Wrzód miękki to bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową, wywoływana przez Haemophilus ducreyi. Objawia się bolesnymi owrzodzeniami narządów płciowych oraz powiększeniem węzłów chłonnych pachwinowych. Nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań. Podstawą leczenia jest antybiotykoterapia oraz równoczesne leczenie partnera seksualnego.
Co to jest wrzód miękki?
Wrzód miękki to bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową, charakteryzująca się powstawaniem bolesnych owrzodzeń narządów płciowych oraz powiększeniem węzłów chłonnych pachwinowych. Czynnikiem wywołującym wrzód miękki jest bakteria Haemophilus ducreyi.
Choroba występuje głównie w krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym, a w Europie i Ameryce Północnej jest stosunkowo rzadka.
Jak się przenosi wrzód miękki?
Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas kontaktu seksualnego poprzez mikrourazy skóry lub błon śluzowych. Choroba jest bardzo zakaźna.
Czynniki sprzyjające zakażeniu obejmują:
- liczne kontakty seksualne z różnymi partnerami
- świadczenie usług seksualnych
- uzależnienie od narkotyków
- niestosowanie prezerwatyw
- współistnienie innych chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak np. kiła.
Czynnikiem zmniejszającym ryzyko zakażenia u mężczyzn jest obrzezanie.
Kto najczęściej choruje na wrzód miękki?
Choroba może wystąpić w każdym wieku. Szacuje się, że częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet i najczęściej występuje o osób w wieku 21–20 lat.
Wrzód miękki – okres wylęgania
Okres wylęgania wynosi zwykle kilka od 4 do 10 dni od narażenia, czyli kontaktu seksualnego.
Wrzód miękki – objawy
Choroba objawia się powstaniem grudki lub grudek otoczonych rumieniem, czyli zaczerwienieniem, które po kilku dniach zmieniają się w krostki. Następnie się rozpadają, przekształcając się w bolesne, miękkie, płytkie owrzodzenia. Owrzodzenia mają nieregularny brzeg i czerwoną obwódkę. Owrzodzeń może być więcej. Może im też towarzyszyć bolesne powiększenie okolicznych węzłów chłonnych – najczęściej pachwinowych.
U osób nieleczonych po kilku tygodniach lub miesiącach (do około 3 miesięcy) dochodzi zazwyczaj do samoistnego wyleczenia.
Odnotowano przypadki bezobjawowego nosicielstwa, zwłaszcza u kobiet.
Objawy wrzodu miękkiego u mężczyzn
Ryc. 1. Wrzód miękki (chancroid) – owrzodzenia napletka w przebiegu zakażenia Haemophilus ducreyi. Źródło: CDC/ Dr. Greg Hammond, domena publiczna
U mężczyzn wykwity lokalizują się najczęściej na napletku, rzadziej na żołędzi, na skórze prącia lub moszny.
Objawy wrzodu miękkiego u kobiet
U kobiet wrzód miękki powstaje na wargach sromowych, w pochwie, szyjce macicy. W przypadku kontaktów analnych zmiany mogą dotyczyć odbytu.
Ryc. 2. Zakażenie bakterią Haemophilus ducreyi, powodującą wrzód miękki. Zmiany w okolicy krocza u kobiety. Źródło: CDC/ Susan Lindsley, domena publiczna
Wrzód miękki – diagnostyka
Rozpoznanie wrzodu miękkiego na podstawie samych objawów może być trudne ze względu na to, że zmiany wyglądają podobnie jak zmiany występujące w innych chorobach, np. w kile lub opryszczce narządów płciowych. Dlatego też konieczne jest badanie mikrobiologiczne, czyli zidentyfikowanie bakterii w wymazie pobranym z wrzodu.
Ze względu na podobieństwo objawów wrzodu miękkiego do innych chorób wenerycznych oraz zwiększone ryzyko występowania tej choroby u osób także z innymi chorobami wenerycznymi lekarz zleci także badania w kierunku tych chorób.
Wrzód miękki – powikłania
Powikłaniem nieleczonej choroby mogą być:
- owrzodzenie lokalnych węzłów chłonnych
- u mężczyzn – stulejka, powstanie przetok cewkowych, czyli dodatkowych kanałów łączących cewkę moczową z powierzchnią trzonu prącia
- u kobiet – wytworzenie przetok łączących kanał pochwy ze światłem odbytnicy,
- wtórne zakażenia bakteryjne.
Wrzód miękki – leczenie
Leczenie choroby polega na stosowaniu antybiotyku doustnie, zwykle azytromycyny, ceftriaksonu, cyprofloksacyny lub erytromycyny.
Czas konieczny do całkowitego zagojenia zależy od wielkości owrzodzeń. Jeśli zmiany są duże, to może to trwać nawet ponad 2 tygodnie. Tempo ustępowania zmian może być wolniejsze u nieobrzezanych mężczyzn z owrzodzeniami pod napletkiem. Jeśli węzły chłonne też były zajęte, to wycofywanie się objawów w węzłach jest zwykle wolniejsze niż gojenie owrzodzeń. Czasem objawy dotyczące węzłów chłonnych mogą wymagać interwencji medycznej, czyli nacięcia i drenażu.
Wrzód miękki – leczenie partnera seksualnego
Niezależnie od tego, czy u partnera seksualnego osoby z wrzodem miękkim występują objawy czy nie, powinien on zostać poddany badaniu i leczeniu, jeśli miał kontakt seksualny z chorym w ciągu 10 dni poprzedzających wystąpienie objawów.
Wrzód miękki – rokowanie
Rokowanie w prawidłowo leczonym wrzodzie miękkim jest dobre. Choroba ustępuje zwykle bez pozostawienia śladu.
