Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Świąd

lek. Kornel Gajewski
Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
SP CSK im. prof. K. Gibińskiego SUM w Katowicach
Świąd
Fot. iStock.com

Co to jest świąd i jaki jest mechanizm jego powstawania?

Świąd to nieprzyjemne uczucie dotyczące skóry, które wywołuje potrzebę drapania lub pocierania. Mechanizm powstawania świądu jest wieloczynnikowy i skomplikowany. Może mieć źródło zarówno w układzie nerwowym, jak i stanowić efekt działania bodźców mechanicznych, chemicznych, termicznych czy elektrycznych na włókna nerwowe.

Jakie są najczęstsze przyczyny świądu?

Świąd może dotyczyć wybranych fragmentów skóry lub całego ciała. W przypadku świądu zlokalizowanego przyczynami najczęściej są choroby skóry, takie jak: infekcje bakteryjne, wirusowe (opryszczka), grzybicze (łupież, grzybica), pasożytnicze (świerzb, wszawica), atopowe zapalenie skóry, pokrzywka, wyprysk, łuszczyca, nadmierna suchość skóry, oparzenia słoneczne, ukąszenia owadów i innych zwierząt, alergie pokarmowe, na leki, kosmetyki, środki chemiczne, nowotwory skóry.

Świąd całego ciała jest zazwyczaj konsekwencją chorób ogólnoustrojowych, np. przewlekłej niewydolności nerek, chorób cholestatycznych wątroby (zapalenia wątroby, cholestaza zewnątrzwątrobowa, pierwotna marskość żółciowa), chorób układu krwiotwórczego (chłoniak Hodgkina, czerwienica prawdziwa, ziarniniak grzybiasty, szpiczak mnogi, mastocytoza), chorób endokrynologicznych i metabolicznych (cukrzyca, choroby tarczycy, choroby przytarczyc), nowotworów narządów wewnętrznych (tzw. zespoły paraneoplastyczne) oraz zaburzeń psychicznych (np. depresja maskowana, świąd psychogenny). Oprócz tego świąd może wystąpić jako reakcja na przyjmowane leki, takie jak środki znieczulające, morfina, kodeina, atropina.

Co robić w razie wystąpienia świądu?

Świąd to dość częsta dolegliwość, która przeważnie okazuje się niegroźna. W przypadku wystąpienia objawów należy zastanowić się nad możliwymi prostymi przyczynami tego stanu. Świąd zwykle można opanować w warunkach domowych. Pomocne w domowym łagodzeniu świądu są następujące działania:

  • nawilżanie skóry z użyciem kremów, balsamów czy olejków – co najmniej raz dziennie,
  • maści lub żele zawierające hydrokortyzon czy mentol, czasowo łagodzące uczucie swędzenia,
  • przyjmowanie doustnych środków antyhistaminowych dostępnych bez recepty, jak np. cetyryzyna czy loratadyna,
  • przykładanie chłodnych kompresów czy bandaży do miejsc szczególnie drażniących, co oprócz złagodzenia świądu chroni je przed drapaniem,
  • unikanie drapania, które zwykle tylko nasila dolegliwości. Pomocne może być obcięcie paznokci i zakładanie rękawiczek do snu, aby nie dochodziło do nieświadomego nocnego drapania,
  • używanie do mycia ciała mydła bez środków zapachowych i barwników, dokładne spłukiwanie ciała po kąpieli,
  • unikanie silnych środków piorących, wyłączenie z użycia nowo kupionych proszków, płynów do płukania czy wybielaczy,
  • unikanie substancji mogących wpływać drażniąco na skórę – środków chemicznych do czyszczenia, wód perfumowanych i innych kosmetyków, biżuterii mogącej zawierać nikiel,
  • noszenie odzieży z delikatnych materiałów,
  • unikanie stresu, który może nasilać świąd.

Sytuacje, w których uczucie świądu powinno skłonić do wizyty u lekarza to:

  • świąd utrzymujący się ponad tydzień, niereagujący na domowe sposoby jego niwelowania,
  • uporczywy świąd, który uniemożliwia normalne funkcjonowanie w ciągu dnia, upośledza sen,
  • brak jakiejkolwiek uchwytnej przyczyny występowania świądu,
  • świąd z towarzyszącymi objawami, takimi jak znaczne zmęczenie, utrata masy ciała, zmiany rytmu wypróżnień, gorączka czy rozległe zmiany skórne.

Co zrobi lekarz, jeśli zgłosimy się z objawami świądu?

Lekarz rozpocznie wizytę od zebrania dokładnego wywiadu z pacjentem, który obejmować będzie pytania o:

  • początek objawów i czas ich trwania,
  • charakter świądu (lokalizacja, narastanie w czasie, czynniki nasilające lub łagodzące świąd),
  • dotychczasowe działania podjęte w celu zwalczenia świądu domowymi sposobami,
  • niedawne zmiany stosowanych środków piorących, myjących, kontakt z chemikaliami, zwierzętami,
  • aktualna dieta,
  • uczulenia,
  • przebyte i towarzyszące, przewlekłe choroby,
  • przyjmowane leki, w tym leki ziołowe, bez recepty, suplementy diety.

W następnej kolejności przeprowadzone zostanie badanie ze szczególnym uwzględnieniem zmian skórnych okolicy najbardziej dotkniętej świądem. Aby wykluczyć choroby ogólnoustrojowe, które mogą być przyczyną prezentowanych dolegliwości lekarz może zlecić badania dodatkowe obejmujące przede wszystkim badania laboratoryjne krwi (m.in. morfologia, wskaźniki zapalenia, stężenie hormonów tarczycy), alergiczne testy skórne, pobranie próbki ze zmian chorobowych na skórze w celu wykonania badań mikrobiologicznych.

Dalsze postępowanie zależne jest od prawdopodobnej przyczyny świądu.

09.11.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?