Najczęstszą przyczyną grzybicy prącia są drożdżaki Candida albicans, dlatego jest też nazywana kandydozą prącia (penisa, napletka, żołędzi). Kandydoza żołędzi i napletka może być pierwszym objawem cukrzycy. Leczenie grzybicy penisa polega na stosowaniu leków przeciwgrzybiczych oraz utrzymywaniu prawidłowej higieny prącia.
Grzybica penisa – przyczyny
Grzybica penisa to infekcja wywołana przez grzyby, zwykle z rodzaju Candida (stąd jej nazwa: kandydoza, drożdżyca). W bardzo rzadkich przypadkach zmiany mogą być też wywoływane zakażeniem innymi typami grzybów (dermatofitami).
Candida albicans: naturalny „mieszkaniec” organizmu
Candida albicans jest drożdżakiem wchodzącym w skład fizjologicznej flory jamy ustnej, przewodu pokarmowego i zewnętrznych narządów płciowych. Występuje on tak powszechnie, że każdy człowiek na świecie przynajmniej raz w życiu przechodzi klinicznie uchwytny epizod kandydozy.
Zpalenie żołędzi i napletka wywołane przez grzyby - kto choruje najczęściej?
Grzybica penisa może prowadzić do zapalenia żołędzi i napletka lub – w łagodniejszych przypadkach – tylko żołędzi.
Zapalenie żołędzi wywołane przez Candida jest częstym problemem u mężczyzn nieobrzezanych, zwłaszcza w starszym wieku. Żołądź (zwana „główką”) to stożkowate zgrubienie na końcu członka, napletek zaś stanowi fałd skórny, który ją pokrywa.
Zapaleniu wywołanemu przez grzyby sprzyjają:
- osłabienie odporności w chorobach przewlekłych (cukrzyca, HIV/AIDS)
- przyjmowanie niektórych leków (np. steroidów czy antybiotyków)
- urazy (np. otarcia)
- niewłaściwe nawyki higieniczne (niedostateczna lub nadmierna higiena)
- współżycie bez prezerwatywy z osobą cierpiącą na grzybicę narządów rodnych.
Utrzymanie higieny narządów płciowych często jest utrudnione w przypadku otyłości. Przeszkodą może być też stulejka (zwężenie napletka).
Kandydoza żołędzi i napletka może stanowić pierwszy objaw cukrzycy.
Grzybica prącia – objawy
Grzybica prącia w początkowej fazie może nie dawać żadnych objawów. W miarę rozwoju infekcji mogą się pojawić:
- świąd
- obrzęk i zaczerwienienie napletka
- zaczerwienienie i bolesność żołędzi
- nieprawidłowa wydzielina pod napletkiem, czasem o nieprzyjemnym zapachu
- ból podczas oddawania moczu.
Należy pamiętać, że nie są to objawy występujące tylko w przypadku grzybicy penisa, ale mogą towarzyszyć też innym chorobom.
Może Cię zainteresować:
- Zapalenie żołędzi i napletka
- Zapalenie cewki moczowej - objawy, przyczyny, leki i leczenie
- Chlamydioza dróg moczowo-płciowych: przyczyny, objawy i leczenie
Grzybica prącia – diagnostyka
Rozpoznanie grzybicy prącia stawia się na podstawie badania przedmiotowego i wywiadu. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić pobranie wymazu z błon śluzowych lub wydzieliny w celu wykonania posiewu. Często konieczne jest równoczesne badanie w kierunku ewentualnego współistnienia zakażenia przez pierwotniaki lub bakterie. W wyjątkowych przypadkach w diagnostyce zakażeń grzybiczych stosuje się także metody serologiczne, które służą do wykrywania antygenów grzybów i swoistych przeciwciał przeciwko tym antygenom.
Z podejrzeniem grzybicy penisa można się zgłosić do lekarza rodzinnego, urologa, dermatologa.
Grzybica prącia – leczenie
Leczenie polega na przyjmowaniu leków przeciwgrzybiczych oraz prawidłowej pielęgnacji. Zwykle wystarcza leczenie miejscowe, kremami zawierającymi takie substancje aktywne, jak np. klotrimazol, mikonazol, natamycyna czy izokonazol. Środki doustne (zwykle flukonazol) są włączane w razie niepowodzenia leczenia miejscowego lub gdy zakażenie jest rozległe.
Prawidłowa pielęgnacja prącia polega na regularnym usuwaniu gromadzącej się pod napletkiem tzw. mastki, którą tworzą: wydzielina gruczołów śluzowych, złuszczony nabłonek, mocz oraz bakterie. Żołądź należy myć codziennie wodą po delikatnym, całkowitym zsunięciu napletka (można używać łagodnych środków myjących), a po umyciu dokładnie wysuszyć chusteczką higieniczną.
Leczenie domowe grzybicy prącia — dlaczego nie warto
Grzybica prącia wymaga wizyty u lekarza z kilku względów. Po pierwsze laik może rozpoznać jako grzybicę prącia objaw, który nią nie jest. Spowoduje to nieprawidłowe leczenie, co może się wiązać z wystąpieniem powikłań, a także potencjalnym przeniesieniem choroby na inne osoby. Po drugie, grzybica prącia może się wiązać z innymi chorobami, np. stanowić pierwszy objaw cukrzycy, która – jeśli pacjent nie uda się do lekarza – nie zostanie rozpoznana. A wczesne rozpoznanie cukrzycy jest bardzo ważne.
Grzybica prącia - leki bez recepty
Niektóre leki stosowane w miejscowym leczeniu grzybicy prącia są dostępne bez recepty – klotrimazol i mikonazol w kremie.
Grzybica penisa – powikłania
Nieleczone zapalenie żołędzi wywołane grzybicą penisa może przejść w zapalenie przewlekłe i prowadzić do
- pozapalnej stulejki
- zwężenia ujścia cewki moczowej
- blizn i zniekształcenia żołędzi
- zrośnięcia napletka i żołędzi.
Grzybica penisa – jak jej uniknąć?
Podstawę profilaktyki stanowi opisana wyżej codzienna higiena. Ponadto należy unikać kontaktu z substancjami drażniącymi, a podczas kontaktów seksualnych o zwiększonym ryzyku zawsze używać prezerwatywy. U osób, które chorują na cukrzycę, ważne jest odpowiednie leczenie cukrzycy.
Piśmiennictwo
- Sterry W., Paus R., Burgdorf W. (red. wyd. pol. Placek W.): Dermatologia. Lublin 2009
- Adamski Z., Kaszuba A. (red.): Metody diagnostyczne w dermatologii, wenerologii i mikologii lekarskiej. Lublin 2015
- Interna Szczeklika 2022. Medycyna Praktyczna, Kraków 2022
- Pielop J., Rosen T.: Penile dermatophytosis. J. Am. Acad. Dermatol. 2001; 44(5): 864–867. doi: 10.1067/mjd.2001.112923. PMID: 11312439.