×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Złamanie szyjki kości udowej

Lek. Karolina Stępień
Carolina Medical Center, Warszawa
Złamanie szyjki kości udowej
Fot. istockphoto.com

Czym jest złamanie szyjki kości udowej i jakie są jego przyczyny?

Szyjka kości udowej to część kości udowej, która znajduje się bezpośrednio pod tzw. bliższym zakończeniem kości udowej, czyli głową kości udowej, która stanowi 2/3 wycinka kuli. Głowa kości udowej łączy się z miednicą, tworząc staw biodrowy. Tym samym złamanie szyjki kości udowej dotyczy okolicy leżącej w bezpośredniej bliskości stawu biodrowego. Do tego typu złamań dochodzi w następstwie upadku na okolicę biodra.

Większość takich złamań dotyczy osób w podeszłym wieku. Osoby w starszym wieku często chorują na osteoporozę i ich kości nie są tak wytrzymałe, jak u osób młodych. Osłabiona tkanka kostna powoduje, że do złamania dochodzi nawet przy tzw. niskiej energii urazu, czyli przy urazach wyglądających na niegroźne, np. upadku z własnej wysokości (przewróceniu się). U osób młodszych do powstania tego typu złamania konieczna jest dużo większa siła, taka jak na przykład upadek z dużej wysokości, wypadek komunikacyjny. Rzadko dochodzi do takiego złamania bez urazu, w mechanizmie tak zwanego złamania zmęczeniowego, czyli gdy przeciążenie danej okolicy powtarza się, jak u sportowców, którzy często i intensywnie trenują.

Oprócz starszego wieku, inne czynniki ryzyka złamania szyjki kości udowej to płeć żeńska, ogólnie zły stan zdrowia, spożywanie alkoholu i palenie papierosów, częste upadki i małe stężenie estrogenów.

Jak często zdarzają się złamania szyjki kości udowej?

Złamanie szyjki kości udowej to bardzo częsty uraz u osób starszych – średnia wieku osób, u których dochodzi do takiego złamania, to 72 lata. Szacuje się, że na każde 100 tysięcy osób rocznie takiego złamania doznają 63 kobiety i niemal 28 mężczyzn.

Jakie są objawy złamania szyjki kości udowej?

Złamanie szyjki kości udowej objawia się silnym bólem w pachwinie i ograniczeniem ruchomości biodra. Pacjent ze złamaniem nie jest w stanie stawać na nodze po urazie, a wszystkie próby ruchu nasilają dolegliwości. Po złamaniu może dojść do widocznego skrócenia kończyny, która doznała urazu, względem strony zdrowej.

Co zrobić w przypadku wystąpienia takich objawów?

Osoba z takimi objawami powinna trafić niezwłocznie na ostry dyżur celem pilnej konsultacji ortopedycznej. Jeśli jest to możliwe, wskazane, aby pacjenta przywieźli bliscy. W przypadku silnych dolegliwości bólowych zupełnie ograniczających poruszanie się, uzasadnione jest wezwanie do takiego pacjenta karetki, szczególnie jeśli to starsza osoba obciążona innymi chorobami.

Jak lekarz ustala rozpoznanie złamania szyjki kości udowej?

Ortopeda przyjmujący pacjenta z podejrzeniem złamania szyjki kości udowej przede wszystkim zbiera dokładny wywiad na temat okoliczności urazu – od pacjenta i rodziny – oraz bada pacjenta. Do potwierdzenia rozpoznania konieczne jest wykonanie RTG. W niektórych, rzadkich przypadkach (wątpliwych lub gdy na zdjęciu RTG widoczne jest znaczne przemieszczenie) wykonuje się dodatkowo tomografię komputerową.

Jakie są metody leczenia złamania szyjki kości udowej?

Złamanie szyjki kości udowej wymaga leczenia operacyjnego. Jedynie w bardzo rzadkich przypadkach, u osób w bardzo złym stanie zdrowia, z demencją, które już przed urazem nie poruszały się samodzielnie i mają małe dolegliwości bólowe, odstępuje się od operacji. We wszystkich pozostałych przypadkach jest ona wskazana.

Celem leczenia operacyjnego, szczególnie u osób starszych, jest stabilizacja złamania i szybkie umożliwienie pacjentowi bezbólowego poruszania się. Brak stabilizacji złamania uniemożliwia poruszanie się, co wiąże się z koniecznością stałego pozostawania w łóżku, co u starszych pacjentów może doprowadzić do groźnych dla życia powikłań, takich jak zapalenie płuc, zakrzepica czy odleżyny.

Operację należy przeprowadzić w możliwie najkrótszym czasie od urazu celem zmniejszenia ryzyka powikłań. Najlepiej w ciągu pierwszej doby po urazie. Leczenia nie należy odwlekać na dłużej niż kilka dni po złamaniu.

Metody operacyjne można podzielić na dwie zasadnicze grupy: zespolenia złamania z użyciem implantów (śruby) oraz tzw. pierwotną protezoplastykę biodra. U osób młodszych, pacjentów z dobrą jakością tkanki kostnej, preferuje się zespolenie złamania za pomocą śrub. Oznacza to, że podczas operacji ortopeda za pomocą śrub łączy złamane kości. W tej grupie spodziewamy się, że złamanie będzie miało szansę się wygoić. U osób starszych istnieje ryzyko, że ze względu na słabsze unaczynienie w okolicy złamania do zrostu nie dojdzie. Takim pacjentom oferuje się wymianę całego stawu biodrowego na protezę (tzw. endoprotezoplastyka). Ostatecznie o wyborze metody leczenia decyduje ortopeda kwalifikujący pacjenta do operacji.

Po operacji wskazane jest niezwłoczne rozpoczęcie uruchamiania i rehabilitacji pacjenta.

Jakie jest rokowanie po złamaniu szyjki kości udowej?

Rokowanie po leczeniu złamania szyjki kości udowej jest dość dobre, jeśli pacjent zostanie szybko uruchomiony i po operacji będzie się samodzielnie poruszał.

Jednocześnie samo leczenie operacyjne niesie ze sobą pewien, istotny odsetek powikłań. U osób leczonych zespoleniem śrubami możliwe, że nie dojdzie do zrostu złamania, może wystąpić jałowa martwica kości udowej z powodu słabego unaczynienia lub obluzowania śrub. Będzie wymagać to drugiego zabiegu operacyjnego, w którym zostaną wymienione implanty lub założona proteza.

U osób leczonych protezoplastyką szacuje się, że nawet w przypadku 1–2 % protez może dojść do jej zwichnięcia. W takim przypadku konieczne jest nastawienie, w części przypadków wiąże się to z koniecznością wykonania kolejnej operacji. Ostatecznie jednak ryzyko związane z brakiem leczenia takiego złamania przewyższa ilość powikłań pooperacyjnych, dlatego regułą jest podjęcie leczenia operacyjnego złamania szyjki kości udowej u osób w podeszłym wieku.

Co zrobić, żeby uniknąć złamania szyjki kości udowej?

U osób starszych najważniejsza jest profilaktyka upadków. Seniorom należy zapewnić komfortowe, znajome otoczenie, w którym nie ma przeszkód (stopnie, dywaniki, śliskie powierzchnie) sprzyjających utracie równowagi.

Ważne jest również, żeby osoby starsze dbały o odpowiednie nawodnienie i dietę zapobiegającą niedoborom żywieniowym, które mogą pogarszać ich ogólny stan zdrowia i sprawność. Konieczna jest stała suplementacja witaminy D, a w niektórych przypadkach także wapnia. Należy unikać palenia papierosów i picia alkoholu.

Należy też pamiętać, że kość jest żywą tkanką, która dostosowuje swoją budowę do obciążeń, jakim jest poddawana. Ich brak powoduje jej osłabienie i zwiększoną podatność na złamania. Mała sprawność ruchowa zwiększa ryzyko upadków. Dlatego zaleca się wykonywanie umiarkowanej aktywności fizycznej (np. chodzenie, pływanie) co najmniej 3 razy w tygodniu przez 30 minut.

W przypadku kobiet, które są zdecydowanie bardziej narażone na złamanie szyjki kości udowej, żeby uniknąć spadku stężenia estrogenów we krwi, w indywidualnych przypadkach ginekolog może rozważyć stosowanie hormonalnej terapii zastępczej.

07.02.2020
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

7 dni w tygodniu od 8.00 do 20.00
Cena konsultacji 12 zł

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Jak pojechać do sanatorium?
    Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można skorzystać z sanatorium bez zakwaterowania?
  • Jak długo ważna jest recepta w 2020?
    Pacjent, który otrzymał receptę od lekarza, musi pamiętać, że nie jest ważna bezterminowo. Każda recepta ma ściśle określony czas, w którym można ją zrealizować. Dotyczy to zarówno recepty w formie „papierowej”, jak i tzw. e-recepty.