Choć ogólnie kontakt z kotami można uznać za bezpieczny, to koty mogą przenieść na człowieka różne choroby, zarówno przez ślinę, zadrapanie, kocie odchody, a także podczas bezpośredniego kontaktu z kotem (np. głaskania). Najbardziej niebezpieczne są dzikie koty. Należy zachować środki bezpieczeństwa, myć ręce po zabawie oraz kontakcie z kocimi odchodami i wydzielinami.
Czy koty mogą przenosić choroby?
Koty są odpowiedzialne za przenoszenie różnych chorób - zarówno bakteryjnych, grzybiczych, jak i pasożytniczych. Mogą być one przenoszone przez kocią ślinę, zadrapanie, kocie odchody, a także podczas bezpośredniego kontaktu z kotem (np. głaskania). Koty żyjące w domu stanowią mniejsze ryzyko niż te, które wychodzą na zewnątrz. Najbardziej niebezpieczny jest kontakt z dzikimi kotami. Młode koty są bardziej narażone na choroby (np. chorobę kociego pazura) niż koty starsze. Dzikie koty powinny zostać poddane badaniu weterynaryjnemu przed zabraniem ich do domu.
Jak można się zakazić od kota?
Od kotów można się zakazić różnymi drogami.
- Przez ślinę, która dostaje się do rany po ugryzieniu lub na otartą skórę albo błony śluzowe. Ugryzienia przez koty są szczególnie niebezpieczne, ponieważ zęby kotów są ostre i smukłe, a więc mogą powodować głębokie rany kłute. Ugryzienia kotów mogą być na tyle głębokie, że może dojść do zanieczyszczenia drobnoustrojami głębiej położonych struktur, takich jak kości i stawy, co może skutkować stanem zapalnym.
- Przez kontakt z odchodami kota, np. podczas czyszczenia kuwety bez przestrzegania zasad bezpieczeństwa, kiedy może dojść do przenoszenia mikroorganizmów, cyst lub jaj pasożytów z kału zakażonego zwierzęcia z ręki do ust.
- Przez aerozol z płynów ustrojowych (np. wydzieliny z dróg oddechowych)
- Przez ukłucie kleszczy lub pcheł, które są przynoszone do domu przez koty.
- Przez bezpośredni kontakt z zakażonym kotem - głaskanie, zabawę.
Choroby przenoszone przez koty
Koty mogą przenosić różne choroby. Mogą one być przekazywane przez ślinę, odchody lub bezpośredni kontakt z kotem.
Choroby od kota przenoszone przez ślinę
Do zakażeń przenoszonych przez ślinę kotów należą między innymi:
- Choroba kociego pazura, czyli zakażenie bakterią Bartonella henselae, na skutek zadrapania lub ugryzienia przez kota. Choroba ta jest podostrym lub przewlekłym miejscowym stanem zapalnym węzłów chłonnych, który występuje po zakażeniu skóry, oczu lub błony śluzowej.
- Pastereloza, czyli zakażenie bakterią Pasteurella multocida, której źródłem są koty i która przenosi się na ludzi w wyniku ugryzienia lub zadrapania przez kota, chociaż rzadko także polizanie może spowodować zakażenie. Pastereloza może powodować poważne zakażenie tkanek miękkich, a rzadziej septyczne zapalenie stawów, zapalenie kości i szpiku, posocznicę i zapalenie opon mózgowych, szczególnie u niemowląt i innych żywicieli z obniżoną odpornością.
- Wścieklizna, śmiertelna choroba, którą mogą przenosić różne zwierzęta, w tym koty. Nie ma leku na wściekliznę i zachorowanie kończy się śmiercią, a jedyną metodą ochrony są szczepienia.
- Tularemia, czyli zakażenie bakterią Francisella tularensis, która może wywoływać różne objawy, takie jak gorączka, często o nagłym początku, z towarzyszącymi dreszczami, bólem głowy, biegunką, wymiotami, bólami mięśniowymi i stawowymi oraz wysypkę.
Pierwszym objawem choroby kociego pazura jest grudka lub krosta w miejscu zadrapania / Fot. CDC
Choroby od kota przenoszone po kontakcie z odchodami
Do chorób, które mogą wystąpić po kontakcie z kocimi odchodami (np. podczas czyszczenia kuwety, należą:
- Toksoplazmoza, czyli zarażenie pasożytem Toxoplasma gondii. U zdrowych osób dorosłych przebiega zwykle bezobjawowo, a gdy dochodzi do zakażenia objawowego, najczęstszym objawem jest obustronna, symetryczna, niebolesna adenopatia szyjna, czyli powiększenie węzłów chłonnych na szyi. Toksoplazmoza jest niebezpieczna dla kobiet w ciąży, dlatego kobiety te nie powinny jeść surowego mięsa, powinny myć owoce i warzywa przed jedzeniem, myć ręce po aktywności na świeżym powietrzu związanej z kontaktem z glebą i unikać zmiany żwirku dla kota.
- Toksokaroza, czyli zarażenie pasożytem - kocią glistą, która może przebiegać bezobjawowo lub powodować rożne objawy, zwłaszcza u dzieci - bóle brzucha, wyraźnie zmniejszone łaknienie, z czym wiązać się może brak przyrostu masy ciała, a nawet jej utrata. Mogą także występować różne wysypki.
- Lamblioza, czyli zarażenie pierwotniakiem Giardia duodenalis, które zwykle jest bezobjawowe lub powoduje objawy ze strony układu pokarmowego.
- Salmonelloza, czyli zakażenie bakterią Salmonella, która wywołuje ciężkie objawy, takie jak biegunka, gorączka.
- Zakażenia innymi drobounstrojami, np. Campylobacter.
Choroby od kota a głaskanie, zabawa z kotem
Choroby, które mogą wystąpić u człowieka po kontakcie bezpośrednim z kotem – głaskaniu, zabawie:
- Grzybica wywołana przez Microsporum canis. Grzybica może dotyczyć owłosionej skóry głowy i przebiegać z nasilonym stanem zapalnym - powstaniem guza z ropnymi krostami na powierzchni.
- Zakażenia wywołane gronkowcem złocistym opornym na metycylinę (Staphylococcus aureus). Zakażenia mogą dotyczyć m.in. skóry i tkanki podskórnej, dróg oddechowych, np. ucha środkowego i zatok.
Choroby od kota przenoszone przez kleszcze
Koty mogą także przynosić do domu kleszcze, które mogą następnie ukłuć człowieka i przenieść na niego różne choroby. Przeczytaj więcej: Kleszcze - najważniejsze informacje o kleszczach i chorobach przenoszonych przez te pasożyty
Dla kogo kontakt z kotami jest szczególnie niebezpieczny?
Są grupy osób, które są szczególnie narażone na wystąpienie poważnego zakażenia przenoszonego przez zwierzęta domowe. Należą do nich:
- osoby w starszym wieku
- dzieci w wieku poniżej pięciu lat
- kobiety w ciąży
- osoby z obniżoną odpornością, np. chore na AIDS lub przyjmujące leki immunosupresyjne, także po przeszczepieniach narządów.
Jak dbać o bezpieczeństwo przy kontakcie z kotami?
Chociaż koty mogą przenosić różne choroby, ogólnie ryzyko zachorowania po kontakcie z kotami jest małe i może być dodatkowo zmniejszone poprzez zachowanie prostych środków ostrożności.
- Koty powinny być pod regularną kontrolą weterynarza, szybko leczone na biegunkę i zakażenia skóry (dermatozy) oraz szczepione przeciw wściekliźnie.
- Koty powinny być karmione wysokiej jakości karmą i nie powinny jeść surowego mięsa ani jaj.
- Nie należy pozwalać kotom jeść śmieci, odchodów ani polować.
- Nie należy pozwalać kotom na picie wody niezdatnej do picia (np. wody z toalety lub kałuży).
- Koty powinny mieć przycinane pazury, aby zmniejszyć ryzyko zadrapania właścicieli.
- Koty wychodzące na zewnątrz powinny być regularnie sprawdzane pod kątem obecności kleszczy.
- Należy bezwzględnie umyć ręce wodą z mydłem po:
- po kontakcie z kotami, ich naczyniami z jedzeniem i wodą lub ich zapasami
- po kontakcie z kocią śliną lub kupą
- po czyszczeniu kuwety
- po pracy w ogrodzie, zwłaszcza jeśli w okolicy mieszkają koty wychodzące
- przed jedzeniem lub piciem.
Dorośli powinni nadzorować mycie rąk przez dzieci w wieku poniżej 5 lat. Jeśli mydło i woda nie są dostępne, należy użyć środka do dezynfekcji rąk. Należy zakładać rękawiczki podczas prac ogrodowych, zwłaszcza jeśli w okolicy mieszkają koty.
Należy zachować bezpieczeństwo podczas sprzątania kuwety. Należy wymieniać kuwetę codziennie. Zawsze należy umyć ręce po czyszczeniu kuwety, nawet jeśli używa się szufelki do usuwania odchodów.
