Mimo licznych informacji dostępnych w Internecie nie istnieje dieta przeciwgrzybicza. Żywienie w kandydozie powinno być oparte na zasadach zdrowego żywienia.
Fot. Roman Odintsov/ pexels.com
Co to jest Candida albicans?
C. albicans to grzyb drożdżopodobny, który naturalnie zasiedla organizm ludzki. Jest on tzw. symbiontem, czyli normalnym składnikiem flory jelitowej przewodu pokarmowego. Ponadto bytuje on także na skórze, w jamie ustnej oraz układzie moczowo-płciowym. Szacuje się, że nawet 70–80% populacji jest nosicielem C. albicans w przewodzie pokarmowym. W związku z tym dla większości zdrowej populacji grzyb ten nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia.Kiedy może dojść do inwazyjnego zakażenia C. albicans
Zakażenia C. albicans (tzw. kandydozy) można podzielić na infekcje powierzchowne (np. pleśniawki czy zakażenie sromu) oraz zakażenia inwazyjne. Infekcje powierzchowne rzadko przechodzą w infekcje inwazyjne. Z kolei do zakażeń inwazyjnych dochodzi jedynie w rzadkich przypadkach i w szczególnie sprzyjających warunkach. Może to dotyczyć pacjentów, u których:
- doszło do znaczącego spadku liczby neutrofili (co prowadzi do obniżenia odporności organizmu i zwiększa ryzyko ostrych infekcji)
- stosuje się leki immunosupresyjne
- stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania
- zastosowano cewnik wewnątrznaczyniowy
- niedawno przeszczepiono narząd oraz
- wykonano zabieg chirurgiczny w obrębie jamy brzusznej.
Inne czynniki ryzyka to także: choroby nowotworowe, ciężkie oparzenia oraz ostre zapalenie trzustki.
Czy istnieje dieta wspomagająca leczenie grzybicy?
Brak oficjalnych zaleceń żywieniowych w kandydozie
Do tej pory nie ma żadnych oficjalnych wytycznych dotyczących postępowania żywieniowego u pacjentów z kandydozą. Natomiast w internecie można znaleźć liczne informacje, które zalecają dietę przeciwgrzybiczą jako panaceum na liczne dolegliwości.
Skąd biorą się rozbieżności w zaleceniach diety przeciwgrzybiczej?
Są to zalecenia, które rekomendują unikanie licznych produktów żywnościowych, a przede wszystkim tych, które stanowią źródło węglowodanów (zarówno prostych, jak i złożonych). Fakt, że aktualnie nie ma oficjalnych wytycznych sprawia także, że informacje zamieszczone na tych stronach mogą się od siebie znacząco różnić.
Eliminacja owoców, warzyw i pełnych zbóż – dlaczego to błąd?
W źródłach tych wskazuje się, aby wyeliminować z diety owoce i warzywa oraz pełnoziarniste produkty zbożowe. Obecnie się uważa, że takie postępowanie jest niewłaściwe, gdyż znacząco obniża spożycie błonnika pokarmowego oraz polifenoli (o działaniu przeciwzapalnym). Ograniczenie ilości błonnika pokarmowego w diecie może prowadzić do dysbiozy jelitowej, czyli zaburzenia składu i funkcji mikrobioty jelitowej. Zmniejszenie ilości bakterii prozdrowotnych może w konsekwencji prowadzić do nadmiernej kolonizacji jelit przez drożdżaki z rodzaju Candida.
Skutki zwiększonego spożycia produktów zwierzęcych w diecie przeciwgrzybiczej
Podkreśla się także, że często ograniczenie węglowodanów w diecie idzie w parze ze zwiększeniem spożycia produktów pochodzenia zwierzęcego, a co z tym się wiąże nadmiernych ilości białek i tłuszczów zwierzęcych. To z kolei może prowadzić do namnażania niekorzystnych bakterii proteolitycznych (bakterie rozkładające białka do związków szkodliwych).
W związku z tym uważa się, że dieta w kandydozie nie powinna odbiegać od zaleceń zdrowego żywienia przeznaczonego dla zdrowej populacji, które uwzględniono w Talerzu zdrowego żywienia.
Warzywa i owoce jako fundament zdrowego talerza
Podstawę żywienia powinny stanowić warzywa i owoce (z przewagą warzyw), powinna to być połowa talerza. Warto spożywać różnokolorowe warzywa i owoce. W przypadku owoców najlepiej wybierać owoce świeże (bez dodatku cukru i nie w słodkich syropach).
Znaczenie pełnoziarnistych produktów zbożowych w diecie
Kolejną grupą produktów żywnościowych (1/4 talerza) powinny stanowić produkty zbożowe. Do produktów z tej grupy zalicza się: pieczywo, kasze, ryże i makarony. Za najbardziej wartościowe uważa się pełnoziarniste produkty zbożowe, gdyż charakteryzują się większą wartością odżywczą, większą ilością witamin i składników mineralnych w porównaniu z produktami oczyszczonymi. Pełnoziarniste produkty zbożowe są także źródłem błonnika pokarmowego, którego korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową udokumentowano w licznych badaniach naukowych.
Różnorodne źródła białka w zdrowej diecie
Ostatnia ćwiartka talerza to produkty żywnościowe będące źródłem białka. Zalicza się do nich mięso, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych, mleko i produkty mleczne, ich roślinne zamienniki fortyfikowane w wapń oraz orzechy pestki i nasiona. Należy dążyć do tego, aby w codziennym jadłospisie znalazły się różnorodne źródła białka, zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego.
Dlaczego w tzw. diecie przeciwgrzybiczej zaleca się unikanie żywności wysokoprzetworzonej?
Z diety należy wyeliminować produkty dostarczające nadmierne ilości cukru, tłuszczu i soli (tzw. produkty wysokoprzetworzone). Są to przede wszystkim różnego rodzaju słodycze, ciasta i ciasteczka, posiłki fast-food, wyroby garmażeryjne oraz słodkie napoje gazowane. Poza faktem, że mogą one wpływać niekorzystnie na mikrobiote jelitową i powodować dysbioze, ich spożycie zwiększa także ryzyko licznych chorób cywilizacyjnych, takich jak: otyłość, cukrzyca typu 2, choroby sercowo-naczyniowe, choroby nowotworowe i neurodegeneracyjne.
Piśmiennictwo
- Cielniak, I., M. Parczewski, and W. Rymer, Kandydoza układowa. Medycyna Praktyczna, 2022.
- Rogalski, P., Kandydoza przewodu pokarmowego- fakty i mity. Gastroenterologia Kliniczna, 2010. 2(3): p. 87-97.
- Staniszewska, M., et al., Patogeneza i leczenie zakażeń Candida spp. Postępy Mikobiologii, 2014. 53(3): p. 229-240.
- Matsubara VH., Bandara HMHN., Mayer MPA. i wsp.:Probiotics as Antifungals in Mucosal Candidiasis, Clinical Infectious Diseases, 2016;62(9):1143–53.
- Ciarlo E., Heinonen T., Herderschee J. i wsp.: Impact of the microbial derived short chain fatty acid propionate on host susceptibility to bacterial and fungal infections in vivo, Sci Rep, 2016; 6: 37944.
