Pytanie nadesłane do redakcji
Jaki wpływ ma zakażenie układu moczowego bakterią E. coli na przebieg ciąży i jakie mogą być konsekwencje dla matki i dziecka?
Odpowiedziała
prof. dr n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta
ginekolog położnik, endokrynolog, seksuolog
Kierownik Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
Zakażenia układu moczowego (ZUM) należą do najczęstszych zakażeń w czasie ciąży i dotyczą około 10% kobiet. Predysponują do tego zmiany fizjologiczne zachodzące w organizmie kobiety ciężarnej ułatwiające kolonizację dróg moczowych.
Najczęstszym patogennem jest (prawie w 90% przypadków) bakteria Escherichia coli (E. coli). Powszechnie występuje w jelicie grubym, w związku tym potocznie nazywana jest pałeczką okrężnicy lub pałeczką kałową. Zakażenia układu moczowego wywołane przez E. coli mogą występować w postaci bezobjawowej, tzw. bakteriurii bezobjawowej (o zakażeniu świadczy tylko dodatni wynik posiewu moczu), lub w objawowej, jako zapalenia cewki moczowej, zapalenia pęcherza czy też odmiedniczkowe zapalenie nerek.
Kobiety, u których stwierdza się bezobjawowy bakteriomocz we wczesnej ciąży, narażone są na znaczne ryzyko zachorowania na odmiedniczkowe zapalenie nerek. Szacuje się, że bez wdrożenia odpowiedniego leczenia, rozwija się ono u 25-30% ciężarnych z bakteriurią bezobjawową. Schorzenie to objawia się wysoką gorączką, dreszczami, bólami okolic lędźwiowych, bolesnym oddawaniem moczu, któremu często towarzyszy uczucie pieczenia w cewce moczowej, ponadto wzrostem liczby białych krwinek, dodatnim posiewem moczu. Powikłaniami ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek u kobiet w ciąży mogą być m.in.: ostra niewydolność oddechowa, ARDS (obrzęk płuc, atak duszności), wstrząs septyczny.
Nieleczone zakażenia dróg moczowych są istotnym czynnikiem ryzyka wystąpienia przedwczesnego pęknięcia błon płodowych oraz przedwczesnej czynności skurczowej mięśnia macicy, co w konsekwencji prowadzi do zwiększonego odsetka porodów przedwczesnych. Wśród innych powikłań wymienia się: nadciśnienie indukowane ciążą, niedotlenienie wewnątrzmaciczne płodu, małowodzie. U dzieci ciężarnych z bakteriurią bezobjawową obserwuje się 2-krotnie częściej małą masę urodzeniową w porównaniu z dziećmi zdrowych kobiet. Ponadto u noworodków matek z tym schorzeniem wzrasta ryzyko wystąpienia infekcji oraz śmierci okołoporodowej.
Ponieważ ZUM stanowi ryzyko zarówno dla matki, jak i płodu, każdorazowo wymaga leczenia antybiotykami dopuszczalnymi w okresie ciąży. Zawsze przed rozpoczęciem terapii antybiotykowej konieczne jest wykonanie posiewu bakteriologicznego moczu.
