×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Histamina

Histamina jest substancją wytwarzaną i magazynowaną głównie w mastocytach oraz komórkach zasadochłonnych (czyli bazofilach), a w mniejszych ilościach również w makrofagach, płytkach krwi i limfocytach. Mimo że histamina występuje w organizmie w niewielkich ilościach, jej znaczenie w organizmie ludzkim jest bardzo istotne.

Histamina bierze udział zarówno w procesach fizjologicznych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jak i w reakcjach patologicznych prowadzących do rozwoju stanu zapalnego. Histamina bierze udział w kontroli napięcia mięśni gładkich, wydzielania gruczołowego, neutransmisji (neuroprzewodnictwa), różnicowania się i podziału komórek, gojenia się ran, rozwoju płodu. Ponadto jest również substancją przekaźnikową reakcji zapalnych. W organizmie człowieka działa za pomocą tzw. swoistych receptorów, czyli punktów, które są przeznaczone do odbierania bodźców przez nią przekazywanych. Istnieje kilka typów receptorów histaminowych. Do chwili obecnej opisano 4 receptory histaminowe. Znajdują się one, na większości komórek biorących udział w reakcjach zapalenia alergicznego, a także na komórkach nadzoru immunologicznego, czyli regulujących działanie układu odpornościowego.

Pobudzenie poszczególnych receptorów wywołuje różne reakcje biologiczne. np.:

Receptor H1
zlokalizowany jest w naczyniach krwionośnych, mięśniach gładkich, sercu i ośrokowym układzie nerwowym. Jego pobudzenie wywołuje skurcz mięśni, rozszerzenie naczyń i zwiększenie ich przepuszczalności oraz wydzielanie śluzu.

Receptor H2
zlokalizowany jest w żołądku, sercu, macicy. Odpowiada za wydzielanie soków żołądkowych i śluzu oskrzelowego oraz tzw. opory przepływowe w nosie.

Receptor H3
zlokalizowany jest w drogach oddechowych, przewodzie pokarmowym, ośrodkowym układzie nerwowym. Wpływa na syntezę histaminy w mastocytach oraz na neurotransmisję, czyli przekazywanie impulsów między komórkami układu nerwowego.

Receptor H4
zlokalizowany jest w szpiku kostnym, śledzionie, grasicy i krwinkach białych. Odpowiada za regulację funkcjonowania układu odpornościowego.

Histamina znajdująca się w komórkach może zostać z nich uwolniona pod wpływem różnych czynników. Należą do nich bodźce fizykalne (niskie i wysokie temperatury, światło słoneczne, ucisk, pocieranie, wibracje), toksyny (bakteryjne, wirusowe, grzybicze), jady owadów, leki (kwas acetylosalicylowy, kodeina, morfina, amfoterycyna B, d-tubokuraryna, skopolamina, rezerpina, jodowe środki cieniujące), alkohole (zwłaszcza czerwone wino, szampan) oraz niektóre pokarmy (np. czekolada, pomidory, szpinak, bakłażany, truskawki, ananasy, banany, skorupiaki, ryby, orzeszki ziemne, pszenica).

Do uwalniania histaminy może dojść także na podłożu reakcji alergicznej. Zjawisko to ma szczególne znaczenie w patogenezie tzw. chorób alergicznych IgE-zależnych. W następstwie połączenia alergenu ze swoistymi przeciwciałami IgE, zlokalizowanymi na mastocycie, dochodzi do uwolnienia z niej mediatorów reakcji zapalnej, w tym histaminy.

Objawy zależne od działania histaminy to m.in. wodnisty wyciek z nosa, blokada nosa, zaczerwienienie spojówek, łzawienie oczu, zwiększenie wydzieliny w oskrzelach, obrzęk warg, języka, krtani, pojawienie się bąbli pokrzywkowych, skurcz oskrzeli, napadowy suchy kaszel, świszczący oddech, uczucie duszności, świąd nosa, oczu i skóry.

Wzrost stężenia histaminy w przewodzie pokarmowym prowadzi m.in. do rozszerzenia naczyń, a w następstwie tego do spadku ciśnienia tętniczego krwi, zwiększonego wydzielania żółci, soku żołądkowego. Wywołuje to objawy, takie jak biegunki, wymioty, mdłości, bóle głowy.

Pobudzenie receptorów histaminowych zlokalizowanych w naczyniach wieńcowych i układzie bodźcoprzewodzącym serca może prowadzić do zaburzeń rytmu i zawału serca.

Obecnie badania stężenia histaminy we krwi, oraz metylohistaminy w moczu wykonywane są głównie w ramach prac naukowych.

Lekarz specjalista z zakresu pediatrii, chorób płuc, medycyny rodzinnej oraz alergologii. Absolwentka wydziału lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej (obecnie Pomorski Uniwersytet Medyczny).
Od 1993 r. pracownik naukowo-dydaktyczny Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej PUM. Pozostałe miejsca pracy to poradnia alergologiczna „Podgórna” oraz poradnia alergologiczna w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Szczecinie.
Od 2009 r. sekretarz Zachodniopomorskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, we wcześniejszych latach członek Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego Pulmonologicznego oraz Magnezologicznego.
Autorka około 30 prac naukowych, publikowanych w czasopismach polskich i zagranicznych współautorka 1 książki. Recenzentka pracy magisterskiej z zakresu profilaktyki zdrowotnej realizowanej w ramach POZ.
Uczestniczka licznych kursów, w tym w 2019 r. kursu instruktora symulacji medycznej zakończonego uzyskaniem certyfikatu.
Propagatorka wiedzy medycznej, m.in. na łamach serwisu Medycyny Praktycznej.
Wyróżniona licznymi nagrodami krajowymi, jak nagrody Rektora PUM za działalność naukową i dydaktyczną.
31.05.2021
Wybrane treści dla Ciebie:

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.