Torbiel pajęczynówki to nieprawidłowa przestrzeń płynowa w czaszce. Jest zbudowana z opony pajęczej (pajęczynówki) i jest zmianą łagodną. Zwykle torbiel pajęczynówki jest niewielka, nie powoduje objawów i jest przypadkowo wykrywana podczas badań obrazowych głowy. Takie torbiele zazwyczaj nie wymagają leczenia. W przypadku dużych torbieli, które powodują objawy, leczenie jest chirurgiczne.
Co to są torbiele pajęczynówki?
Torbiele pajęczynówki to nieprawidłowe zbiorniki płynowe, które występują wewnątrz czaszki, czasem w kanale kręgowym. Torbiele pajęczynówki to zmiany łagodne. Zbudowane są z opony pajęczej i wypełnione płynem, którego skład jest zbliżony do składu płynu mózgowo-rdzeniowego. Pajęczynówka (arachnoidea) to jedna z trzech opon mózgowo-rdzeniowych otaczających mózg i rdzeń kręgowy. Znajduje się pomiędzy oponą twardą a oponą miękką i zawiera płyn mózgowo-rdzeniowy, który chroni układ nerwowy.
Torbiele pajęczynówki najczęściej występują pojedynczo.
Czy torbiele pajęczynówki są częste?
Stosunkowo tak. W badaniach obrazowych torbiele pajęczynówki stanowią około 1–2% wszystkich nieprawidłowości wewnątrzczaszkowych.
Torbiel pajęczynówki zwykle rozwija się u osób poniżej 20. roku życia – 60–90% wszystkich pacjentów z tymi zmianami stanowią dzieci.
Torbiele pajęczynówki – objawy
Objawy zależą przede wszystkim od rozmiarów i lokalizacji torbieli. Małe torbiele zazwyczaj są bezobjawowe. Często są rozpoznawane przypadkowo w badaniach obrazowych, czyli np. w rezonansie magnetyczny wykonywanym z innego powodu.
Niektóre torbiele pajęczynówki mogą wywoływać objawy, ze względu na ucisk struktur nerwowych, czasem też kości czaszki. Do objawów takich mogą należeć:
- silny ból głowy
- wymioty
- zawroty głowy
- napady padaczkowe
- tzw. ogniskowe objawy neurologiczne, takie jak niedowład kończyn czy zaburzenia równowagi.
Torbiele pajęczynówki – leczenie
Tylko niektóre torbiele pajęczynówki wymagają leczenia. Małe torbiele, które nie wpływają na funkcjonowanie otaczających tkanek i nie powodują objawów, zwykle nie wymagają leczenia. Lekarz może jednak zalecić okresowe monitorowanie torbieli, co oznacza wykonywanie badań obrazowych głowy, zwykle co roku. Postępowanie takie zazwyczaj zaleca się po wykryciu torbieli i jeśli w kolejnych badaniach torbiel się nie zmienia (nie rośnie), to badania można wykonywać rzadziej lub można od nich odstąpić.
Do zabiegów operacyjnych kwalifikują się tylko duże torbiele, które powodują objawy, jednak zdarzają się one rzadko. Najlepszą metodą operacyjną leczenia torbieli pajęczynówki jest fenestracja endoskopowa. Polega ona na tym, że lekarz przez niewielki otwór w czaszce wprowadza endoskop i nacina torbiel, a dzięki temu płyn z torbieli może swobodnie odpłynąć.
Bardzo rzadko konieczne mogą być bardziej skomplikowane operacje. W rzadkich przypadkach torbiele pajęczynówkowe mogą powrócić po operacji.
Torbiel pajęczynówki a wysiłek fizyczny
Zwykle małe torbiele pajęczynówki, które nie powodują objawów, nie są przeciwwskazaniem do uprawiania sportu. Nie zaleca się jednak sportów kontaktowych, w których głowa narażona jest na urazy (np. boks, rugby).
W przypadkuwiększych lub objawowych torbieli, mogą istnieć przeciwwskazania do aktywności fizycznej.
Zawsze należy porozmawiać z lekarzem o tym, czy i jaki sport można uprawiać, ponieważ zależy to od wielu czynników.
Czy torbiel pajęczynówki może pęknąć?
Teoretycznie tak, ale jest to niezwykle rzadkie. Może się tak stać pod wpływem bardzo silnego urazu, np. wypadku komunikacyjnego. Torbiel pajęczynówki nie pęka podczas ćwiczeń fizycznych, kichania, kaszlu, lotu samolotem, stresu, wysokiego ciśnienia tętniczego czy silnych emocji. Zwykłe codziennie aktywności nie powodują pęknięcia torbieli.
