Inhibitory pompy protonowej (IPP) to grupa leków, których działanie polega na hamowaniu wydzielania kwasu solnego w żołądku. Należą do nich: omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol, esomeprazol i rabeprazol, dekslanzoprazol. IPP są powszechnie stosowane np. w leczeniu choroby refluksowej przełyku, podczas leczenia zakażenia Helicobacter pylori oraz w chorobie wrzodowej. Zwykle przyjmuje się je raz dziennie, rano, na czczo. Są uznawane za bezpieczne leki, które można stosować długotrwale.
Co to są inhibitory pompy protonowej?
Inhibitory pompy protonowej (IPP) to grupa leków powszechnie stosowanych w leczeniu chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w żołądku.
Inhibitory pompy protonowej hamują działanie tzw. pompy protonowej (H+/K+-ATPazy) znajdującej się w komórkach okładzinowych żołądka. Pompa ta odpowiada za końcowy etap produkcji kwasu solnego. Zablokowanie jej działania prowadzi do znacznego zmniejszenia wydzielania kwasu solnego. Podsumowując, działanie IPP polega na hamowaniu wydzielania kwasu solnego w żołądku.
Jakie leki należą do inhibitorów pompy protonowej?
Do inhibitorów pompy prontonowej (IPP) należą: omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol, esomeprazol i rabeprazol, dekslanzoprazol.
Jak działają IPP?
Mechanizm działania inhibitorów pompy protonowej polega na przenikaniu leku do komórek okładzinowych żołądka, następnie aktywacji w kwaśnym środowisku, trwałym wiązaniu się z pompą protonową, co prowadzi do zahamowania wydzielania kwasu solnego na około 24–72 h.
Czy inhibitory pompy protonowej działają od razu?
Zwykle działanie leku rozpoczyna się ok. 60 min. po przyjęciu doustnie, a maksymalne działanie pojawia się 2–4 h po podaniu leku. Może to nieznacznie różnić się w zależności od tego, jaki dokładnie lek z grupy IPP się stosuje, szczegółowe informacje są dostępne w ulotce dołączonej do opakowania.
Pełen efekt nie jest natychmiastowy i zwykle pojawia się po kilku dniach przyjmowania IPP.
Kiedy stosuje się inhibitory pompy protonowej?
IPP są stosowane w leczeniu wielu chorób, takich jak:
- choroba refluksowa przełyku (GERD) – to podstawowe leki w przypadku tej choroby
- choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
- zakażenie bakterią Helicobacter pylori (w terapii skojarzonej z innymi lekami)
- zespół Zollingera i Ellisona
- profilaktyka uszkodzeń żołądka u osób przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSLPZ).
Inhibitory pompy protonowej podaje się także u osób z ostrym krwawieniem z górnego odcinka przewodu pokarmowego pochodzenia nieżylakowego (czyli nie z powodu żylaków przełyku).
Jak stosuje się inhibitory pompy protonowej?
Najczęściej, czyli w leczeniu choroby refluksowej przełyku, inhibitory pompy protonowej stosuje raz dziennie 30–60 min. przed śniadaniem. Tabletkę lub kapsułkę należy połknąć w całości, popijając wodą. Nie należy jej rozgryzać ani kruszyć.
Czy inhibitory pompy protonowej są bezpieczne?
Tak, inhibitory pompy protonowej są uznawane za bezpieczne leki, które można długotrwale stosować. Najczęściej występujące działania niepożądane to:
- bóle głowy
- bóle brzucha
- nudności
- wymioty
- biegunka
- zaparcia
- suchość w ustach.
Objawy takie są zwykle krótkotrwałe i ustępują wraz z zaprzestaniem stosowania IPP.
Dokładna lista wszystkich odnotowanych działań niepożądanych jest wyszczególniona na ulotce leku. Należy jednak pamiętać, że poważne działania niepożądane są rzadkie.
Inhibitory pompy protonowej – długotrwałe stosowanie
IPP mogą być stosowane długoterminowo. Osoby chorujące na chorobę refluksową przełyku często stosują IPP przewlekle, ponieważ są to podstawowe leki w tej chorobie.
Pojawiają się różne doniesienia dotyczące potencjalnych odległych skutków długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej, ale większość z nich nie jest na tyle wiarygodna, aby można z pewnością potwierdzić zależność przyczynowo-skutkową.
Wiadomo, że długotrwałe stosowanie IPP może powodować:
- niedobór magnezu
- niedobór witaminy B12
- niedobór żelaza.
Stosowanie IPP może też zwiększać ryzyko zakażenia Clostridioides difficile, a także zapalenia płuc.
Niektóre badania sugerują, że długotrwałe stosowanie IPP może zwiększać ryzyko złamań szyjki kości udowej. Na razie jednak związku między IPP a złamaniami kości jednoznacznie nie potwierdzono.
Czy można stosować inhibitory pompy protonowej na własną rękę?
Inhibitory pompy protonowej to leki, i jak każdy lek mają swoje wskazania do stosowania. Przyjmowanie ich na własną rękę nie jest dobrym pomysłem. Należy pamiętać, że mogą one maskować objawy świadczące o poważnej chorobie i wymagające diagnostyki.
Inhibitory pompy protonowej a alkohol
Alkohol jest substancją toksyczną, która ma niszczący wpływ na zdrowie człowieka. Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu. Zatem nie powinno się spożywać alkoholu.
IPP a tycie
Uważa się, że inhibitory pompy protonowej nie powodują zwiększenia masy ciała. Osoby, które rozpoczynają leczenie mogą jednak zaobserwować zwiększenie masy ciała, co się wiąże z lepszą tolerancją niektórych pokarmów podczas leczenia i mniejszymi restrykcjami żywieniowymi niż samymi IPP.
Co można stosować zamiast inhibitorów pompy protonowej?
To zależy od tego, z jakiego powodu lekarz zalecił stosowanie inhibitorów pompy protonowej. W niektórych chorobach istnieje alternatywne leczenie, ale należy omówić to z lekarzem.
Inhibitory pompy protonowej bez recepty
W Polsce można kupić bez recepty omeprazol, pantoprazol i esomeprazol.
