Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Morfologia krwi

lek. Michał Tomaszewski
Morfologia krwi

Co to jest morfologia krwi?

Morfologia krwi jest to badanie składu krwi krążącej. Próbkę krwi pobiera się drogą nakłucia, najczęściej żyły w okolicy zgięcia łokciowego, rzadziej opuszki palca (krew włośniczkowa). Wyniki badania krwi żylnej i krwi włośniczkowej nie różnią się w istotny sposób.

Morfologia krwi obejmuje głównie ocenę:

  • RBC, czyli liczby krwinek czerwonych (erytrocytów)
  • WBC, czyli wszelkiego rodzaju krwinek białych (leukocytów)
  • HCT (hematokryt), czyli odsetka objętości krwi, którą stanowią erytrocyty.

Równocześnie bada się stężenie hemoglobiny (HGB), chociaż - dokładnie rzecz biorąc - nie jest ono elementem morfologii krwi.

Na podstawie hematokrytu, liczby krwinek czerwonych i stężenia hemoglobiny oblicza się następujące wskaźniki:

  • MCV - średnią objętość krwinki czerwonej
  • MCH - średnią masę hemoglobiny w krwince czerwonej
  • MCHC - średnie stężenie hemoglobiny w krwinkach czerwonych.

Obecnie morfologia krwi jest najczęściej wykonywana z użyciem automatycznych urządzeń analitycznych.

Rozszerzenie morfologii krwi polega na automatycznym albo ręcznym (pod mikroskopem) liczeniem odsetkowego udziału poszczególnych rodzajów krwinek czerwonych. Tradycyjną metodę, polegającą na uzyskaniu cienkiej warstwy krwi na szkiełku podstawowym do badania mikroskopowego i późniejszym barwieniu, nazywa się rozmazem.

Na podstawie liczby krwinek białych oraz odsetkowego udziału ich poszczególnych rodzajów można obliczyć liczby poszczególnych rodzajów krwinek białych.

Uzupełnienie morfologii krwi stanowi analiza liczby płytek krwi (platelets, PLT) oraz retykulocytów (komórek prekursorowych erytrocytów).

Pobranie krwi do badania jej morfologii nie wymaga żadnego przygotowania pacjenta. Zaleca się jednak pobieranie krwi rano, na czczo, po 6 godzinach niespożywania pokarmów lub napojów.


Jakie są wskazania do analizy morfologii krwi?

Morfologia krwi daje lekarzowi ogólne informacje o stanie zdrowia pacjenta, ewentualnej obecności zakażenia lub stanu zapalnego czy różnych chorób narządów wewnętrznych. Może być wykonywana w celach diagnostycznych, w przebiegu chorób (jako część obserwacji wyników leczenia) lub jako element badań okresowych.

Wskazania diagnostyczne do analizy morfologii krwi:

  1. podejrzenie o niedokrwistość
  2. zaburzenia krzepnięcia krwi
  3. podejrzenie o chorobę przebiegającą z zakażeniem lub odczynem zapalnym
  4. podejrzenie o chorobę przebiegającą z krwawieniem wewnętrznym.


Jakie są przeciwwskazania do analizy morfologii krwi?

Analiza morfologii krwi wymaga pobrania pewnej objętości krwi. U niemowląt i małych dzieci dąży się do tego, aby to była jak najmniejsza objętość i bardzo starannie rozważa się pobieranie kolejnych próbek. Pobranie krwi od osoby dorosłej nie ma istotnych następstw.


Jakie są prawidłowe wyniki analizy morfologii krwi?

Prawidłowe wyniki analizy morfologii krwi mogą się różnić w poszczególnych laboratoriach. Wynika to z metodyki badań oraz odmiennych cech populacji osób zdrowych, zamieszkujących na danym obszarze. Poniżej podane wartości prawidłowe należy traktować jako orientacyjne. Trzeba pamiętać o tym, że wyniki badań interpretuje się ostrożnie, bo może na nie wpływać wiele czynników, nie tylko choroby.


Wybierz interesujące Cię oznaczenie lub przejrzyj całą tabelę


Oznaczenie Wartości prawidłowe („referencyjne”) Interpretacja
erytrocyty mężczyźni 4 200 000—5 400 000/µl
kobiety 3 500 000—5 200 000/µl
⇓ niedokrwistość, stany przewodnienia, ciąża
⇑ czerwienica prawdziwa, poliglobulia (nadmierna liczba erytrocytów z powodu niedotlenienia), stany odwodnienia
hemoglobina mężczyźni 14—18 g/dl (8,7—11,2 mmol/l)
kobiety niebędące w ciąży 12—16 g/dl (7,5—9,9 mmol/l)
ciężarne 11—14 g/dl (6,9—8,8 mmol/l)
hematokryt mężczyźni 40—54%
kobiety 37—47%
średnia zawartość hemoglobiny w krwince (MCH) 27—31 pg ⇑ sferocytoza wrodzona
⇓ niedokrwistość z niedoboru żelaza, talasemia, zaburzenia przemiany żelaza
średnie stężenie hemoglobiny w krwince (MCV) 82—92 fl ⇑ niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego, w tym w marskości wątroby i alkoholizmie, zespoły mielodysplastyczne, hipotyreoza (rzadko >100 fl), ciąża, wiek noworodkowy
⇓ niedokrwistość z niedoboru żelaza, talasemia, niektóre cięższe przypadki niedokrwistości w przebiegu chorób przewlekłych
leukocyty 4 000—10 000/µl ⇑ zakażenie, choroba rozrostowa układu białokrwinkowego
⇓ upośledzona leukopoeza
neutrofile (=granulocyty obojętnochłonne) 60—70%, 1800—8000/µl ⇑ ostre zakażenie bakteryjne, białaczki szpikowe, nadmiar kortykosteroidów (kortykoterapia, nadczynność kory nadnerczy), reumatoidalne zapalenie stawów, dna moczanowa, urazy, stan po masywnej utracie krwi, zatrucia (np. metalami ciężkimi, tlenkiem węgla), cukrzycowa kwasica ketonowa, mocznica, śpiączka wątrobowa
⇓ niedokrwistość aplastyczna, zakażenia wirusowe, chemioterapia i radioterapia, choroby autoimmunologiczne, leki
eozynofile (= granulocyty kwasochłonne) 2—4%, 50—400/µl ⇑ alergia, astma aspirynowa, zakażenia (głównie pasożytnicze), choroby płuc (zespół Löfflera), układowe choroby tkanki łącznej, zespół Churga i Strauss, nowotwory (chłoniaki T-komórkowe, ostre białaczki limfoblastyczne, ziarnica złośliwa, mastocytoza, przewlekła białaczka szpikowa - niektóre postacie, ostra białaczka mieloblastyczna M4 eo, przewlekła białaczka eozynofilowa), zespół mielodysplastyczny, eozynofilia idiopatyczna
bazofile (=granulocyty zasadochłonne) 0—1%, 0—300/µl ⇑ przewlekła białaczka szpikowa, przewlekła białaczka mielomonocytowa, ostra białaczka bazofilowa, czerwienica prawdziwa
limfocyty 20—45%, 1000—5000/µl ⇑ przewlekłe zakażenia bakteryjne, wirusowe zapalenie wątroby, inne zakażenia wirusowe (mononukleoza, świnka, odra i in.) szpiczak mnogi, białaczki limfatyczne
⇓ chemioterapia, radioterapia, zakażenie HIV, białaczki, posocznica
monocyty 4—8%, 30—800/µl ⇑ przewlekła białaczka mielomonocytowa, ostra białaczka monocytowa i mielomonocytowa, przewlekła białaczka szpikowa i limfocytowa, ziarnica złośliwa, chłoniaki, szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma, zakażenia (bakteryjne, wirusowe, pierwotniakowe), choroba Leśniowskiego i Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, alkoholowa choroba wątroby, choroby układowe tkanki łącznej, choroby ziarniniakowe, kortykoterapia, stan po usunięciu śledziony
płytki krwi 150 000—400 000/µl ⇑ zespoły mieloproliferacyjne; nowotwory lite, niedokrwistości z niedoboru żelaza, niedokrwistość hemolityczna, przewlekłe choroby zapalne i zakaźne, ostra utrata krwi, stan po usunięciu śledziony, przewlekły alkoholizmy, dawce krwi
⇓ wrodzone; nabyte – polekowe, przewlekły alkoholizm, zakażenia wirusowe, niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego, białaczki, zespoły limfoproliferacyjne, mielodysplastyczne, przerzuty nowotworów, gruźlica, immunologiczna plamica małopłytkowa, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół hemolityczno-mocznicowy, sinicze wady serca i inne
Objaśnienia: ⇑ - wynik powyżej prawidłowej wartości; ⇓ - wynik poniżej prawidłowej wartości

Jakie są możliwe powikłania badania morfologii krwi?

Niektóre osoby reagują na ukłucie podczas pobierania krwi omdleniem. Zabieg musi być przeprowadzany z zachowaniem ścisłej aseptyki (czyli ochrony pacjenta i personelu przed zakażeniem). Użycie zakażonej igły mogłoby spowodować zakażenie. Nawet przy prawidłowej technice pobrania krwi w miejscu ukłucia może pojawić się siniak.


Jak należy interpretować wyniki?

Wyniki analizy morfologii krwi interpretuje się w odniesieniu do wartości prawidłowych, ustalonych w danym laboratorium. Rzadziej stosuje się wartości obowiązujące w danej populacji, do której należy pacjent.

Wydruki wyników często zawierają informację o wartościach prawidłowych. Nieprawidłowe, zbyt duże lub zbyt małe wyniki są niekiedy zaznaczane, na przykład H (high, zbyt wysoki) lub L (low, zbyt niski). Należy pamiętać o tym, że wyniki badań interpretuje się zawsze w kontekście wskazania do badania, z uwzględnieniem ewentualnych dolegliwości pacjenta, chorób przebytych lub współistniejących. Nie należy się niepokoić przypadkowo odkrytym nieprawidłowym wynikiem analizy morfologii krwi. Trzeba jednak niezwłocznie omówić z lekarzem możliwe przyczyny odchylenia.


Jakie znaczenie ma morfologia krwi w rozpoznawaniu chorób układu pokarmowego?

Marskość wątroby związana z niedoborem witaminy B12 i kwasu foliowego, brak lub niedobór czynnika wewnętrznego w żołądku (substancja niezbędna do wchłaniania witaminy B12) lub zaburzenia wchłaniania w jelitach prowadzą do niedokrwistości ze zwiększoną średnią objętością krwinki (MCV), czyli megaloblastycznej.

U pacjentów, u których wykonano zabieg usunięcia śledziony (np. z powodu urazu) może nastąpić zwiększenie liczby retykulocytów, komórek prekursorowych erytrocytów.

Zwiększenie liczby monocytów obserwuje się, między innymi, u chorych na chorobę Leśniowskiego i Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, albo alkoholową chorobę wątroby.

Różne odchylenia morfologii krwi mogą wynikać z obecności zakażenia albo stanu zapalnego. Wynik jest wówczas nieswoisty i konieczna jest dalsza, ukierunkowana diagnostyka.


Data utworzenia: 18.03.2010
Aktualizacja: 21.03.2017
Morfologia krwiOceń:
(4.00/5 z 1 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?