×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Jakie szczepionki przeciwko COVID-19 są dostępne w Polsce i która jest najlepsza?

lek. Marzena Kościelna, lek Piotr Kudłacz, Małgorzata Ściubisz

W Polsce aktualnie dostępne są szczepionki przeciwko SARS-CoV-2 4 producentów (p. tabela). Ponadto niebawem dostępna będzie piąta szczepionka (preparat Nuvaxovid firmy Novavax), która uzyskała już dopuszczenie do obrotu na terytorium Unii Europejskiej. Wszystkie są szczepionkami „nieżywymi”, czyli nie zawierają wirusów zdolnych do wywołania choroby i nie są w stanie wywołać COVID-19. Podaje się je w postaci zastrzyku w mięsień naramienny. Są bezpieczne, skuteczne oraz w dużym stopniu zmniejszają ryzyko zachorowania na najcięższe postaci COVID-19 (czyli te, które mogłyby wymagać pobytu w szpitalu, podłączenia do respiratora, leczenia na oddziale intensywnej terapii i zakończyć się śmiercią). Nowe dane wskazują, że niektóre szczepionki i schematy zapewniają szerszą ochronę.

Wszystkie szczepionki przeciwko COVID-19 mogą wywołać działania niepożądane (takie jak krótkotrwały ból w miejscu wstrzyknięcia, złe samopoczucie, gorączka), które jednak w zdecydowanej większości są łagodne i ustępują w ciągu kilku dni (tu przeczytasz więcej o działaniach niepożądanych szczepionek przeciwko COVID-19). Szczepionki te ze względu na mechanizm działania dzieli się na 3 grupy: szczepionki mRNA (firm Pfizer&BioNTech oraz Moderna), wektorowe (firm Astra Zeneca oraz Johnson&Johnson/Janssen) oraz „klasyczna” szczepionka firmy Novavax.

Aktualnie, zgodnie z zaleceniami CDC, u większości osób preferuje się szczepionki mRNA (czyli firmy Pfizer/BioNTech oraz Moderna) niż szczepionki wektorowe, gdyż zapewniają one najszerszą ochronę. Osobom, które zostały zaszczepione szczepionkami wektorowymi zaleca się podanie jednej ze szczepionek mRNA jako dawki przypominającej (tzw. trzeciej dawki). Należy jednak podkreślić, że każda ze szczepionek, w tym również szczepionka wektorowa (firmy Astra Zeneca lub Johnson&Johnson/Janssen), jest korzystniejsza niż brak szczepienia.

Istnieje bardzo mało przeciwwskazań do podania szczepionek przeciwko COVID-19 i są one stosunkowo rzadkie. Nawet, jeśli lekarz stwierdzi, że nie możesz być zaszczepiony/a jednym preparatem, zwykle można zastosować inną szczepionkę (o innym składzie). W przypadku młodzieży w wieku od 12 do 18 lat, obecnie zastosować można szczepionki mRNA: Comirnaty (Pfizer&BioNTech) oraz Spikevax (Moderna), w przypadku dzieci w wieku 5–11 lat – osobny preparat szczepionki Comirnaty (Pfizer&BioNTech), zawierający mniejszą dawkę substancji aktywnej.

Osobę uznaje się za zaszczepioną po ok. 2 tygodniach od zakończeniu schematu podstawowego (czyli po podaniu drugiej dawki w przypadku szczepionek dwudawkowych lub po podaniu jednej dawki w przypadku preparatu firmy Johnson&Johnson/Janssen; u osób z upośledzoną odpornością stosuje się odmienny schemat). Ponadto, po upływie 6 miesięcy u osób dorosłych zaleca się podanie dawki przypominającej (tzw. trzecia dawka). Szczepienie podstawowe powinno się realizować szczepionką tego samego producenta, jednak w szczególnych przypadkach dopuszcza się zmianę preparatu (np. w razie poważnego NOP po pierwszej dawce szczepionki). Dawka przypominająca (tzw. trzecia) jest realizowana zawsze za pomocą jednej ze szczepionek mRNA.

Tabela. Szczepionki przeciwko COVID-19 dostępne w Polsce i podstawowe informacje na ich temat
Szczepionka (nazwa i/lub nazwa producenta) Kto może się zaszczepića Schemat szczepienia (liczba dawek i zalecane odstępy) Ulotka preparatu
Szczepionki mRNA
Comirnaty (Pfizer&BioNTech) preparat 30 µg/dawkę osoby w wieku 12 lat i starsze 2 dawki podane w odstępie min. 21 dni, osobom z upośledzeniem odporności należy podać 3. dawkęb + dawka przypominająca (u osób dorosłych)c zob. ulotkę szczepionki
Comirnaty (Pfizer&BioNTech) preparat 10 µg /dawkę dzieci w wieku 5–11 lat 2 dawki podane w odstępie min. 21 dnib zob. ulotkę szczepionki
Spikevax (Moderna) preparat 100 µg/dawkę osoby w wieku 12 lat i starsze 2 dawki podane w odstępie min. 28 dni, osobom z upośledzeniem odporności należy podać 3. dawkęb + dawka przypominająca (50 µg) (u osób dorosłych)c zob. ulotkę szczepionki
Szczepionki wektorowe
Johnson&Johnson’s Janssen osoby w wieku 18 lat i starsze 1 dawka + szczepienie przypominającec zob. ulotkę szczepionki
Vaxzevria (Astra Zeneca) osoby w wieku 18 lat i starsze 2 dawki można podać w odstępie 35–84 dni (5–12 tyg.), przy czym nie zaleca się, żeby odstęp między dawkami był krótszy niż 8 tyg., odmienny schemat u osób z upośledzeniem odpornościd + szczepienie przypominającec zob. ulotkę szczepionki
a Danym preparatem nie mogą być szczepione osoby, u których występują przeciwwskazania, czyli przede wszystkim ciężka reakcja alergiczna (np. wstrząs anafilaktyczny) po poprzedniej dawce danej szczepionki lub jakimkolwiek jej składniku lub potwierdzona alergia na składnik szczepionki (skład szczepionki możesz sprawdzić w ulotce). Jednak nawet u osób, które nie mogą być zaszczepione danym preparatem z reguły można zastosować inny. Jeśli jesteś w takiej sytuacji, skonsultuj się z lekarzem w celu ustalenia, jaką szczepionką możesz się zaszczepić.
b Należy się starać, aby drugą dawkę szczepienia przyjąć jak najbliżej zalecanego odstępu, ale w razie konieczności szczepienie można też podać później. W przypadku osób z upośledzoną odpornością w wieku ≥12 lat podstawowy schemat szczepienia składa się z 3 dawek szczepionki – dodatkowe szczepienie realizuje się jedną ze szczepionek mRNA, w odstępie co najmniej 28 dni od drugiej dawki).
c Jest to tzw. trzecia dawka, którą najlepiej jest zrealizować jedną ze szczepionek mRNA (firmy Pfizer lub Moderna) i podaje się osobom dorosłym (zgodnie z zaleceniami CDC u nastolatków w wieku 16–18 lat można ją rozważyć w zależności od indywidualnej sytuacji zdrowotnej). W Polsce przepisy pozwalają na podanie przypominającej dawki szczepionki u osób dorosłych: po upływie co najmniej 5 mies. u osób zaszczepionych szczepionkami mRNA lub preparatem Astra Zeneca, oraz po upływie 2 mies. u osób zaszczepionych preparatem firmy Johnson&Johnson’s Janssen.
d W przypadku szczepionki Vaxzevria (AstraZeneca) dane wskazują, że skuteczność szczepienia jest większa, jeśli odstęp między szczepionkami wynosi ok. 12 tyg. Skracanie tego odstępu <8 tyg. może spowodować, że długofalowo szczepienie będzie mniej skuteczne. U osób z upośledzeniem odporności zaleca się w schemacie podstawowym podanie ponadto dawki dodatkowej za pomocą jednej ze szczepionek mRNA po upływie 28 dni od drugiej dawki szczepienia Vaxzevria.

Piśmiennictwo

  1. www.mp.pl/szczepienia/ekspert/ekspert-covid-19/257151,jakie-szczepionki-przeciwko-covid-19-sa-juz-zarejestrowane-w-unii-europejskiej
  2. Charakterystyka produktu leczniczego Comirnaty.
  3. Charakterystyka produktu leczniczego COVID-19 Vaccine Moderna.
  4. Charakterystyka produktu leczniczego Vaxzevria.
  5. Charakterystyka produktu leczniczego szczepionka Janssen.
  6. Interim recommendations for use of the ChAdOx1-S [recombinant] vaccine against COVID-19 (AstraZeneca COVID-19 vaccine AZD1222, SII Covishield, SK Bioscience). https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-vaccines-SAGE_recommendation-AZD1222-2021.1
  7. Centers for Disease Control and Prevention Interim clinical considerations for use of COVID 19 vaccines currently authorized in the United States. https://www.cdc.gov/vaccines/covid-19/clinical-considerations/covid-19-vaccines-us.html (dostęp: 03.01.2022)
  8. https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/wytyczne/286772,ema-i-ecdc-mieszane-schematy-rowniez-w-ramach-przypominajacego-szczepienia-przeciwko-covid-19
  9. https://www.mp.pl/szczepienia/ekspert/ekspert-covid-19/281667,co-wiemy-o-immunogennosci-tolerancji-i-bezpieczenstwie-trzeciej-dawki-szczepionki-comirnaty-u-doroslych
  10. https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-nr-17-ministra-zdrowia-w-sprawie-schematow-mieszanych-dla-szczepien-przeciw-covid-19-preparatami-astrazeneca-pfizerbiontech-moderna-oraz-szczepionki-covid-19-vaccinejanssen
03.01.2022
Wybrane treści dla Ciebie:

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.