Opryszczkę narządów płciowych wywołuje wirus Herpes (HSV), najczęściej typu 2. Do zakażenia dochodzi w trakcie stosunku płciowego. Ponieważ wirus ulega przeniesieniu w wyniku kontaktu bezpośredniego ze skórą do infekcji może dojść w wyniku różnych praktyk seksualnych, m.in. kontaktów analnych, orogenitalnych lub oroanalnych.
Opryszczka narządów płciowych jest chorobą wywołaną przez wirus opryszczki zwykłej typu 2 (HSV-2), lub – rzadziej – typu 1 (HSV-1).
Zakażenie pierwotne wirusem HSV - zmiany skórne
Po wniknięciu wirusa HSV po raz pierwszy do organizmu dochodzi do wystąpienia zespołu objawów zwanych zakażeniem pierwotnym. Pojawiają się charakterystyczne zmiany skórne. Skóra jest żywoczerwona, a na jej powierzchni występują wykwity w różnych stadiach – począwszy od pęcherzyków i nadżerek, na strupach kończąc. Przed wysiewem zmian skórnych często pojawiają się objawy zwiastujące – ból, pieczenie, swędzenie skóry w miejscu, w którym następnie pojawiają się zmiany skórne.
U kobiet zmiany dotyczą:
- warg sromowych
- ściany pochwy
- szyjki macicy
- skóry okolicy okołoodbytniczej
- pośladków.
Natomiast u mężczyzn zmiany umiejscowione są na:
- napletku
- żołędzi
- skórze prącia
- pośladku
- okolicy okołoodbytniczej.
Ryc. 1. Opryszczka narządów płciowych obejmująca srom. Fot. Wikipedia.org
Ryc. 2. Pęcherze wywołane przez opryszczkę narządów płciowych na penisie. Fot. Wikipedia.orgOpryszczka narządów płciowych
Ryc. 3. Opryszczka narządów płciowych (Herpes genitalis) Fot. Wikipedia.org
Ryc. 4. Rany na penisie wywołane przez opryszczkę narządów płciowych, które wyglądają jak wysypka lub popękana skóra. Fot. Wikipedia.orgOpryszczka narządów płciowych
W przypadku kontaktów doodbytniczych może dojść do zapalenia błony śluzowej kanału odbytnicy, co objawia się w postaci śluzowej wydzieliny z odbytu, silną bolesnością tej okolicy oraz częstym parciem na stolec. Kontakty oralne z chorym mogą powodować opryszczkowe zapalenie gardła (zob. Opryszczkowe zapalenie gardła i migdałków podniebiennych).
Objawy ogólne towarzyszące pierwotnej opryszczce narządów płciowych
Zmianom miejscowym w przypadku zakażenia pierwotnego HSV mogą towarzyszyć objawy ogólne, takie jak:
- gorączka
- bóle stawów i mięśni
- bóle głowy
- dreszcze
- powiększenie węzłów chłonnych okolicy pachwinowej.
Po ustąpieniu objawów wirus HSV pozostaje w zwojach nerwowych w okolicy krzyżowej kręgosłupa, czyli w postaci utajonej (uśpionej) w organizmie.
Jak można zakazić się opryszczką narządów płciowych?
Źródłem zakażenia jest chory lub zakażony bezobjawowo człowiek. Zakażenie przenosi się przez bezpośredni kontakt, ponieważ wirus jest obecny w wydzielinach. Możliwe jest przeniesienie zakażenia z kobiety ciężarnej na płód lub na noworodka (zakażenie okołoporodowe).
Do zakażenia HSV-1 zwykle dochodzi w dzieciństwie, a HSV-2 – podczas kontaktów seksualnych. Należy pamiętać, że można zakazić się od osoby bezobjawowej!
Nawrót opryszczki narządów płciowych
Po różnym czasie może dojść do nawrotu zmian. Zwykle nawroty pojawiają się kilka razy w roku w pierwszych latach po zakażeniu, a następnie są rzadsze. Wykwity pojawiają się najczęściej w tych samych miejscach, jak w zakażeniu pierwotnym. Przebieg nie jest tak burzliwy i ciężki, jak przy pierwszym wystąpieniu zmian. Często trwa też krócej. Zwykle nie występują objawy ogólne.
Czynnikami wywołującymi nawrót opryszczki narządów płciowych są
- miesiączka
- stres
- promieniowanie UV
- infekcje bakteryjne lub wirusowe
- przemęczenie
- miejscowe urazy skóry.
Opryszczka narządów płciowych a ciąża
Duże zagrożenie niesie ze sobą opryszczka narządów płciowych u kobiet ciężarnych. Szczególnie groźne jest zakażenie pierwotne, ponieważ w organizmie matki na tym etapie nie ma jeszcze przeciwciał, które mają ochronne działanie dla płodu.
Opryszczka narządów płciowych może doprowadzić do zakażenia wewnątrzmacicznego i w konsekwencji wywołać poród przedwczesny lub wpłynąć na nieprawidłowy rozwój płodu.
W trakcie porodu, w następstwie kontaktu noworodka z czynnymi zmianami wywołanymi HSV, może dojść do zakażenia okołoporodowego lub poporodowego.
Zakażenie u noworodka może się objawiać
- zmianami skórnymi
- zajęciem rogówki oka
- zapaleniem jamy ustnej
- zapaleniem opon mózgowych
- zapaleniem innych narządów wewnętrznych.
Dlatego w przypadku opryszczki narządów płciowych ciężarnej rozważa się rozwiązanie ciąży drogą cięcia cesarskiego.
Może Cię zainteresować:
- Czy opryszczka jest groźna dla noworodka i niemowlaka
- Zakażenie narządów płciowych wirusem opryszczki u kobiet w ciąży
- Czy opryszczka wargowa u partnera jest przeciwwskazaniem do poczęcia dziecka?
- Nawroty opryszczki wargowej u kobiety w ciąży
Leczenie opryszczki narządów płciowych
Leczenie opryszczki narządów płciowych polega na stosowaniu leków przeciwwirusowych ogólnie, czyli doustnie. Do leków takich należą: acyklowir i walacyklowir. Nie powodują one całkowitej eliminacji wirusa z organizmu. Skracają jednak okres choroby i łagodzą jej przebieg. Leki w postaci do stosowania miejscowego (np. maści, kremy) są nieskuteczne.
Opryszczki nie da się całkowicie wyleczyć, co oznacza, że nie da się całkowicie wyeliminować wirusa opryszczki z organizmu. Dlatego też opryszczka narządów płciowych może nawracać.
Profilaktyka opryszczki narządów płciowych
Profilaktyka opryszczki narządów płciowych polega przede wszystkim na unikaniu ryzykownych kontaktów seksualnych. Używanie prezerwatywy lateksowej podczas stosunku zmniejsza ryzyko zakażenia, ale go nie eliminuje, ponieważ możliwe jest powstanie wykwitów o innej lokalizacji. Osoby zakażone powinny informować partnerów o chorobie przed podjęciem współżycia seksualnego, ponieważ ryzyko zakażenia istnieje także w okresie bezobjawowym. W przypadku opryszczki narządów płciowych lub objawów zwiastunowych nie należy podejmować kontaktów seksualnych z osobami zdrowymi.
Kobiety w ciąży, które chorowały na opryszczkę narządów płciowych w przeszłości, powinny o tym informować lekarza. Kobiety zdrowe, których partnerzy chorowali na opryszczkę narządów płciowych, nie powinny podejmować współżycia płciowego w III trymestrze ciąży.
Nie ma szczepionki przeciwko wirusowi opryszczki zwykłej, który wywołuje opryszczkę narządów płciowych.
Opryszczka narządów płciowych – o co jeszcze pytają pacjenci
Ile goi się opryszczka w miejscu intymnym?
Opryszczka narządów płciowych trwa zwykle około 3 tygodnie (średnio 20 dni) u kobiet i 2 tygodnie (średnio 16 dni) u mężczyzn w przypadku pierwszego epizodu, czyli po tym, jak dojdzie do wniknięcia do organizmu wirusa opryszczki (tzw. zakażenie pierwotne). Nawroty opryszczki narządów płciowych trwają zwykle krócej i mają łagodniejszy przebieg.
Czy opryszczka narządów płciowych swędzi?
Tak. Świąd może się pojawić już w fazie zwiastunowej, czyli zanim dojdzie do pojawienia się zmian skórnych.
Po jakim czasie od stosunku pojawia się opryszczka?
Okres wylęgania opryszczki trwa zwykle 3–7 dni (1–21).
Ile osób ma opryszczkę intymną?
Szacuje się, że nawet około 25–30% osób dorosłych ma przeciwciała przeciwko HSV-2, czyli jest zakażonych wirusem opryszczki zwykłej typu 2. Należy pamiętać, że od osoby zakażonej można zakazić się wirusem opryszczki, nawet jeśli nie ma ona objawów, czyli widocznych zmian skórnych.
Czy opryszczka narządów płciowych przejdzie sama?
Tak, zmiany opryszczkowe, nawet jeśli nie będą leczone, ustępują. Jednak wirus opryszczki pozostaje w postaci utajonej (uśpionej) w organizmie i może powodować nawroty opryszczki narządów płciowych.
Czy można zapobiegać nawrotom opryszczki narządów płciowych?
Tak, osobom z częstymi i uciążliwymi nawrotami lekarz może przepisać profilaktykę farmakologiczną, czyli lek przeciwwirusowy, który stosuje się przez dłuższy czas.
Czy Clotrimazolum pomaga na opryszczkę narządów płciowych?
Nie. Clotrimazolum to lek przeciwgrzybiczy, a opryszczka jest chorobą wirusową.
Do jakiego lekarza należy udać się z opryszczką narządów płciowych?
Z objawami opryszczki należy zgłosić się do ginekologa, urologa lub dermatologa.
Czy acyklowir jest odpowiedni do stosowania na opryszczkę narządów płciowych?
Tak, acyklowir jest lekiem stosowanym w leczeniu opryszczki narządów płciowych.
Czy opryszczkę narządów płciowych można całkowicie wyleczyć?
Nie ma możliwości wyleczenia wirusa opryszczki, ponieważ po tym, kiedy dojdzie do zakażenia, pozostaje on w postaci uśpionej (nieaktywnej) w organizmie. Jednak to, że ktoś jest nim zakażony, nie oznacza, że będzie miał objawy.
Jakie są pierwsze objawy opryszczki narządów płciowych?
Pierwsze objawy opryszczki, czyli tzw. objawy zwiastunowe, obejmują nieprzyjemne wrażenia, takie jak swędzenie, pieczenie, mrowienie w miejscach, gdzie potem pojawią się pęcherzyki. Ponadto, jeśli jest to tzw. zakażenie pierwotne, czyli pierwsze zetknięcie z wirusem, mogą pojawić się objawy ogólne, czyli gorączka, ból głowy i mięśni, osłabienie.
Czy opryszczka wargowa przenosi się na narządy płciowe?
Zobacz pytanie pacjenta i odpowiedź specjalisty: Czy wirus opryszczki HSV-1 z ust może przenieść się na narządy płciowe?
Z czym można pomylić opryszczkę narządów płciowych?
Opryszczka narządów płciowych może przypominać objawy kiły, wrzodu wenerycznego lub półpaśca.
