Zespół Curtin University wykazał, że miejsce zamieszkania Australijczyków ma mierzalny wpływ na masę ciała. Lokalny „krajobraz żywieniowy” oraz sposób zaprojektowania okolicy odgrywają istotną rolę w kształtowaniu zdrowia.
W badaniu śledzono tych samych uczestników przez 14 lat. Osoby przeprowadzające się do nowych lokalizacji stopniowo upodabniały swoją masę ciała do typowej dla nowej społeczności, co wskazuje, że „miejsce” samo w sobie wpływa na regionalne różnice w masie ciała.
Główny autor, doktorant Michael Windsor z Bankwest Curtin Economics Centre podkreśla, że skuteczne zapobieganie otyłości wykracza poza zmianę indywidualnych zachowań. – Analizując dane tysięcy osób i wykorzystując dwucyfrowe kody pocztowe do identyfikacji przeprowadzek, mogliśmy ocenić, jak zmiana miejsca zamieszkania wpływa na masę ciała – mówi Windsor.
– Średnio około 15% różnic w masie ciała między regionami wynika z samego miejsca zamieszkania, a nie z cech indywidualnych. Z czasem ludzie tyją lub chudną, upodabniając się do średniej masy ciała w nowej okolicy. To pokazuje, że lokalna dostępność zdrowej żywności, zagęszczenie punktów fast food, możliwość poruszania się pieszo czy dostęp do terenów zielonych w sposób cichy, ale znaczący determinują zdrowie.
Autorzy przeanalizowali również, jak lokalizacja wpływa na codzienne zachowania. – Zauważyliśmy, że miejsce zamieszkania silniej oddziałuje na sposób odżywiania niż na poziom aktywności fizycznej – dodaje Windsor. – Nawet połowę różnic w wydatkach na żywność – zarówno na zakupy, jak i posiłki na wynos – można powiązać ze środowiskiem lokalnym. To wskazuje, że dostępność, ceny i wygoda mają realny wpływ na wybory żywieniowe.
Badanie wykorzystało dane z wieloletniego panelu HILDA (Household, Income and Labour Dynamics in Australia), który co roku monitoruje te same osoby. Umożliwiło to porównanie masy ciała przed i po zmianie miejsca zamieszkania.
Jak podkreśla Windsor, wyniki mają znaczenie dla polityki zdrowotnej w obliczu rosnącej częstości nadwagi i otyłości (dotykającej dwóch trzecich Australijczyków). – Poprawa dostępu do świeżej żywności, inwestowanie w bardziej ‘chodzące’ dzielnice i projektowanie zdrowszego otoczenia mogą realnie przełożyć się na zdrowie populacji. Indywidualne wybory są ważne, ale dowody pokazują, że miejsce zamieszkania ma równie duże znaczenie. Efektywne działania muszą uwzględniać oba te aspekty.
Alan Duncan, Astghik Mavisakalyan, Loan Vu, Michael Windsor, Product of our environment? Place effects on Body Mass Index, Social Science & Medicine, Volume 388, 2026, 118728, ISSN 0277-9536, https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2025.118728 (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0277953625010597)
