Koronawirus poradnik cz. II (masz objawy COVID-19)

lek. Marzena Kościelna, lek. Magdalena Wiercińska, dr n. med. Agnieszka Wroczyńska we współpracy z zespołem redaktorów serwisu COVID-19 i Medycyna rodzinna


Fot. pixabay.com

1. Nie mam objawów, ale podejrzewam, że jestem zakażony koronawirusem SARS-COV-2. Co robić?

Miałeś kontakt z koronawirusem lub podejrzewasz zakażenie z innego powodu - przeczytaj pierwszą część poradnika.

2. Mam objawy zakażenia koronawirusem – są bardzo ciężkie lub mam duszność, podejrzewam COVID-19/rozpoznano u mnie COVID-19

W takim przypadku konieczne może być pilne zgłoszenie się do szpitala. Przeczytaj więcej: Objawy alarmowe

UWAGA:

Jeśli występują u ciebie gwałtowne objawy, takie jak zaburzenia świadomości, silna duszność, ból w klatce piersiowej – zadzwoń pod numer 999 lub 112 i postępuj według instrukcji dyspozytora pogotowia ratunkowego. Przeczytaj więcej: Objawy alarmowe

3. Mam nowe objawy, ale nie występują objawy alarmowe i:

a) miałem kontakt z osobą z potwierdzonym zakażeniem koronawirusem lub z kimś, kto prawdopodobnie jest lub był zakażony SARS-CoV-2
b) nie wiem, czy miałem kontakt z osobą zakażoną koronawirusem – nie mogę tego wykluczyć, bo chodzę do pracy, do sklepu, spotykam się z ludźmi
c) jestem na 100% pewien, że nie miałem kontaktu z koronawirusem – nie ma takiej możliwości, bo nie wychodzę z domu i z nikim się nie spotykam
d) przede wszystkim jestem ozdrowieńcem/jestem zaszczepiony na COVID-19, uważam, że to nie może być COVID-19

Niezależnie od tego, z którą z powyższych sytuacji najbardziej się utożsamiasz, koniecznie trzeba sprawdzić, czy masz wskazania do skierowania na test. W tym celu możesz:

  1. wypełnić formularz internetowy lub skontaktować się telefonicznie z konsultantem Domowej Opieki Medycznej
  2. zadzwonić do swojego lekarza rodzinnego (POZ), przychodnie są czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00–18.00
  3. poza godzinami pracy przychodni – zadzwonić do lekarza Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej (adresy i telefony, p. https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/na-ratunek/). Czynne codziennie po 18.00 do 8.00 rano następnego dnia oraz w soboty, niedziele i święta.

Objawy COVID-19 nie są charakterystyczne, mogą być bardzo niewielkie i przypominać zwykłe przeziębienie. Najczęściej wymienia się: gorączkę lub dreszcze, kaszel, duszność, zmęczenie, bóle mięśni lub ciała, ból głowy, nagłą utratę węchu lub smaku, ból gardła, uczucie zatkania nosa lub katar, nudności i wymioty, biegunkę, rzadziej zdarzają się też inne objawy, jak wysypka. Dlatego potencjalnie w każdej, nawet łagodnej infekcji lekarz może zdecydować o potrzebie wykonania testu. Przechorowanie COVID-19 oraz szczepienie znacznie zmniejszają ryzyko zachorowania, ale nadal jest ono możliwe i w razie objawów zakażenia – należy wykonać test.

Jeśli w ciągu ostatnich 2 tygodni miałeś kontakt z osobą, u której potwierdzono COVID-19 lub która miała objawy wskazujące na COVID-19 podczas tego kontaktu lub wkrótce po nim, będzie to dla lekarza bardzo ważna informacja, ponieważ ryzyko zachorowania w takim przypadku jest duże. Jednak to, że nie przypominasz sobie sytuacji, w której miałeś kontakt z osobą zakażoną, nie pozwala na wykluczenie COVID-19. Aby otrzymać skierowanie na test od lekarza POZ nie jest obecnie konieczne jednoczesne łączne występowanie określonych objawów COVID-19, czyli duszności, kaszlu, gorączki i zaburzeń węchu/smaku (takie kryteria obowiązywały tylko na początku września 2020 r.). Możesz zasięgnąć informacji u lekarza, nawet jeżeli zauważyłeś u siebie tylko jeden z objawów lub niepokoją Cię dolegliwości spoza tej listy, zwłaszcza w razie wcześniejszego kontaktu z chorym na COVID-19.

W formularzu internetowym algorytm zakwalifikuje cię na badanie lub nie. Konsultant linii telefonicznej lub lekarz w pierwszej kolejności oceni twój stan zdrowia, najpierw wstępnie przez telefon, potem może zalecić zgłoszenie się na badanie. W razie potrzeby może zalecić zgłoszenie się do szpitala. Jeśli twoje objawy nie wymagają hospitalizacji, istnieją dwie możliwości:
a) zostanie ustalone podejrzenie COVID-19 i zlecony test w kierunku zakażenia koronawirusem, który wykonasz w jednym z tzw. mobilnych punktów pobrań w twojej okolicy (p. niżej).
b) lekarz stwierdzi, że twoje objawy wskazują na inną, bardziej prawdopodobną chorobę i zaleci odpowiednie postępowanie. Taka sytuacja nie wyklucza, że po kilku dniach mimo wszystko zostaniesz skierowany na test.

Większość przychodni może kierować na test wykrywający materiał genetyczny wirusa (metodą RT-PCR) w kierunku zakażenia koronawirusem i to tego testu dotyczyć będzie poniższy opis. Jednak niektóre placówki, SOR-y, izby przyjęć, a także karetki mogą dysponować także tzw. szybkimi testami antygenowymi, w których wynik uzyskuje się w ciągu kilkunastu minut. Wynik dodatni u osoby z objawami potwierdza rozpoznanie. Jednak test antygenowy jest mniej dokładny niż RT-PCR, a ponadto pozwala na wykrywanie wirusa głównie na samym początku choroby u osób z dość nasilonymi objawami, dlatego jego ujemny wynik nie wyklucza zakażenia, i czasami konieczne będzie potwierdzenie ujemnego wyniku testem RT-PCR (zob. Jak i kiedy wykonać test? Czy muszę go wykonać?).

Uwaga:

Jeżeli korzystasz z porady lekarskiej w ciągu 14 dni po kontakcie z chorym lub podejrzanym o COVID-19, koniecznie poinformuj lekarza o tym, że taki kontakt miał miejsce, nawet jeżeli lekarz o to nie zapyta. Dotyczy to także sytuacji, gdy potrzebujesz porady dla swojego dziecka, które ma objawy chorobowe, a wcześniej otrzymałeś wiadomość o zachorowaniach na COVID-19 w placówce edukacyjnej dziecka (np. w szkole, przedszkolu, żłobku). Dotyczy to wszystkich osób, także zaszczepionych i ozdrowieńców.

Uwaga:

Aktualnie skierowanie na test w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 refundowany przez NFZ można uzyskać przez Internet, infolinię Domowej Opieki Medycznej lub od lekarza pracującego w przychodni POZ lub NiŚOZ, która ma umowę z NFZ. Takiego skierowania nie uzyskasz na ogół od lekarza pracującego „prywatnie” lub w ramach prywatnego ubezpieczenia, chyba że taką możliwość obejmuje wykupiony przez Ciebie pakiet – zatem zanim umówisz się do lekarza prywatnie, upewnij się, jak wygląda kwestia finansowania ewentualnego testu. Oczywiście, w wielu laboratoriach można po prostu wykonać test RT-PCR w kierunku SARS-CoV-2 odpłatnie, bez skierowania. Koszt takiego testu waha się zwykle w granicach 350–600 zł. Innym, tańszym badaniem, które może być dostępne komercyjnie jest tzw. szybki test antygenowy. Pamiętaj jednak, że test ten jest wiarygodny tylko przy dość nasilonych objawach w ciągu kilku pierwszych dni choroby, a ujemny wynik takiego testu nie wyklucza zakażenia. W celach diagnostycznych nie wykonuj testów serologicznych, gdyż w pierwszych 2–3 tygodniach choroby są nieprzydatne, a ponadto niektóre z nich mogą być dodatnie także u ozdrowieńców i osób zaszczepionych.

Uwaga:

W niektórych miejscowościach funkcjonują lokalne, bezpłatne punkty testowania w kierunku COVID-19, które nie wymagają skierowania od lekarza. Możesz sprawdzić w serwisie internetowym miejscowej stacji sanitarno-epidemiologicznej, czy w Twoim regionie jest dostępne takie rozwiązanie.

Jeśli lekarz/konsultant wystawił Ci zlecenie na test RT-PCR, oznacza to, że podejrzewa u Ciebie COVID-19, dlatego do momentu uzyskania wyniku postępuj ostrożnie:

  1. Zostań w domu. Od dnia zlecenia testu podlegasz kwarantannie (wyjątek stanowią medycy). Kwarantanna trwa: do momentu uzyskania ujemnego wyniku testu (wówczas automatycznie wygasa) lub 10 dni (jeśli nie wykonasz testu). Jeśli test będzie pozytywny, zostanie zamieniona na izolację. Kwarantannę możesz opuścić jedynie po to, aby wykonać test, aby zgłosić się na badanie do lekarza (po wcześniejszym uzgodnieniu) lub gdy konieczna jest hospitalizacja. O tym, jak się zachowywać na kwarantannie przeczytaj tu: COVID-19: co powinniśmy wiedzieć o kwarantannie i izolacji?). Dzięki swojemu zachowaniu możesz zmniejszyć ryzyko zakażenia kolejnych osób, w tym również domowników. Rozsądne jest, aby twoi domownicy i inne osoby z którymi miałeś bliski kontakt, również zostały w domu i zrezygnowały ze spotkań z innymi (np. przeszli na pracę/naukę zdalną, odwołali spotkania). Jeśli twój wynik okaże się dodatni, zostaną objęci obowiązkową kwarantanną.

  2. Skierowanie na test genetyczny (RT-PCR) stanowi numer, który otzrymasz. Sprawdź w internecie, gdzie znajduje się najbliższy punkt pobrań w twojej okolicy: Znajdź mobilny punkt pobrań (dokładniejsze dane możesz też sprawdzić na stronach lokalnego oddziału NFZ) i zgłoś się do niego. Możesz wybrać dowolny, do punktów nie obowiązują zapisy, a pacjenci są przyjmowani na bieżąco. Uwaga: po uzyskaniu numeru skierowania możesz otrzymać z ogólnopolskiego systemu SMS z sugerowanym terminem badania w twojej okolicy, gdzie możesz wykonać badanie. To jedynie sugestia, jednak system dokona dla ciebie wstępnej rezerwacji, na którą możesz powołać się w punkcie pokazując SMS. Do punktu wymazowego udaj się jak najszybciej, w godzinach otwarcia (najlepiej sam własnym samochodem, do części punktów można zgłosić się pieszo/rowerem/hulajnogą). Nie wolno ci jednak pojechać komunikacją miejską, taksówką ani w inny sposób, który narażałby kogoś na zakażenie. Jeśli nie możesz wyjść z domu lub nie masz jak dotrzeć na test – lekarz może zaznaczyć w zleceniu, żeby przyjechała do ciebie karetka wymazowa (karetka jest wysyłana wówczas przez sanepid, oczekiwanie na przyjazd takiej karetki trwa zwykle do kilku dni). Oczekiwanie na wynik testu może trwać od kilku godzin do ok. doby. Wynik możesz sprawdzić w internecie, za pomocą kodu otrzymanego w punkcie pobrań, oraz na Internetowym Koncie Pacjenta, gdzie znajdziesz też informacje o swojej kwarantannie i izolacji (p. Kwarantanna? Izolacja? Sprawdź na Internetowym Koncie Pacjenta). Dostęp do wyniku ma również Twój lekarz oraz sanepid.

  3. Po uzyskaniu wyniku skontaktuj się ze swoim lekarzem rodzinnym. Pamiętaj, że chociaż wynik dodatni w praktyce potwierdza zakażenie, to wynik ujemny nie zawsze go wyklucza, a czasem może się zdarzyć, że badanie wymaga powtórzenia.

  4. Jeśli wynik testu będzie dodatni (tzw. pozytywny), oznacza to, że jesteś zakażony SARS-CoV-2 i najbliższych dniach inne osoby mogłyby zakazić się od Ciebie (poniżej przeczytasz o tym, co można zrobić, żeby zmniejszyć ryzyko zakażenia u domowników). Dlatego automatycznie elektroniczny system zamieni twoją kwarantannę na tzw. izolację, nakładaną na 10 dni od dnia wyniku testu. Izolacja domowa oznacza, że nie możesz wychodzić z domu (wyjątkiem jest konieczność hospitalizacji, wykonania testu lub przeprowadzenia badania lekarskiego po wcześniejszym uzgodnieniu) ani nikt nie może Cię odwiedzać. Izolacja u osób z objawami musi trwać co najmniej 10 dni od początku ich występowania i może zostać zmieniona przez lekarza, w zależności od tego, jak będzie przebiegać choroba. Dlatego w 8.–10. dniu trwania izolacji musisz skontaktować się ze swoim lekarzem, aby mógł o tym zdecydować. Możesz także otrzymać SMS z zaleceniem zainstalowania na telefonie aplikacji rządowej „kwarantanna". Więcej na stronach: Zasady izolacji domowej oraz Koronawirus: informacje i zalecenia.
    Od momentu potwierdzenia u ciebie zakażenia, twoi domownicy, podlegają obowiązkowi kwarantanny automatycznie – z przepisów prawa (czyli mają obowiązek się jej poddać, mimo że nie otrzymają decyzji sanepidu – wpis o kwarantannie znajduje się w centralnym systemie). Z takiej kwarantanny wyjątkowo zwolnione są osoby, które są zaszczepione lub mają status tzw. ozdrowieńców (osoby posiadające potwierdzający te okoliczności aktualny certyfikat COVID, przeczytaj więcej). Pozostali domownicy mają prawny obowiązek poddania się kwarantannie, która trwa cały czas Twojej izolacji + 7 dodatkowych dni (obecnie kwarantannę zdrowych domowników można skrócić, nie wcześniej jednak niż po ukończeniu przez chorego izolacji i warunkiem jest uzyskanie ujemnego wyniku testu PCR). Jeśli w domu zachorują kolejne osoby, powinny wykonać test (skierowanie można uzyskać jak opisano wyżej). Ozdrowieńcy po ukończeniu swojej izolacji mogą już wychodzić z domu. Więcej: Koronawirus – poradnik dla pacjenta (część I) oraz Wszystko, co powinieneś wiedzieć o kwarantannie. W razie pytań skontaktuj się z całodobową infolinią: Centrum Kontaktu Państwowej Inspekcji Sanitarnej: +48 22 25 00 115. Możesz też zgłosić kwarantannę przez internet.

    Więcej, p.: Mam koronawirusa, Gdy potrzebujesz pomocy, Zdrowie psychiczne w trakcie kwarantanny

    Uwaga: Jeśli istnieją ważne powody, dla których nie możesz być izolowany w domu, lekarz rodzinny może skierować Cię do izolatorium (p. Co to jest izolatorium?).

    Uwaga:Jeśli obawiasz się o swoje zdrowie, mieszkasz sam, masz choroby przewlekłe, albo przebieg COVID-19 wydaje Ci się dość nasilony, możesz poprosić o objęcie Cię Domową Opieką Medyczną i programem PulsoCare, która zapewni Ci pulsoksymetr na czas choroby oraz możliwość kontaktu z  konsultantem, który pomoże w podejmowaniu decyzji. Pacjenci z COVID-19, którzy ukończyli 55 lat są automatycznie włączeni do programu Domowej Opieki Medycznej. Po stwierdzeniu pozytywnego wyniku na COVID-19 pracownik Poczty Polskiej dostarczy pacjentowi pulsoksymetr, Pacjenci, którzy mają mniej niż 55 lat mogą wypełnić formularz Pulsocare lub zostać zakwalifikowani przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Więcej informacji: Domowa Opieka Medyczna.

    Nałożenie izolacji i kwarantanny jest jednoznaczne z otrzymaniem świadczeń i w takiej sytuacji lekarz nie wyda ci już zwolnienia lekarskiego. Poinformuj swojego pracodawcę o izolacji lub kwarantannie i zorientuj się, w jaki sposób możesz udokumentować swoją kwarantannę (w przypadku domownika osoby chorej na COVID-19 zwykle podstawą będzie oświadczenie); więcej informacji p. informacje na stronie ZUS, Infolinia ZUS: 22 560 16 00.

  5. Poza domownikami, wszystkie inne osoby, z którymi miałeś bliski kontakt w czasie, gdy mogłeś już zakażać (czyli do 3 dni przed objawami i po ich wystąpieniu), podlegają obowiązkowi kwarantanny, ale jej nakładaniem zajmuje się sanepid - osoby te mogą zgłosić swój kontakt przez formularz online. O tym, jaki to jest bliski kontakt, przeczytasz tutaj: Jak można zakazić się koronawirusem (COVID-19)? Ponieważ sanepid jest teraz bardzo przeciążony pracą i często zdarzają się znaczne opóźnienia, najlepiej sam poinformuj te osoby, że uzyskałeś wynik pozytywny – dla tych osób to bardzo ważna informacja, która umożliwi im np. podjęcie decyzji o powstrzymaniu się od kontaktów z innymi, zgłoszeniu się do sanepidu lub lekarza (jeśli występują u nich objawy).

    Przydatne linki/telefony: zgłoś kwarantannę przez internet, przez Internetowe Konto Pacjenta pacjent.gov.pl (w przypadku osób chorych) lub skontaktuj się z Ogólnopolską Infolinią Centrum Kontaktu: tel. 22 25 00 115. Więcej, p. Koronawirus: informacje i zalecenia

  6. Leczenie w COVID-19 w zdecydowanej większości przypadków polega po prostu na wyczekiwaniu, aż objawy ustąpią, samoobserwacji i zgłaszaniu się telefonicznie do lekarza (w razie pogorszenia lub pojawienia nowych objawów) oraz dobrze Ci znanym leczeniu objawowym, które zwykle stosujesz np. w przeziębieniu i grypie.
    Pamiętaj, że u zdecydowanej większości osób COVID-19 przebiega łagodnie. Jeśli jednak w trakcie izolacji lub kwarantanny wystąpią u Ciebie gwałtowne objawy, takie jak zaburzenia świadomości, silna duszność, ból w klatce piersiowej – zgłoś się na SOR lub izbę przyjęć najbliższego szpitala własnym transportem lub zadzwoń na numer 999 lub 112 i postępuj według instrukcji dyspozytora.

Częste pytania:

  1. Jak i kiedy wykonać test? Czy muszę go wykonać?
  2. Nie mam własnego samochodu/ nie wychodzę z domu ze względu na stan zdrowia/ jestem na kwarantannie – jak wykonać test?
  3. Mam wynik testu inny niż pozytywny, jak go interpretować?
  4. Wynik jest pozytywny. Co mam zrobić?
  5. Dlaczego muszę się izolować?
  6. Co muszę wiedzieć o izolacji?
  7. Jak długo będzie trwała izolacja i od czego to zależy? Czy po jej ukończeniu muszę wykonać kolejny test?
  8. Co z osobami, z którymi miałem kontakt – czy powinienem zgłosić się w tej sprawie do sanepidu?
  9. Mam COVID-19. Czy lekarz przepisze mi antybiotyk lub inny lek? Jak się leczyć?
  10. Mam wrażenie, że trudno mi się oddycha/mam duszność – czy można jakoś złagodzić to uczucie?
  11. W trakcie izolacji pojawiają się u mnie nowe objawy lub objawy się pogorszyły – co powinienem robić?
  12. Zakończyłem izolację – co dalej, czy mam wykonać jakieś badania?
  13. Jest weekend/noc, moja przychodnia teraz nie pracuje, gdzie się zgłosić?
  14. Mam tylko objawy przypominające grypę, bez duszności. Nie wierzę, że to COVID-19. O co tyle krzyku?
  15. Przebyłem COVID-19 – czy jestem już odporny?
  16. Nie mam objawów, ale wykonałem na własny koszt/na koszt pracodawcy badanie na koronawirusa (wymaz z nosa lub gardła metodą RT-PCR) i wynik jest dodatni. Co robić?

Piśmiennictwo

  1. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, Dz.U.2021.861 z późniejszymi zmianami (dostęp 18.10. 2021)
  2. https://www.gov.pl/web/zdrowie/wytyczne-dla-poszczegolnych-zakresow-i-rodzajow-swiadczen
  3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 października 2020 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej nad pacjentem podejrzanym o zakażenie lub zakażonym wirusem SARS-CoV-2, Dz.U. z 2020 r., poz. 1749 z późn. zm (dostęp 18.10. 2021)
  4. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 lutego 2021 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego (Dz.U.2021.351, z późn. zm.) (dostęp 18.10. 2021)
  5. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/clinical-guidance-management-patients.html (dostęp 18.10. 2021)
18.10.2021

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.