Nowotwory grasicy są rzadkie. Grasiczak jest nowotworem rosnącym wolno, który rzadko rozprzestrzenia się poza grasicę i często leczenie chirurgiczne powoduje wyleczenie. Rak grasicy ma bardziej agresywny przebieg, rośnie szybciej i może powodować przerzuty. Nowotwory grasicy rzadko powodują objawy. Podstawowym sposobem leczenia jest chirurgiczne usunięcie grasicy.
Co to są nowotwory grasicy?
Schemat budowy grasicy. Źródło: WikipediaNowotwory grasicy rozwijają się w obrębie grasicy, która jest narządem o nieregularnym kształcie, znajdującym się w śródpiersiu, czyli przestrzeni w klatce piersiowej, ograniczonej przez mostek (od przodu), kręgosłup (od tyłu) oraz prawe i lewe płuco (po bokach). Poza grasicą w śródpiersiu znajdują się inne narządy: serce, przełyk, tchawica, aorta oraz liczne węzły chłonne.
Nowotwory grasicy są rzadkie.
Jak jest zbudowana grasica i jaką funkcję pełni w organizmie?
- osobny artykuł: Grasica – co to za narząd i jaką pełni funkcję w organizmie?
Anatomicznie grasica dzieli się na dwie części zwane płatami. Narząd ten odznacza się nieregularnym kształtem i nierówną powierzchnią. Największą wagę (ok. 30 g) grasica osiąga w okresie dojrzewania, a następnie stopniowo zanika i zostaje wypełniona tkanką tłuszczową. Wówczas stosuje się nazwę ciało tłuszczowe zamostkowe. Najważniejszą funkcją grasicy jest jej rola w układzie odpornościowym: w czasie życia płodowego oraz w dzieciństwie w tym narządzie dojrzewają limfocyty typu T, czyli komórki stanowiące jeden z podstawowych elementów układu odpornościowego człowieka.
Grasiczak i rak grasicy
W zależności od rodzaju komórek tworzących guz grasicy oraz od jego rozległości, zmianę taką klasyfikuje się jako grasiczaka lub raka grasicy.
W zależności od budowy mikroskopowej guza i rodzaju komórek, z których się składa, wyróżnia się kilka typów grasiczaków oraz raka grasicy – najgroźniejszy z nowotworów tego narządu. Rak grasicy jest bardzo rzadkim nowotworem. Ocenia się, że rocznie zachorowuje na niego około 1,5 osoby na milion.
Grasiczaki są częstsze i mają łagodniejszy przebieg niż rak grasicy. Grasiczaki rosną powoli i zwykle nie rozprzestrzeniają się poza grasicę.
Rak grasicy ma bardziej agresywny przebieg, rośnie szybciej i rozprzestrzenia się poza grasicę. Jest trudniejszy do leczenia niż grasiczak.
Jakie są czynniki ryzyka rozwoju nowotworu grasicy?
Nie są obecnie znane żadne środowiskowe czynniki ryzyka rozwoju nowotworu grasicy. Jedynym czynnikiem, który wydaje się związany z nieco większym ryzykiem zachorowania, jest wiek, ponieważ nowotwór ten występuje częściej u osób po 70. roku życia.
Jak można rozpoznać nowotwór grasicy?
Nowotwory grasicy bardzo rzadko dają objawy, dlatego duża ich część jest wykrywana przypadkowo, podczas badań obrazowych wykonywanych z innego powodu, na przykład na radiogramie klatki piersiowej.
Objawy grasiczaka i raka grasicy
Nowotwory grasicy najczęściej wywołują tak zwane zespoły paranowotworowe, czyli objawy, których wystąpienie nie wiąże się bezpośrednio z guzem, lecz z działaniem substancji, które ten guz produkuje.
Do zespołów paranowotworowych towarzyszących czasem nowotworom grasicy należą:
- miastenia
- aplazja czerwonych krwinek, hipogammaglobulinemia
- zapalenie wielomięśniowe
- toczeń rumieniowaty
- reumatoidalne zapalenie stawów
- zapalenie tarczycy oraz zespół Sjögrena.
Czasem guz grasicy może powodować objawy bezpośrednio, uciskając lub naciekając narządy sąsiednie – zazwyczaj występują wówczas kaszel, duszność i ból w klatce piersiowej, czasem problemy z połykaniem i chrypka.
Grasica znajduje się w pobliżu dużej żyły – żyły głównej górnej. Żyłą tą krew z górnych partii ciała spływa do serca. Guz grasicy może uciskać żyłę główną górną i powodować zespół żyły głównej górnej. Objawy mogą obejmować:
- obrzęk twarzy, klatki piersiowej i górnej części szyi
- duszność
- ból w klatce piersiowej
- ból i zawroty głowy.
Jakie badania przeprowadza się, aby wykryć nowotwór grasicy?
Nowotwór grasicy często rozpoznaje się przypadkowo podczas badania obrazowego klatki piersiowej, na przykład RTG, wykonywanego z innego powodu. Lekarz zbiera wywiad od pacjenta, bada go, a następnie zleca badania dodatkowe. Najczęściej jest to RTG klatki piersiowej (jeśli nie było wykonane wcześniej), tomografia komputerowa klatki piersiowej, a niekiedy także obrazowanie techniką rezonansu magnetycznego i pozytonowa tomografia emisyjna (positron emission tomography – PET).
Aby potwierdzić rozpoznanie oraz ustalić typ nowotworu grasicy, należy pobrać próbkę do badania mikroskopowego. Można ją uzyskać albo stosując biopsję cienkoigłową (czyli nakłuwając guz igłą pod kontrolą USG), albo pobrać wycinek z guza w czasie operacji.
Jak się leczy nowotwór grasicy?
W leczeniu nowotworów grasicy wykorzystuje się metody operacyjne, napromienianie oraz chemioterapię.
Podstawowym sposobem leczenia jest chirurgiczne usunięcie całej grasicy.
Radioterapię w leczeniu nowotworów grasicy stosuje się jako uzupełnienie operacji. Radioterapia ma na celu zniszczenie ognisk nowotworu, które pozostały po operacji. Czasem napromienianie stosuje się także przed operacją. Taka strategia ma na celu zmniejszenie rozmiaru guza na tyle, aby możliwe było jego wycięcie. Radioterapię można także zastosować u tych chorych, u których operacja jest niemożliwa (np. z powodu bardzo złego ogólnego stanu zdrowia). Ponieważ wyniki leczenia nowotworów grasicy wyłącznie napromienianiem są gorsze niż w przypadku metod operacyjnych, radioterapię stosuje się tylko wtedy, gdy operacji nie da się przeprowadzić.
Chemioterapię można zastosować przed lub po operacji. U chorych, którzy nie kwalifikują się do operacji, takie leczenie można podjąć jako wyłączny sposób postępowania lub w skojarzeniu z napromienianiem.
W niektórych przypadkach stosowana jest terapia celowana, czyli leki które „rozpoznają” i niszczą określone komórki nowotworowe, minimalizując uszkodzenie zdrowych tkanek. Leczenie takie można stosować m.in. w leczeniu nawracającego grasiczaka lub raka grasicy.
Grasiczak i rak grasicy – rokowanie
Rokowanie w przypadku grasiczaka jest dobre. Wskaźnik pięcioletniej przeżywalności wynosi około 90%. W przypadku raka grasicy rokowanie zależy od tego, na jakim etapie zaawansowania zostanie rozpoznany nowotwór.
Grasiczak – monitorowanie po leczeniu
Grasiczaki mogą nawracać nawet wiele lat po leczeniu, dlatego konieczne jest wykonanie badań kontrolnych zgodnie z zaleceniami lekarza.
