Metaplazja jelitowa to stan, w którym prawidłowy nabłonek występujący w żołądku zostaje zastąpiony błoną śluzową występującą prawidłowo w jelitach. Metaplazja jelitowa żołądka zwykle nie powoduje objawów, ale zwiększa ryzyko raka żołądka, choć w niewielkim stopniu. Najczęstszą przyczynę metaplazji jelitowej żołądka stanowi zakażenie bakterią Helicobacter pylori.
Co to jest metaplazja jelitowa?
Metaplazja jelitowa to stan, w którym prawidłowo występujący w żołądku nabłonek zostaje zastąpiony nabłonkiem typu jelitowego, czyli takim, jaki w warunkach prawidłowych występuje w jelitach. Mówimy wówczas o metaplazji jelitowej żołądka.
Metaplazja jelitowa może się rozwinąć także w przełyku. Stan taki nazywa się przełykiem Barreta (zob. Postępowanie u osób z przełykiem Barretta).
Metaplazja jest procesem nabytym, rozwijającym się zwykle w odpowiedzi na przewlekłe uszkodzenie lub stan zapalny. Metaplazja żołądka jest uznawana za stan przedrakowy, czyli taki, który zwiększa ryzyko raka żołądka.
Metaplazja całkowita (kompletna) i niecałkowita (niekompletna)
Całkowitą (kompletną) metaplazję jelitową w żołądku rozpoznaje się w przypadku nabłonka typu jelita cienkiego, natomiast niecałkowitą (niekompletną) – w przypadku nabłonka przypominającego nabłonek jelita grubego.
Przyczyny metaplazji jelitowej
Główną przyczynę metaplazji jelitowej żołądka stanowi przewlekłe zakażenie bakterią zakażenie bakterią Helicobacter pylori.
Inne czynniki sprzyjające to:
- refluks, czyli zarzucanie treści żółciowej do żołądka i przełyku (szczególnie w przełyku Barretta)
- zapalenie błony śluzowej żołądka
- przewlekła choroba refluksowa przełyku
- palenie tytoniu
- dieta – spożywanie alkoholu i dużych ilości soli.
U części osób z metaplazją jelitową nie stwierdza się ani zakażenie bakterią Helicobacter pylori, ani innych znanych czynników sprzyjających metaplazji jelitowej.
Czy metaplazja jelitowa jest częsta?
Tak, metaplazja jelitowa jest stosunkowo częsta. W krajach europejskich jest rozpoznawana podczas rutynowych badań endoskopowych, czyli gastroskopii w około 13–20% przypadków.
Metaplazja jelitowa – objawy
Metaplazja jelitowa najczęściej nie powoduje objawów. Jeśli objawy występują, to zwykle się wiążą z zapaleniem błony śluzowej żołądka, które może prowadzić do metaplazji jelitowej, a nie z powodu samej metaplazji. Do objawów takich należą:
- ból lub dyskomfort w nadbrzuszu
- uczucie pełności po posiłku
- nudności
- zgaga.
Metaplazja jelitowa – diagnostyka
Metaplazja jelitowa to występowanie określonych komórek w błonie śluzowej żołądka, dlatego do ustalenia tego rozpoznania niezbędne jest wykonanie gastroskopii z pobraniem wycinków, które się następnie bada pod mikroskopem (badanie histopatologiczne).
U osób z metaplazją jelitową wykonuje się testy w kierunku zakażenia bakterią Helicobacter pylori, ponieważ jej stwierdzenie ma istotny wpływ na wystąpienie, a także progresję metaplazji jelitowej.
Metaplazja jelitowa – leczenie
Nie ma leczenia, które powoduje wycofanie się metaplazji jelitowej. Najważniejsze w leczeniu jest wyeliminowanie przyczyny metaplazji, czyli najczęściej leczenie (eradykacja) zakażenia Helicobacter pylori, a także stosowanie leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego. Konieczna jest też regularna kontrola endoskopowa, czyli wykonywanie gastroskopii.
Metaplazja jelitowa – dieta i styl życia
Osoby z metaplazją jelitową powinny przestrzegać zaleceń dotyczących prowadzenia zdrowego stylu życia, a w szczególności:
- ograniczyć spożycie soli, w tym przetworzonej żywności, peklowanej i marynowanej
- ograniczyć spożycie czerwonego mięsa i przetworzonych produktów mięsnych
- spożywać odpowiednie ilości świeżych owoców i warzyw
- utrzymywać odpowiednią masę ciała za pomocą zbilansowanej diety i aktywności fizycznej.
Bardzo ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu!
Czy metaplazja jelitowa prowadzi do raka?
Metaplazja jelitowa jest uznawana za stan przedrakowy. Szacuje się, że u około 1 na 39 pacjentów z metaplazją rozwinie się rak żołądka w ciągu 20 lat. Stwierdzono również zależność ryzyka raka od wielkości obszaru metaplazji. Im większy obszar żołądka zajmuje metaplazja, tym większe ryzyko przejścia w raka żołądka.
Metaplazja jelitowa – monitorowanie
Zwykle osoby z metaplazją jelitową muszą być pod nadzorem endoskopowym, czyli wykonywać gastroskopię co określony czas, zwykle co kilka lat. O konieczności badań kontrolnych należy porozmawiać ze swoim lekarzem prowadzącym.
Metaplazja jelitowa - najczęstsze pytania pacjentów
Czy metaplazja jelitowa może się przekształcić w raka?
Tak, ale nie jest to częste. U większości osób z metaplazją jelitową nie rozwinie się rak żołądka.
Czy metaplazja jelitowa może się cofnąć?
Metaplazja jelitowa oznacza, że doszło do zmiany prawidłowo występujących komórek na inny rodzaj komórek. Dlatego też zwykle w leczeniu dąży się do zahamowania progresji metaplazji, choć w niektórych przypadkach może dojść do cofania się metaplazji jelitowej, zwłaszcza u pacjentów, u których doszło do wyleczenia (eradykacji) zakażenia bakterią H. pylori.
Co oznacza wynik: metaplazja jelitowa dodatnia?
Oznacza to stwierdzenie metaplazji jelitowej, czyli że w badaniu histopatologicznym wycinków z żołądka wykryto komórki, które prawidłowo występują w jelicie.
Czytaj też: Interpretacja badania histopatologicznego przełyku i żołądka
Czy metaplazja jelitowa bez dysplazji jest groźna?
Dysplazja jest poważniejszym stanem niż metaplazja, ale sama metaplazja jelitowa także zwiększa, choć w niedużym stopniu ryzyko wystąpienia raka żołądka.
Zobacz więcej: Przewlekłe nieaktywne zapalenie żołądka z metaplazją jelitową, bez dysplazji
Co to jest niekompletna metaplazja jelitowa?
Oznacza to, że komórki są mniej „dojrzałe”. Metaplazja jelitowa niekompletna wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia raka żołądka niż kompletna.
Co oznacza metaplazja jelitowa w antrum?
Antrum to inaczej część odźwiernikowa, czyli dolna część żołądka. Metaplazja jelitowa może się tam lokalizować (zob. Żołądek – budowa, funkcje, położenie).
Czy metaplazja jelitowa z zanikiem błony śluzowej jest niebezpieczna?
Metaplazja jelitowa z zanikiem błony śluzowej zwiększa ryzyko wystąpienia raka bardziej niż sama metaplazja jelitowa.
Czy siemię lniane pomaga przy metaplazji jelitowej?
Siemię lniane może łagodzić objawy związane z zapaleniem błony śluzowej żołądka (np. zgagę, dyskomfort), ale nie leczy metaplazji jelitowej, nie powoduje jej wycofania i nie wpływa na jej postęp.
Czy metaplazja jelitowa przełyku to to samo co przełyk Barretta?
Tak, przełyk Barreta to stan, w którym w przełyku występuje metaplazja jelitowa.
Czy metaplazja jelitowa zawsze postępuje?
Nie, metaplazja jelitowa może się zatrzymać. Zależy to od odpowiedniego leczenia i postępowania.
