×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Działania niepożądane szczepionek przeciwko COVID-19

lek. Marzena Kościelna, lek. Piotr Kudłacz, lek. Magdalena Wiercińska
Działania niepożądane szczepionek przeciwko COVID-19
Fot. pixabay.com

Jakie mogą być działania niepożądane szczepionek przeciwko COVID-19?

Szczepionki, tak jak leki, mogą powodować działania niepożądane. Działania takie nazywamy niepożądanymi odczynami poszczepiennymi (NOP). Szczepienie przeciwko COVID-19 chroni przed zachorowaniem na COVID-19 oraz zgonem z powodu COVID-19, a także najprawdopodobniej zmniejsza ryzyko bezobjawowego zakażenia SARS-CoV-2. Może się to przełożyć na ochronę osób w Twoim otoczeniu – jeśli sam nie będziesz zakażony SARS-CoV-2, nie przekażesz go dalej. Każda osoba, która jest zaszczepiona i zetknie się z osobą zakażoną, może potencjalnie przerwać łańcuch zakażeń.

Zadaniem szczepionki jest ochrona osoby zaszczepionej przed zachorowaniem na COVID-19, a przede wszystkim przed ciężką postacią tej choroby i zgonem z jej powodu . Po szczepieniu mogą wystąpić objawy, które pośrednio świadczą o tym, że Twój organizm zareagował na szczepienie i wytwarza odporność przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Niepożądane odczyny poszczepienne mogą ograniczyć Twoją codzienną aktywność, ale zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni. Część zaszczepionych osób nie doświadczy żadnych objawów związanych ze szczepieniem.

Działania niepożądane mogą być miejscowe i obejmować:

  • krótkotrwały ból w miejscu szczepienia,
  • zaczerwienienie lub
  • obrzęk w miejscu wkłucia.

NOP może mieć także charakter ogólny i objawiać się:
  • zmęczeniem,
  • bólem głowy,
  • bólem mięśni,
  • dreszczami,
  • gorączką,
  • nudnościami,
  • przejściowym powiększeniem węzłów chłonnych.

Co zrobić w przypadku wystąpienia NOP?

Jeśli po szczepieniu masz niewielkie objawy, ale nie zakłócają one Twojej codziennej aktywności, nie musisz robić nic szczególnego – objawy ustąpią w ciągu kilku dni. Jeśli jednak źle się czujesz, istnieje kilka prostych metod, które są pomocne.

Jeśli boli Cię ramię, w które zostałeś zaszczepiony, możesz przykładać do niego chłodny, czysty okład. Chociaż możesz odczuwać, że ból nasila się przy określonych ruchach, nie musisz unikać ruszania ręką, w którą otrzymałeś szczepienie.

W przypadku wystąpienia objawów ogólnoustrojowych, tj. bólu głowy, mięśni, gorączki po szczepieniu, zwykle można łagodzić je lekami dostępnymi bez recepty (takimi jak np. ibuprofen, paracetamol) – tymi samymi, które stosuje się w podobnych sytuacjach. Jeśli nie występują u Ciebie przeciwwskazania, możesz przyjąć te leki w celu złagodzenia objawów niepożądanych po szczepieniu. Jeśli jednak chorujesz lub przyjmujesz inne leki, najlepiej porozmawiaj z lekarzem, czy możesz je zastosować. Przykładowo u osób z zaburzeniami krzepnięcia w pierwszej kolejności zaleca się paracetamol.

Pamiętaj!

Nie należy przyjmować tych leków zapobiegawczo przed podaniem szczepionki.

Jeśli jesteś szczepiony szczepionką dwudawkową mRNA (firmy Pfizer lub Moderna), NOP może wystąpić tylko po drugiej dawce lub być bardziej nasilony po drugiej dawce szczepionki. Jeśli przyjąłeś szczepionkę wektorową (firmy AstraZeneca lub Janssen/Johnson&Johnson), NOP może wystąpić tylko po pierwszej dawce lub być bardziej nasilony po pierwszej dawce szczepionki.

Pamiętaj!

Nie u wszystkich osób zaszczepionych wystąpi NOP. Może też nie wystąpić wcale.

Tym także nie należy się martwić – nie oznacza to braku reakcji na szczepionkę.

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem?

Jeśli objawy miejscowe narastają po 24 godzinach lub jeśli objawy ogólne nie przechodzą w ciągu kilku dni i są niepokojące, skontaktuj się ze swoim lekarzem. Z lekarzem skontaktuj się także wtedy, gdy objawy, które wystąpiły u Ciebie są nietypowe – np. oprócz gorączki i bólu mięśni wystąpił u Ciebie kaszel, katar, ból gardła (które nie są typowymi objawami NOP) – w takiej sytuacji raczej nie występuje NOP, tylko choroba, która może wymagać badania lekarskiego.

Jeśli zostałeś zaszczepiony szczepionką firmy AstraZeneca lub Janssen/Johnson&Johnson

Mimo że zdecydowana większość NOP po szczepieniu preparatem firmy AstraZeneca lub Janssen/Johnson&Johnson to łagodne odczyny miejscowe lub ogólne (jak opisano powyżej), po rozpoczęciu masowych szczepień organy nadzorujące bezpieczeństwo leków w różnych krajach zgłosiły występowanie niezmiernie rzadko (ok. 1–10 przypadków na milion podanych dawek) po szczepieniu tzw. zdarzeń zakrzepowych przebiegających z małą liczbą płytek krwi. Większość z obserwowanych przypadków dotyczyła kobiet <60. rż. i miała miejsce w ciągu 2 tygodni od szczepienia. Europejska Agencja Leków (EMA) po przeanalizowaniu zgłoszonych zdarzeń ustaliła, że istnieje potencjalny związek między szczepieniem a ich wystąpieniem. W opinii EMA korzyści ze stosowania szczepionki nadal przeważają nad potencjalnym ryzykiem z nim związanym. U osób chorych na COVID-19 ryzyko wystąpienia zakrzepicy jest dużo większe niż po podaniu szczepionki!

EMA zaleca, aby osoby zaszczepione preparatem firmy AstraZeneca lub Johnson&Johnson, które w ciągu 3 tygodni od podania leku odczuwają:

  • duszność,
  • ból w klatce piersiowej,
  • obrzęk lub ból nogi,
  • utrzymujący się ból brzucha,
  • silne, uporczywe bóle głowy, zaburzenia widzenia lub inne objawy neurologiczne,
  • zasinienia skóry (wybroczyny) pojawiające się poza miejscem podania szczepionki
niezwłocznie skonsultowały się z lekarzem, który ustali dalsze postępowanie.

Gdzie można zgłosić NOP po szczepieniu przeciw COVID-19?

NOP po szczepieniu przeciw COVID-19 można zgłosić do:

  • lekarza, który po rozpoznaniu NOP zgłasza go do inspekcji sanitarnej,
  • każdy może zgłosić działanie niepożądane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
  • każdy może zgłosić działanie niepożądane bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego (dane kontaktowe podane są na ulotce dla pacjenta danej szczepionki).

Informacje o liczbie i rodzaju niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) po szczepieniach przeciw COVID-19, zgłoszonych przez lekarzy do Państwowej Inspekcji Sanitarnej można znaleźć na stronie Szczepimysie

Piśmiennictwo:

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Possible Side Effects After Getting a COVID-19 Vaccine. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/vaccines/expect/after.html (dostęp: data??)
  2. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/covid-19-2/?strona=6#gdzie-mozna-zglosic-nop-po-szczepieniu-przeciw-covid-19
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Vaxzevria. https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/vaxzevria-previously-covid-19-vaccine-astrazeneca-epar-product-information_pl.pdf
  4. https://www.ema.europa.eu/en/news/vaxzevria-further-advice-blood-clots-low-blood-platelets
  5. https://www.ema.europa.eu/en/news/astrazenecas-covid-19-vaccine-ema-finds-possible-link-very-rare-cases-unusual-blood-clots-low-blood
  6. https://www.nhsinform.scot/covid-19-vaccine/the-vaccines/side-effects-of-the-coronavirus-vaccines
  7. https://www.ema.europa.eu/en/news/covid-19-vaccine-janssen-ema-finds-possible-link-very-rare-cases-unusual-blood-clots-low-blood
  8. https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/covid-19-vaccine-janssen-epar-product-information_pl.pdf

26.05.2021
Zobacz także

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.