczny brzeg, na którym mogą występować grudki, pęcherzyki, krostki. Typowo zmiany szerzą się obwodowo (zwiększają swoją powierzchnię, rozlewając się), a w części centralnej zanikają, co powoduje, że mają obrączkowaty kształt. Zwykle u dzieci grzybica lokalizuje się na odsłoniętych częściach ciała – twarzy, szyi, rękach, choć może się przenosić na inne okolice, np. na stopy, pachwiny.
Ryc. 1. Grzybica skóry gładkiej twarzy. Zmiany po kontakcie ze świnką morską.
Ryc. 2. Grzybica skóry gładkiej. Silnie swędząca zmiana rumieniowa z tzw. aktywnym brzegiem.
Ryc. 3. Grzybica antropofilna skóry gładkiej. Zmiana na udzie u 16-letniej pacjentki. Źródło ryc. 1.-3. dr n. med. Katarzyna Anna Kisiel, Zmiany na twarzy u 12-letniej dziewczynki, pediatria.mp.pl
Grzybica odzwierzęca skóry owłosionej prowadzi do uszkodzenia łodygi włosa i jej ułamania na poziomie powierzchni skóry, co skutkuje powstaniem czarnych kropek. Na skórze są widoczne zmiany rumieniowe, czyli zaczerwienienia, które są bardziej czerwone na obwodzie niż w części środkowej. Czasem stan zapalny może być bardzo nasilony i prowadzić do powstania guza z ropnymi krostami na powierzchni.
Ryc. 4. Grzybica skóry owłosionej z dużym odczynem zapalnym. Guz zapalny z obecnością wydzieliny zasychającej w miodowo-żółte strupy, wskazującą na wtórne nadkażenie bakteryjne (kerion Celsi). Źródło: Interna Szczeklika 2025. Medycyna Praktyczna, Kraków 2025
Zmiany skórne w grzybicy swędzą. W porównaniu z grzybicami wywołanymi przez inne rodzaje grzybów, czyli niepochodzące od zwierząt, grzybice odzwierzęce powodują bardziej nasilone objawy – większy stan zapalny i świąd.
Gdzie najczęściej atakuje grzybica od zwierząt domowych?
Grzybica odzwierzęca zwykle występuje na odsłoniętej skórze gładkiej (nieowłosionej) – na twarzy i rękach.
Może Cię zainteresować:
- Grzybica skóry głowy
- Grzybica skóry gładkiej
- Grzybica twarzy – objawy, jak leczyć grzybicę skóry na twarzy?
Grzybica odzwierzęca – diagnostyka
Zwykle lekarz na postawie wywiadu oraz oglądania zmian skórnych może rozpoznać grzybicę, ale do jej potwierdzenia konieczne jest badanie mykologiczne. Czasem oglądanie skóry pod specjalną lampą (tzw. lampa Wooda) pomoże w ustaleniu rozpoznania.
Grzybica odzwierzęca – leczenie
W leczeniu grzybicy skóry gładkiej stosuje się leki przeciwgrzybicze miejscowo – klotrimazol, mikonazol, izokonazol, ketokonazol, terbinafinę. Jeśli zmiany są pogrubiałe, bardzo przesuszone to korzystniejsze są maści, a jeśli skóra jest delikatna, cieńsza – na twarzy, szyi, to kremy. Jeśli stan zapalny i świąd jest bardzo nasilony, to lekarz może zalecić rozpoczęcie leczenia preparatem łączonym zawierającym lek przeciwgrzybiczy i miejscowy glikokortykosteroid. Aby zapobiec nawrotom, zaleca się stosowanie leczenia miejscowego jeszcze przez dwa tygodnie po ustąpieniu zmian. Zwykle leczenie miejscowe jest wystarczające.
Jeśli leczenie miejscowe nie przynosi efektów, to lekarz może zalecić leczenie skojarzone, tj. ogólne i miejscowe lekami przeciwgrzybiczymi.
W leczeniu grzybicy skóry owłosionej stosuje się głównie doustne leki przeciwgrzybicze – terbinafinę, itrakonazol, flukonazol. Leczenie miejscowe ma znaczenie wspomagające, stosuje się leki przeciwgrzybicze w formie roztworów, żelów lub szamponów.
Należy pamiętać, że równolegle należy leczyć zwierzę, od którego doszło do zakażenia. Należy też zdezynfekować ubrania, ręczniki, pościel i zabawki.
Bardzo ważne jest, żeby dokończyć kurację przepisaną przez lekarza. Przerywanie leczenia po zobaczeniu pierwszej poprawy może powodować nawroty.
Grzybica odzwierzęca – jak zapobiegać zakażeniu?
Najważniejsze w zapobieganiu grzybicy odzwierzęcej jest unikanie możliwości zakażenia i przestrzeganie zasad higieny.
Należy:
- unikać kontaktu z chorymi lub nieznanymi zwierzętami
- leczyć grzybice u zwierząt
- myć ręce po zabawie ze zwierzętami
- dezynfekować legowiska, zabawki, szczotki
- regularnie odkurzać mieszkanie
- unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami – jeżami, bezdomnymi kotami i kunami.
Od jakich zwierząt można się zarazić grzybicą?
Grzybicą można zarazić się zarówno od zwierząt domowych – psów, kotów, chomików, świnek morskich, gryzoni, królików, bydła, a nawet jeży czy zwierząt hodowlanych.
Jak rozpoznać grzybicę u kota, psa i innych zwierząt domowych?
Grzybicę u zwierząt może sugerować powstawanie ognisk wyłysienia lub wypadania sierści u zwierzęcia. W takim przypadku należy się niezwłocznie zgłosić ze zwierzęciem do weterynarza.
