Prawidłowy stolec ma brązowy kolor, który pochodzi od sterkobiliny, która jest produktem przemian bilirubiny znajdującej się w żółci. Odbarwiony, gliniasty stolec (acholiczny) jest skutkiem tego, że żółć się nie dostaje się do przewodu pokarmowego. Zwykle jest to wynikiem chorób wątroby lub dróg żółciowych, które wymagają diagnostyki i leczenia.
Co to jest biały stolec (stolec acholiczny)?
Stolec bezbarwny (zwany również stolcem acholicznym) to stolec pozbawiony żółtobrązowego koloru, który u osób zdrowych pochodzi głównie ze sterkobiliny. Stolec acholiczny jest białawy, szarawy, gliniasty.
Prawidłowy kolor stolca
Prawidłowy stolec ma brązowy kolor pochodzący od sterkobiliny, czyli produktu przemian bilirubiny. Bilirubina to substancja znajdująca się w żółci. Żółć jest produkowana przez wątrobę i pod wpływem spożywania pokarmu, zwłaszcza bogatego w tłuszcze jest uwalniana z wątroby i z pęcherzyka żółciowego (który jest rezerwuarem żółci) do dwunastnicy, dokąd płynie drogami żółciowymi. Tak żółć dostaje się do przewodu pokarmowego i bierze udział w trawieniu (m. in. emulguje tłuszcze), a także wchłanianiu składników odżywczych. Z przemian żółci powstaje m.in. sterkobilina, czyli substancja, które nadaje brązowe zabarwienie stolcowi.
Kiedy stolec jest odbarwiony?
Odbarwiony stolec powstaje wówczas, kiedy z różnych przyczyn żółć nie spływa do jelita. Wówczas masy kałowe nie zawierają sterkobiliny, która nadaje im brązowy kolor. Stan, w którym przepływ żółci z wątroby do dwunastnicy jest zmniejszony lub zablokowany nazywamy cholestazą.
Odbarwiony (jasny, biały) stolec - przyczyny
Stolec może być odbarwiony z wielu przyczyn. Należą do nich:
- niedrożność dróg żółciowych – kiedy przewody, którymi żółć z wątroby i pęcherzyka żółciowego spływa do jelita są zablokowane, żółć nie dostaje się do przewodu pokarmowego i stolec jest odbarwiony. Przyczynami niedrożności dróg żółciowych mogą być: kamica przewodowa, rak dróg żółciowych, zwężenie dróg żółciowych np. po zapaleniu lub w przypadku, kiedy są one uciśnięte z zewnątrz, np. przez guz trzustki
- choroby wątroby – wirusowe zapalenia wątroby, marskość wątroby, stłuszczenie
- niektóre leki – np. amoksycylina z kwasem klawulanowym, niesteroidowe leki przeciwbólowe
- uszkodzenie dróg żółciowych podczas operacji (np. wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego).
Odbarwiony stolec – objawy towarzyszące
Odbarwionemu stolcowi mogą towarzyszyć różne objawy, takie jak:
- zmiana koloru moczu – zwykle mocz jest ciemny
- biegunka
- żółtaczka
- gorączka
- osłabienie
- ból brzucha
- nudności i wymioty
- świąd skóry
- obrzęki
- utrata apetytu
- niewyjaśniona utrata masy ciała.
Stolec odbarwiony – diagnostyka
Rzadko odbarwiony stolec jest jedynym objawem, zwykle towarzyszą mu inne objawy choroby, której też jest objawem. Najpierw lekarz zbierze wywiad i zbada pacjenta. Często już na tym etapie można ustalić wstępne rozpoznanie. Następnie, w zależności od podejrzewanej przyczyny i towarzyszących objawów skieruje pacjenta na badania dodatkowe, zwykle badania krwi, oznaczenia stężenia bilirubiny, aktywności fosfatazy zasadowej (ALP), gamma-glutamylotranspeptydaz (GGTP) i próby wątrobowe (ALT, AST) oraz badania obrazowe – USG brzucha, a w razie na dalsze badania, takie jak np. MRCP (cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego), czyli rezonans magnetyczny dróg żółciowych lub EUS (endosonografia).
Stolec acholiczny – leczenie
Stolec acholiczny jest objawem, a nie chorobą, dlatego jego leczenie zależy od przyczyny.
Czy odbarwiony stolec zawsze oznacza chorobę?
Stolec może mieć jaśniejszy kolor po biegunce (zwłaszcza bardzo nasilonej), a także operacjach trzustki i wątroby – lekarz wówczas uprzedzi o możliwości pojawienia się takiego objawu. Wówczas jest to stan przejściowy i nie towarzyszą mu inne objawy. W innych przypadkach odbarwiony stolec jest objawem jakiejś patologii i wymaga diagnostyki.
