×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Zapalenie opłucnej: przyczyny, objawy i leczenie

lek. Magdalena Wiercińska

Zapalenie opłucnej to stan zapalny obejmujący opłucną, w którym dochodzi do gromadzenia się zwiększonej ilości płynu w jamie opłucnej. Gromadzenie się wysięku (płynu) jest związane z różnymi chorobami – m. in. zapaleniem płuc, nowotworami, zatorowością płucną. Leczenie jest uzależnione od przyczyny wysięku.

Co to jest zapalenie opłucnej?

Zapalenie opłucnej to stan zapalny, który obejmuje opłucną, czyli rodzaj worka zbudowanego z błony surowiczej składająca się z dwóch blaszek – trzewnej oraz ściennej. Opłucna tworzy worek, w którym znajdują się płuca. W warunkach prawidłowych między dwiema blaszkami opłucnej znajduje się niewielka ilość płynu (ok. 10 ml), który umożliwia płucom swobodne rozprężanie się podczas oddychania. Ilość płynu jest utrzymywana na mniej więcej stałym poziomie.

Zapalenie opłucnej jest konsekwencją gromadzenia się większej ilości płynu w jamie opłucnej i jest związane z różnymi chorobami i stanami (np. w konsekwencji przyjmowania różnych leków). Płyn gromadzący się w opłucnej w wyniku zapalenia jest nazywany wysiękiem.

Wysięk w jamie opłucnej (wysiękowe zapalenie opłucnej) – przyczyny

Wysięk w jamie opłucnej powstaje w wyniku zapalenia albo w przebiegu nowotworów. Zapalenie być spowodowane drobnoustrojami (np. bakteriami), ale może też być związane np. z chorobami autoimmunologicznymi.

Przyczyną około 90% wysięków w jamie opłucnej są:

Wysiękowe zapalenie opłucnej (wysięk w jamie opłucnej) związane z zakażeniem

Wysięk w jamie opłucnej występuje u około 30% chorych na bakteryjne zapalenie płuc. Wysiękowe zapalenie opłucnej jest powikłaniem bakteryjnego zapalenia płuc. Powikłaniem bakteryjnego wysięku w jamie opłucnej jest ropniak opłucnej.

Wysiękowe zapalenie opłucnej może występować także w innych zakażeniach układu oddechowego – np. w przebiegu gruźlicy, a także w zakażeniach wirusowych.

Objawami wysięku w jamie opłucnej mogą być duszność, a także ból w klatce piersiowej. Ból jest zazwyczaj zlokalizowany – pacjent czuje dokładnie, w którym miejscu go boli, może być umiejscowiony nie tylko w klatce piersiowej, ale także w barku lub brzuchu. Czasem chory może nie odczuwać żadnych objawów. Więcej: Płyn w jamie opłucnej

Objawy wysiękowego zapalenia opłucnej zależą od tego, jaka jest przyczyna (np. bakteryjne zapalenie płuc) oraz od chorób towarzyszących. Zwykle do objawów należą: gorączka, kaszel, duszność i zwiększona częstość oddechów, rzadziej utrata masy ciała, przewlekły stan podgorączkowy bądź osłabienie, brak łaknienia i ból w klatce piersiowej. W cięższych przypadkach mogą występować objawy sepsy i niewydolności oddechowej.

Wysięk w jamie opłucnej – rozpoznanie

Wysięk w jamie opłucnej jest zwykle konsekwencją innych chorób, dlatego pacjenci zazwyczaj są już w trakcie diagnostyki lub leczenia, np. zapalenia płuc. Rozpoznanie opiera się na wynikach badań obrazowych (np. RTG płuc) i badania płynu opłucnowego.

Wysięk w jamie opłucnej związany z zakażeniem – leczenie

W leczeniu stosuje się przede wszystkim antybiotyki, które zazwyczaj podaje się dożylnie. W niektórych przypadkach konieczny jest także drenaż opłucnej, czyli usunięcie płynu zawierającego bakterie z jamy opłucnej. Czasem konieczne jest też podanie leków bezpośrednio do jamy opłucnej. W ciężkich przypadkach konieczne może być leczenie operacyjne.

Wysięk nowotworowy w jamie opłucnej - przyczyny

Przyczyną wysięku nowotworowego w jamie opłucnej mogą być nowotwory pierwotne, czyli pochodzące z opłucnej (międzybłoniak opłucnej) i przerzutowe – najczęściej rak płuca, rak piersi, chłoniaki oraz raki żołądka, trzustki, jelita grubego, nerki, pęcherza moczowego i jajnika.

Wysięki w jamie opłucnej o innej przyczynie

Wysięk w jamie opłucnej może być związany z innymi przyczynami niż zakażenie. Należą do nich:

  1. Wysięk związany z zatorowością płucną
    Wysięk w jamie opłucnej może być skutkiem zatorowości płucnej. Ilość płynu w jamie opłucnej jest wówczas najczęściej mała.
  2. Wysięk w przebiegu chorób autoimmunologicznych
    Wysięk w jamie opłucnej może być związany z chorobami autoimmunologicznymi, np. toczniem rumieniowatym układowym lub reumatoidalnym zapaleniem stawów.
  3. Wysięk polekowy

Przyczyną wysięku w jamie opłucnej mogą być leki, najczęściej amiodaron, nitrofurantoina, fenytoina, metotreksat i β-blokery, rzadziej karbamazepina, prokainamid, propylotiouracyl, penicylamina, cyklofosfamid i bromokryptyna.

Wysięk w jamie opłucnej – rokowanie

Rokowanie jest zależne od przyczyny zapalenia opłucnej.

05.07.2022
Zobacz także
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!
Poradnik świadomego pacjenta
  • Alergolog - czym się zajmuje, kiedy zgłosić się do alergologa?
    Alergolog to lekarz zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób alergicznych. Stosuje leczenie przyczynowe, immunoterapię (tzw. odczulanie), objawowe lub połączenie obu tych metod. Alergolog w celach diagnostycznych może wykonywać alergiczne testy skórne, badania krwi i próby prowokacyjne.
  • Kardiolog - czym się zajmuje i jakie choroby leczy?
    Kardiolog to lekarz specjalizujący się w rozpoznawaniu i leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego (inaczej układu krążenia), które, obok nowotworów, stanowią główną przyczynę zgonów na świecie. W diagnostyce i leczeniu stosuje zarówno metody nieinwazyjne, jak i inwazyjne.

Polecają nas