×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Pastereloza

dr n. med. Anna Parfieniuk-Kowerda
Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku

Co to jest pastereloza i jakie są jej przyczyny?

Pastereloza jest chorobą - ograniczoną do skóry i tkanki podskórnej lub uogólnioną - wywoływaną przez bakterię Pasteurella multocida. Bakteria ta powszechnie bytuje w górnych drogach oddechowych dzikich oraz domowych zwierząt, zwłaszcza psów i kotów, ale też ptactwa oraz bydła domowego. U ssaków i ptaków może w określonych warunkach stać się przyczyną ciężkich, śmiertelnych chorób.

Do zakażenia człowieka dochodzi zazwyczaj po ugryzieniu, zadrapaniu lub polizaniu przez zwierzę.ranach po ugryzieniu przez zwierzęta zazwyczaj pojawia się flora bakteryjna mieszana, jednak najczęściej izolowanym patogenem jest właśnie Pasteurella multocida. Stan zapalny rozwija się w ranie ciągu 24 godzin od ugryzienia. Zakażenie początkowo jest ograniczone do skóry i tkanki podskórnej, ale dość szybko może prowadzić do powstawania ropni, zapalenia powięzi, stawów, kości i uogólnionej choroby powikłanej zajęciem układu nerwowego, serca i innych narządów wewnętrznych. Pastereloza może także prowadzić do sepsy z rozsiewem mikroropni lub do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, które należą do cięższych powikłań tej choroby obarczonych dużą śmiertelnością.

Jak często występuje pastereloza?

Pastereloza występuje na całym świecie. Pogryzienie przez zwierzęta (psy, koty) jest zawsze związane z podwyższonym ryzykiem wystąpienia zakażenia. Szacuje się, że 15-20% ran po ugryzieniu przez psy jest powikłane zakażeniami bakteryjnymi. W sytuacji ugryzień przez koty, których cienkie zęby głęboko penetrują tkanki, powikłanie zakażeniem dotyczy ponad 50% przypadków. Ugryzienia przez koty odpowiadają za 60-80% przypadków zakażeń Pasteurella multocida u ludzi. Nie ma danych epidemiologicznych określających częstość występowania pasterelozy w Polsce. Doświadczenie kliniczne wskazuje, że w Polsce pastereloza nie występuje często, co pośrednio wynika ze świadomości społeczeństwa co do konieczności profilaktyki przeciwtężcowej i przeciw wściekliźnie po ugryzieniu przez zwierzęta. W takiej sytuacji lekarz zazwyczaj zleca zgłaszającemu się pacjentowi dodatkowo antybiotyk, który zapobiega rozwojowi pasterelozy.

Jak się objawia pastereloza?

Pastereloza jest zazwyczaj zakażeniem zlokalizowanym w okolicy rany, jednak choroba może mieć przebieg uogólniony.

Należy podejrzewać pasterelozę po ugryzieniu lub polizaniu przez zwierzę w przypadku wystąpienia gorączki lub następujących objawów:
  • zlokalizowanego w okolicy rany: zaczerwienienia, twardego nacieku, zwiększonego ocieplenia, tkliwości i bólu w okolicy rany, ropnego wycieku z rany, obrzęku stawów w okolicy rany, ograniczonej ruchomości w zajętej kończynie, powiększenia okolicznych węzłów chłonnych,
  • ze strony układu oddechowego: bólu głowy w okolicy zatok przynosowych (ból głowy w okolicy czołowej, ból twarzy lub uczucie ucisku, rozpierania, ból górnych zębów podczas żucia), chrypki, zaczerwienienia gardła, kaszlu, duszności,
  • ze strony układu sercowo-naczyniowego: uczucie kołatania serca, przyspieszona czynność serca,
  • ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymiotów, bólów brzucha,
  • ocznych oraz ze strony układu nerwowego: senności, bólów głowy, zaburzeń widzenia, światłowstrętu, nudności, objawów ogniskowych - objawów swoistego uszkodzenia mózgu i/lub rdzenia, np. zaburzeń widzenia, połykania, czucia skórnego, mowy, zaburzeń ruchowych.

Lekarz podczas badania może stwierdzić podwyższoną temperaturę ciała oraz zmiany spowodowane stanem zapalnym w okolicy rany: miejscowe zaczerwienienie, twardy bolesny naciek zapalny, ropną wydzielinę z rany, powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. W miarę postępu i uogólniania się choroby u chorego stwierdza się przyspieszenie oddechów, osłuchowe objawy zapalenia górnych dróg oddechowych lub zapalenia płuc, objawy neurologiczne wynikające z uszkodzenia określonych nerwów, objawy podrażnienia lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (tzw. objawy oponowe, np. objaw sztywności karku), bolesność palpacyjną jamy brzusznej, powiększenie wątroby i śledziony.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów pasterelozy?

Każdy przypadek ugryzienia przez zwierzę wymaga zazwyczaj zgłoszenia się do lekarza, aby ocenić konieczność profilaktyki przeciwtężcowej i przeciw wściekliźnie. Zakażenia bakteryjne dotyczą <50% ran po ugryzieniach. W razie podejrzenia zakażenia w obrębie rany należy się zgłosić do lekarza rodzinnego. W przypadku zakażenia szybko szerzącego się z rany na okoliczne tkanki, utrzymującej się gorączki, trudności z oddychaniem, objawów neurologicznych lub ostrego bólu brzucha, chory wymaga pilnej konsultacji lekarskiej (pogotowie ratunkowe, szpitalny oddział ratunkowy).

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie pasterelozy?

Rozpoznanie pasterelozy na podstawie wywiadu i objawów klinicznych jest niemożliwe. Konieczne jest wykonanie badań mikrobiologicznych. Materiałem do badań może być ropna wydzielina z rany lub wymaz z rany, krew, plwocina oraz płyn mózgowo-rdzeniowy - w zależności od charakteru powikłań pasterelozy. Dodatkowo, w uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, echokardiografia) w celu ustalenia rodzaju powikłań choroby.

Jakie są metody leczenia pasterelozy?

Każda rana powstała w wyniku ugryzienia przez zwierzę powinna zostać zdezynfekowana. Zasadnicze znaczenie w terapii pasterelozy ma chirurgiczne opracowanie rany, usunięcie zanieczyszczeń, a w przypadku starszych ran - usunięcie ropni i martwych tkanek oraz niezwłoczne zastosowanie antybiotyków. W sytuacji, gdy rana znajduje się na kończynie, zaleca się wyższe ułożenie kończyny aby zminimalizować obrzęk. Bakterie Pasteurella są wrażliwe na większość powszechnie stosowanych antybiotyków. W przypadkach niepowikłanych stosuje się doustne antybiotyki przez około 10 dni. W pasterelozie o ciężkim przebiegu konieczna może być hospitalizacja, dożylna antybiotykoterapia trwająca 2-6 tygodni oraz objawowe leczenie powikłań.

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie pasterelozy?

Rokowanie w pasterelozie ograniczonej do rany jest dobre i zazwyczaj wiąże się z całkowitym wyleczeniem. Ryzyko miejscowych powikłań jest większe w przypadku ran w obrębie dłoni, co też zwykle jest związane z dłuższą rekonwalescencją. W przypadkach powikłanych narządowym lub rozsianym zakażeniem Pasteurella multocida śmiertelność może wynosić nawet 30%. Zaawansowany wiek, leczenie immunosupresyjne (osłabiające odporność), zakażenie HIV, alkoholizm, cukrzyca oraz choroby wątroby predysponują do cięższego przebiegu zakażenia.

Co należy robić po zakończeniu leczenia pasterelozy?

Po wyleczeniu niepowikłanej pasterelozy zazwyczaj nie ma potrzeby pozostawania pod kontrolą lekarską czy wykonywania badań kontrolnych. Powikłania narządowe pasterelozy lub dotyczące układu ruchu mogą wymagać specjalistycznego leczenia i rehabilitacji.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na pasterelozę?

Należy pamiętać o dezynfekcji i prawidłowym opatrzeniu ran po ugryzieniach przez zwierzęta. Zazwyczaj prawie każdy przypadek ugryzienia przez zwierzę wymaga konsultacji lekarskiej aby ocenić konieczność profilaktyki przeciwtężcowej i przeciw wściekliźnie. Z uwagi na ryzyko zakażeń bakteryjnych eksperci zalecają stosowanie profilaktyki antybiotykowej po ugryzieniach przez zwierzęta, zwłaszcza koty.

07.06.2017
Wybrane treści dla Ciebie:

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.