Grasica jest narządem układu limfatycznego, który odgrywa bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, przede wszystkim dojrzewaniu limfocytów T. Grasica jest aktywna w dzieciństwie, a po okresie dojrzewania ulega inwolucji, czyli zanikaniu. Najczęstszą chorobą związaną z grasicą jest miastenia, której głównym objawem jest męczliwość mięśni.
Co to jest grasica?
Grasica jest narządem układu limfatycznego odgrywającym kluczową rolę w rozwoju i funkcjonowaniu układu odpornościowego. Odpowiada przede wszystkim za dojrzewanie limfocytów T, które uczestniczą w odpowiedzi immunologicznej organizmu, czyli w reakcji układu odpornościowego. Grasica jest najbardziej aktywna w dzieciństwie i pozostaje taka do okresu dojrzewania (waży ok. 25–30 g), a następnie się zmniejsza, co nazywamy inwolucją grasicy.
Gdzie znajduje się grasica?
Schemat budowy grasicy. Źródło: WikipediaGrasica leży w dolnym odcinku szyi (część szyjna) oraz w górnoprzedniej części śródpiersia (w klatce piersiowej), bezpośrednio ku tyłowi od mostka (część piersiowa).
Zbudowana jest z dwóch, zwykle niesymetrycznych płatów: prawego i lewego, które są otoczone torebką łącznotkankową. Każdy z płatów składa się trzonu i dwóch wyrostków: dolnego i górnego. Wyrostki górne (rogi) są długie i sięgają na szyję, dochodząc do tarczycy, z którego dolnymi biegunami łączą się tak zwanymi pasmami tarczowo-grasiczymi.
Głównymi komórkami, z których zbudowana jest grasica są tymocyty i komórki nabłonkowe.
Funkcje grasicy
Grasica jest narządem limfatycznym i elementem układu odpornościowego. W grasicy dojrzewają limfocyty T. W uproszczeniu oznacza to, że limfocyty T w grasicy „uczą się”, jakie antygeny są obce i trzeba je rozpoznać i zniszczyć, a jakie antygeny pochodzą z organizmu i układ odpornościowy nie powinien reagować przeciwko nim, aby nie niszczyć własnych tkanek.
Grasica produkuje również hormony i substancje regulujące funkcjonowanie układu odpornościowego, takie jak: tymozyna, tymopoetyna, tymulina. Wpływają one na proliferację i różnicowanie limfocytów T.
Inwolucja grasicy
Po okresie dojrzewania grasica zaczyna stopniowo zmniejszać swoją objętość. Proces ten nazywany jest inwolucją. Tkanka limfatyczna ulega częściowemu zastąpieniu przez tkankę tłuszczową. Mimo tego u dorosłych nadal zachowuje się pewna aktywność immunologiczna grasicy, choć jest ona znacznie mniejsza niż w dzieciństwie.
Przetrwała grasica
Przetrwała grasica, czyli brak inwolucji grasicy to stan, w którym grasica nie ulega fizjologicznemu zanikowi (zmniejszeniu) po okresie dojrzewania i jest większa niż zwykle u dorosłych. Oznacza to, że grasica u dorosłego człowieka jest takiej wielkości, jak w warunkach prawidłowych występuje w dzieciństwie. Może to być widoczne w badaniach obrazowych i zazwyczaj jest wykrywane przypadkowo. Zwykle nie jest to choroba i nie wiąże się z żadnymi objawami.
Przetrwała grasica a powiększona grasica
Przetrwała grasica jest uznawana za wariant normy, ale nie zawsze powiększona grasica w badaniach obrazowych to przetrwała grasica. Grasica może ulegać przerostowi w związku z różnymi chorobami.
Choroby grasicy
Do najczęstszych chorób grasicy należą:
- miastenia (myasthenia gravis) – choroba autoimmunologiczna powodująca osłabienie mięśni. U wielu pacjentów występuje przerost grasicy lub grasiczak.
- grasiczak, czyli guz grasicy, który zwykle rośnie powoli i może się wiązać z chorobami autoimmunologicznymi
- rak grasicy, czyli rzadki nowotwór złośliwy grasicy, Przeczytaj więcej: Nowotwory grasicy – grasiczak i rak grasicy
- zespół DiGeorge’a – uwarunkowany genetycznie zespół wad wrodzonych, w którym występuje brak lub niedorozwój grasicy, co prowadzi do niedoboru odporności.
Choroby grasicy – objawy
Objawy chorób grasicy zależą od tego, jaka to dokładnie choroba. Tam, gdzie dochodzi do powiększenia grasicy, np. w przypadku grasiczaka lub raka grasicy objawy mogą być związane z uciskiem grasicy na okoliczne struktury i obejmować: duszność, ból w klatce piersiowej, chrypkę, kaszel, ucisk za mostkiem. W bardziej zaawansowanych przypadkach może się pojawić obrzęk twarzy i szyi (tzw. zespół żyły głównej górnej z powodu ucisku grasicy na żyłę główną górną).
W miastenii występuje męczliwość mięśni. Przeczytaj więcej: Miastenia - przyczyny, objawy, leczenie
U osób z niedorozwojem lub brakiem grasicy, jak w zespole di George’a, występują objawy niedoboru odporności.
Choroby grasicy – leczenie
Leczenie zależy od choroby grasicy, ale w wielu wypadkach jest chirurgiczne i obejmuje usunięcie grasicy (tymektomię).
Czy można żyć bez grasicy?
Tak, osoby dorosłe mogą żyć bez grasicy, ponieważ narząd ten prawidłowo ulega inwolucji, czyli zanikowi w dorosłym życiu. U dzieci natomiast grasica jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju układu odpornościowego.
