Skąd przeciwciała wirusa cytomegalii u mojego dziecka?

Pytanie nadesłane do redakcji

Moja córka choruje na AZS (atopowe zapalenie skóry). Zachorowała w 3.-4. miesiącu życia.. Badania genetyczne są prawidłowe, ale ostatnie badania we wrześniu wykazały, że przeszła zakażenie wirusem cytomegalii. Oto wyniki: Przeciwciała przeciw CMV IgM: <5,00 U/ml (ujemny <18; wątpliwy 18-22, dodatni ≥22) Przeciwciała pprzeciw CMV IgG: 107,00 U/ml (ujemny <12; wątpliwy 12-14; dodatni ≥14). Lekarka twierdzi, że być może zaraziłam ją, będąc w ciąży. W związku z tym zrobiłam sobie też badania na przeciwciała CMV IgG, mój wynik to: 1,486 (ujemny <0,1; wątpliwy 0,1-0,2; dodatni >0,2). Wynika z tego, iż również przeszłam zakażenie tym wirusem i muszę przyznać, że mam sporo przeciwciał, tak samo moja córka. Czy mogłam córce przekazać tylko moje przeciwciała na ten wirus? Ile czasu utrzymują się przeciwciała u dziecka otrzymane od matki. Wiem, że ciężko teraz rozstrzygnąć, czy ją zaraziłam w czasie ciąży. Niestety, będąc w ciąży robiłam wszelkie badania obowiązkowe i dodatkowe, ale o cytomegalii nie słyszałam i w związku z tym nie robiłam tego typu badań. Czy istnieje też możliwość, że jeśli ją zaraziłam w ciąży, a jej zmiany skórne atopowe (silny AZS) ujawniły się w wieku 3 miesięcy, czy to możliwe, że są konsekwencją zakażenia tym wirusem? Zaznaczyć muszę, że od razu jak się tylko pojawiła na tym świecie, jej skóra była szorstka i sucha. Nigdy nie była aksamitna. Jakie konsekwencje ma dla mnie zakażenie wirusem cytomegalii? Czy mogę jeszcze raz się zarazić bądź czy może on uaktywnić się we mnie? Jakie konsekwencje są dla mojej rodziny? Czy jest ryzykowne to, że zdarzyło się w 2 ciąży? Proszę o wszelkie informacje na ten temat. Nie ukrywam, że gdy uzyskam odpowiedzi, będę spokojniejsza. Asia G.

Odpowiedział

dr n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

Atopowe zapalenie skóry jest bardzo częstą chorobą o podłożu genetycznym, czyli niezwiązaną z zakażeniem CMV. Nie podała Pani aktualnego wieku córki, zatem trudno o dokładną interpretację podanych wyników. Wiemy, że przeciwciała odmatczyne zanikają po około 4-8 miesiącach. Jeżeli córka nie przekraczała tego wieku w chwili wykonania badań, to mogła mieć jeszcze przeciwciała od Pani. Obecność samych przeciwciał u małego dziecka nie dowodzi zakażenia, zatem tak jak Pani pisze, Pani córka mogła nie ulec zakażeniu CMV i otrzymać tylko same przeciwciała, co jest zupełnie niegroźne, a nawet korzystne dla dziecka.

Proszę pamiętać, że zakażenie CMV jest bardzo częste wśród dorosłych. W Polsce jest zakażonych około 80% dorosłych.

Ważne, by Pani wiedziała, że przydatność badań serologicznych w diagnostyce zakażenia CMV jest bardzo ograniczona. Wartościowa i przydatna jest jedynie serokonwersja. Pojawienie się przeciwciał, dotąd nieobecnych, dowodzi świeżego zakażenia CMV. Przeciwciała anty-CMV IgM są wytwarzane zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie zakażenia pierwotnego CMV i mogą się utrzymywać przez 6-9 miesięcy. Przeciwciała IgM anty-CMV często powstają też podczas reaktywacji CMV lub w czasie reinfekcji. Wyniki IgM często wychodzą fałszywie i nie oddają zupełnie sytuacji wirusologicznej. Na podstawie Pani wyników można stwierdzić jedynie, że jest Pani zakażona CMV podobnie jak 80% kobiet w Polsce.

Wirusem CMV, podobnie jak opryszczką zarażamy się na całe życie. U osób zakażonych okresowo dochodzi do reaktywacji wirusa w organizmie i wydalania z wydzielinami ciała (np. ślina, wydzielina dróg rodnych, mocz). Zakażenie wrodzone CMV może być zarówno następstwem pierwotnego zakażenia matki, jak i nawrotu (reaktywacji) zakażenia w czasie kolejnej ciąży, przy czym ryzyko przeniesienia na płód jest o wiele większe w czasie zakażenia pierwotnego (ok. 40% wobec <1% w czasie reaktywacji). Ponadto niemowlęta zakażone w wyniku pierwotnego zakażenia CMV matki znacznie częściej chorują objawowo i są bardziej narażone na odległe, trwałe następstwa. Z kolei ryzyko zakażenia w czasie kolejnej ciąży jest bardzo niskie (<1%). Ponadto 90% zakażonych dzieci rodzi się bezobjawowe (bez jakichkolwiek objawów).

Jak wspomniałem, na podstawie Pani wyników można stwierdzić, że ma Pani obecne przeciwciała. Obecność swoistych przeciwciał przed zajściem w ciążę zmniejsza znacznie ryzyko zakażenia. To bardzo pocieszająca wiadomość.

Co do pozostałych pytań to odsyłam Panią do wyczerpujących odpowiedzi na ten temat zamieszczonych w serwisie Medycyny Praktycznej.