Pytanie nadesłane do redakcji
Jakie leczenie biologiczne stosuje się w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego?
Odpowiedź
Leczenie biologiczne jest jedną z możliwości leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Leki biologiczne to leki, które działają poprzez regulowanie procesów zachodzących w układzie odpornościowym, czyli modyfikują odpowiedź immunologiczną. Leki biologiczne mogą oddziaływać na konkretne białka biorące udział w stymulowaniu odpowiedzi zapalnej, co działa hamująco na stan zapalny i sprzyja gojeniu się jelita.
Leki biologiczne to grupa leków, którą stosuje się w leczeniu różnych chorób, m.in. choroby Leśniowskiego i Crohna, łuszczycy, chorób reumatycznych, np. reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) i zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK).
Leki biologiczne są stosowane w leczeniu umiarkowanego do ciężkiego rzutu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, a także długoterminowo, w leczeniu podtrzymującym. Leki biologiczne są skuteczne i działają szybko.
Do leków biologicznych należą:
- infliksymab
- adalimumab
- golimumab
- wedolizumab
- ustekinumab
- mirikizumab.
Leki biologiczne można stosować samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia. Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, leki biologiczne są zazwyczaj zarezerwowane dla osób z umiarkowanym lub ciężkim wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.
Przed rozpoczęciem leczenia lekami biologicznymi, lekarz zleci badania, żeby ustalić, czy leczenie to jest bezpieczne dla danego pacjenta. Obejmuje to zwykle między innymi sprawdzenie, czy pacjent nie jest zakażony m.in. wirusem wirusowego zapalenia wątroby typu B lub C, HIV, nie ma gruźlicy lub choroby nowotworowej, a także wykonanie badań laboratoryjnych krwi, takich jak m.in. morfologia, próby wątrobowe, kreatynina, CRP, a także EKG, badanie kału i moczu. Badania laboratoryjne wykonuje się także u pacjenta już przyjmującego leczenie biologiczne, w monitorowaniu tego leczenia.
Leki biologiczne zwykle podaje się w kroplówce w szpitalu. Jeżeli leczenie takie stosuje się u pacjenta, który nie jest hospitalizowany, wówczas zwykle pacjent zgłasza się na określoną godzinę i po wykonaniu badań laboratoryjnych krwi (lub badań wykonanych poprzedniego dnia) pielęgniarka podłącza kroplówkę. Podczas wlewu (kroplówki) leku pacjent jest monitorowany, co jakiś czas pielęgniarka może mierzyć ciśnienie tętnicze. Ponieważ podczas podania leku mogą wystąpić różne reakcje, wszelkie zmiany samopoczucia należy zgłaszać personelowi medycznemu. Podanie leku trwa zwykle od kilkudziesięciu minut do dwóch godzin. Po otrzymaniu leku pacjent zwykle zostaje jeszcze przez krótki czas na obserwacji.
Niektóre leki biologiczne podaje się we wstrzyknięciu podskórnym. Wówczas pierwsze podanie odbywa się w szpitalu, a kolejne pacjent po przeszkoleniu może wykonywać sam w domu.
Leki biologiczne mogą powodować działania niepożądane. Mogą one różnić się w zależności o tego, jaki konkretnie lek przyjmuje pacjent.
Do działań niepożądanych leczenia biologicznego należą między innymi:
- Reakcje miejscowe związane z podaniem leku. W miejscu wstrzyknięcia może się pojawić zaczerwienienie, świąd lub obrzęk, a także ból. Reakcje takie występują zwłaszcza na początku leczenia. Objawy te ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.
- Reakcje ogólne na podanie leku. U niektórych osób mogą wystąpić reakcje ogólne, które mogą mieć łagodny lub ciężki przebieg. Do objawów takich reakcji należą: ból głowy, nudności, wysypka, świąd, drapanie w gardle, złe samopoczucie. Rzadko może dojść do rozwinięcia się ciężkiej reakcji alergicznej, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. Objawy takiej reakcji mogą obejmować ból lub ucisk w klatce piersiowej, gorączkę lub dreszcze, nagły wzrost lub spadek ciśnienia tętniczego, obrzęk twarzy, utratę przytomności. Wymaga to natychmiastowej interwencji medycznej.
- Reakcje występujące w różnym czasie po podaniu leków. Leki biologiczne wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego, więc mogą powodować tzw. powikłania infekcyjne, czyli reaktywację zakażeń, takich jak np. wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C, gruźlica. Dlatego też ważne jest, aby sprawdzić, czy pacjent nie jest zakażony przed rozpoczęciem leczenia.
Leki biologiczne mogą też zwiększać ryzyko „zwykłych” infekcji, takich jak przeziębienie, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli lub zapalenie dróg moczowych (ZUM).
Ponadto u osób leczonych mogą wystąpić niecharakterystyczne objawy, takie jak np. zmęczenie, a także wpływać niekorzystnie na ważne układy i narządy, m.in. układ krążenia, wątrobę, stawy, a także układ nerwowy. Dlatego też podczas ich przyjmowania wykonuje się badania monitorujące stan zdrowia pacjenta.
Istnieją także badania wskazujące na to, że leczenie biologiczne może zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe skóry. Dowody wskazujące, że leczenie biologiczne może też zwiększać ryzyko zachorowania na chłoniaki nie są jednoznaczne. Ze względu na to, że leczenie biologiczne rozwija się dynamicznie, pojawiają się nowe leki z tej grupy, konieczne są dalsze badania (zob. Czy leczenie biologiczne w nieswoistych chorobach zapalnych jelit wiąże się z ryzykiem nowotworów?) .
