Pytanie nadesłane do redakcji
Od wielu lat mam objawy alergii na nikiel, bardzo utrudnia mi to codzienne życie. Czy poza leczeniem objawowym są jakieś inne metody? Słyszałam, że katar sienny leczy się podawaniem specjalnych szczepionek.
dr n. med. Agnieszka Padjas
specjalista chorób wewnętrznych
Klinika Alergii i Immunologii Collegium Medicum UJ
Alergia na nikiel jest najczęstszą alergią kontaktową spotykaną w krajach wysoko rozwiniętych, szacuje się, że 50-60 milionów Europejczyków jest uczulonych na nikiel. Uczulenie na ten metal stwierdza się u około 15-17% dorosłych i ok. i 8% dzieci. Kobiety cierpią z powodu nadwrażliwości na nikiel 4 razy częściej niż mężczyźni. Do czynników ryzyka rozwoju alergii na nikiel należy też noszenie kolczyków. Związek pomiędzy atopowym zapaleniem skóry a nadwrażliwością na nikiel nie został potwierdzony. Najczęstszą manifestacją alergii na nikiel jest alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alergia na ten metal może być także przyczyną odrzucania implantów ortopedycznych i stomatologicznych.
Typowym objawem alergicznego kontaktowego zapalenia skóry w odpowiedzi na nikiel jest swędzący wyprysk skórny w miejscach narażonych na kontakt z metalem (zegarek, bransoletka, kolczyki, guziki metalowe, nity, łańcuszek, naszyjnik). Metodą potwierdzającą uczulenie na nikiel jest test płatkowy (najczęściej wykonuje się test płatkowy w kierunku alergii na wiele alergenów kontaktowych). Nikel nakłada się na skórę w standardowym stężeniu (5% roztwór siarczanu niklu w wazelinie) na okres 72 godzin i w kolejnych dniach obserwuje się reakcję skórną. U osób uczulonych w miejscu wykonania testu rozwija się wyprysk skórny.
Alergii na nikiel nie da się wyleczyć, immunoterapia swoista, czyli "specjalne szczepionki", o których Pani słyszała stosuje się w alergii na alergeny wziewne, takie jak pyłki drzew, traw, chwastów, roztoczy kurzu domowego. Podstawową zasadą postępowania u chorych z uczuleniem na nikiel jest unikanie długotrwałego kontaktu z przedmiotami zawierającymi nikiel oraz stosowanie właściwej pielęgnacji skóry (nawilżanie i natłuszczanie).
Jeśli już doszło do dłuższego kontaktu z niklem i pojawił się wyprysk, leczeniem z wyboru są glikokortykosteroidy miejscowe lub inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) w maściach lub w kremach. Niestety zmiany wypryskowe pojawiają się stosunkowo szybko, bo zwykle już po jednym dniu noszenia, np. zegarka czy sztucznej biżuterii, a ich leczenie zajmuje zwykle kilka lub kilkanaście dni. Nieleczone zmiany wypryskowe mogą ulec bakteryjnemu, grzybiczemu lub wirusowemu nadkażeniu, wówczas konieczne jest dołączenie antybiotyku lub leku przeciwgrzybicznego. Należy także pamiętać, że glikokortykosteroidy stosowane miejscowo w sposób niewłaściwy mają szereg działań ubocznych i powinny być stosowane ściśle z zaleceniami lekarza.
