Łupież suchy (zwykły) to powszechna dolegliwość, która występuje najczęściej u dzieci, młodzieży lub młodych dorosłych i objawia się nadmiernym łuszczeniem skóry głowy, co powoduje pojawianie się białych łusek przypominających proszek na skórze głowy i we włosach. Łupież tłusty ma postać żółtawych łusek na skórze głowy, którym towarzyszy nadmierne wydzielane łoju, czyli łojotok. W leczeniu stosuje się przede wszystkim odpowiednią pielęgnację i szampony przeciwłupieżowe zawierające środki przeciwgrzybicze.
Co to jest łupież?
Łupież jest powszechną, łagodną chorobą skóry głowy, w której występuje bezbolesne, nadmiernie złuszczanie się naskórka. Złuszczanie jest drobnopłatowe, co oznacza, że na owłosionej skórze głowy widoczne są małe łuski złuszczonego naskórka. Może temu towarzyszyć łojotok, czyli nadmierne wydzielanie przez skórę łoju.
Łupież jest wynikiem zbyt szybkiego złuszczania naskórka. Prawidłowo, złuszczanie i odnowa naskórka przebiega w sposób zorganizowany i trwa około 28 dni. Nowe komórki z głębszych warstw naskórka przesuwają się ku górze i zastępują komórki naskórka znajdujące się powierzchownie, które złuszczają się i odpadają. U osób z łupieżem cykl ten jest przyspieszony i trwa np. zaledwie kilka dni. Oznacza to, że wówczas od skóry oddzielają się (złuszczają) komórki naskórka w dużych ilościach, co objawia się właśnie łuszczącymi się płatami, czyli łupieżem.
Łupież zwykły najczęściej występuje u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych, zwykle zimą. Częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet.
Rodzaje łupieżu
Na owłosionej skórze głowy mogą występować: łupież suchy (zwykły) i łupież tłusty.
Łupież suchy (zwykły)
Łupież suchy (zwykły) to najczęściej występująca forma łupieżu, w której występują małe, suche, białe łuski. Łuski mogą przypominać biały proszek i sypać się z włosów, opadać na ubranie. Czasem łuski mogą się zbijać w większe fragmenty i silnie przylegać do skóry głowy. Skóra głowy jest zwykle sucha, ściągnięta i może swędzieć. Łupież zwykły najczęściej występuje na owłosionej skórze głowy, ale czasem może obejmować także rzęsy i brwi.
Łupież tłusty
Łupież tłusty to forma łupieżu, w której dochodzi do tworzenia się na skórze głowy tłustych, żółtych łusek, które przylegają mocno do skóry głowy i mogą tworzyć skorupę. Skóra wydziela nadmierne ilości łoju (łojotok), swędzi, rozwija się stan zapalny i może to powodować wypadanie włosów.
Istnieją także inne rodzaje łupieżu – łupież Giberta oraz łupież pstry, ale nie dotyczą one owłosionej skóry głowy.
Przyczyny łupieżu
Do powstawania łupieżu może przyczyniać się wiele czynników, do których należą:
- nieprawidłowa higiena – zbyt rzadkie lub zbyt częste mycie włosów, mycie włosów środkami powodującymi wysuszenie lub podrażnienie skóry głowy
- stosowanie dużych ilości kosmetyków do stylizacji włosów, zwłaszcza podrażniających, wysuszających skórę głowy
- przebywanie w pomieszczeniach klimatyzowanych lub nadmiernie ogrzanych
- przegrzewanie skóry głowy, np. noszenie nakryć głowy
- niedobory pokarmowe, np. cynku, witamin z grupy B
- zaburzenia hormonalne
- stres
- nadużywanie alkoholu
- osłabienie np. po ciężkiej chorobie
- zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego, np. u osób zakażonych HIV
- nadmierny rozrost grzybów Malassezia, który znajduje się na skórze głowy
- współistnienie chorób skóry, takich jak np. łuszczyca lub egzema.
Łupież – leczenie
Leczenie łupieżu zwykłego nie jest skomplikowane, ale może wymagać systematyczności.
Zarówno w łupieżu suchym, jak i tłustym należy prowadzić higieniczny tryb życia, unikać stresu, uzupełnić ewentualne niedobory pokarmowe, stosować urozmaiconą dietę.
Leczenie łupieżu suchego
W leczeniu łupieżu suchego stosuje się przede wszystkim odpowiednią higienę włosów. Zaleca się:
- mycie włosów szamponem przeciwłupieżowym 2–3 razy w tygodniu
- stosowanie łagodnych środków do stylizacji, które nie podrażniają ani nie przesuszają skóry głowy
- unikanie spania z mokrymi włosami
- nienoszenie nakryć głowy na mokre włosy
- unikanie sytuacji prowadzących do przepocenia skóry głowy.
Do mycia należy używać letniej wody (nie gorącej) i nie należy suszyć włosów gorącym nawiewem suszarki. Środki do pielęgnacji i stylizacji włosów należy dokładnie spłukiwać z włosów.
W przypadku łagodnego łupieżu wystarczające mogą być szampony przeciwłupieżowe kosmetyczne. W przypadku bardziej nasilonego łupieżu konieczne może być zastosowanie silniejszych preparatów przeciwgrzybiczych, które zawierają:
- siarczek selenu
- pirytionian cynku
- klotrimazol
- flutrimazol
- ketokonazol
- cyklopiroksolaminę.
Szampony takie można kupić w aptekach. Należy pamiętać też o ich prawidłowym stosowaniu, to znaczy o pozostawieniu spienionego szamponu na skórze głowy na kilka minut podczas mycia.
Należy także zaobserwować, czy konkretny produkt nie powoduje łupieżu, ponieważ niektóre kosmetyki do pielęgnacji lub stylizacji włosów mogą mieć w swoim składzie substancje wysuszające skórę głowy, podrażniające ją i zaostrzające łupież.
U niektórych osób ulgę mogą przynieść też wcierki do włosów nawilżające, łagodzące, np. z aloesem, gliceryną.
Leczenie łupieżu tłustego
Łupież tłusty jest poważniejszą dolegliwością niż łupież suchy, ponieważ powoduje bardziej nasilone objawy, głównie świąd, a także może prowadzić do wypadania włosów. Czasem trudne może być także odróżnienie łupieżu tłustego od innych chorób o podobnym przebiegu, np. łojotokowego zapalenia skóry. Dlatego w przypadku zaobserwowania objawów sugerujących łupież tłusty należy się zgłosić do lekarza.
W leczeniu łupieżu tłustego stosuje się przede wszystkim szampony przeciwłupieżowe zawierające substancje przeciwgrzybicze, podobnie jak w przypadku łupieżu suchego
- siarczek selenu
- pirytionian cynku
- klotrimazol
- flutrimazol
- ketokonazol
- cyklopiroksolaminę.
Ponadto korzystne może być stosowanie specjalnych peelingów, np. z kwasami na skórę głowy. Nie należy stosować peelingów mechanicznych. Ponadto należy stosować łagodne kosmetyki do stylizacji włosów i unikać sytuacji, w których dochodzi do przegrzania skóry głowy, podobnie jak w łupieżu suchym.
Domowe sposoby na łupież – co może pomóc?
W niektórych przypadkach łupieżu suchego (zwykłego) pomocne mogą być metody domowe, czyli stosowanie żelu aloesowego lub oleju kokosowego na skórę głowy na 30–60 minut przed myciem włosów, maseczki z glinki, dodawanie kilku kropli olejku z drzewa herbacianego do szamponu do włosów. Należy jednak obserwować, jak takie zabiegi wpływają na skórę głowy i dokładnie spłukiwać stosowane na skórę głowy preparaty.
Powikłania łupieżu – czy łupież może prowadzić do wypadania włosów?
Tak, łupież tłusty może powodować wypadanie włosów. Łupież suchy (zwykły) może z czasem przejść w łupież tłusty.
Kiedy udać się do lekarza z powodu łupieżu suchego?
W przypadku łupieżu suchego (zwykłego), jeśli leczenie samodzielne szamponami przeciwłupieżowymi i zachowanie prawidłowej higieny nie przynosi efektów po 2–3 tygodniach, należy się zgłosić do lekarza.
Podobnie, jeśli łupieżowi towarzyszy nasilony świąd, skóra głowy jest zaczerwieniona, występuje wypadanie włosów, łuski, należy się zgłosić do lekarza.
Czy łupież jest zaraźliwy?
Nie. Łupież nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się z człowieka na człowieka.
Jak zapobiegać nawrotom łupieżu?
Najważniejsze w zapobieganiu nawrotom łupieżu jest stosowanie odpowiedniej pielęgnacji skóry głowy, tzn.:
- niedopuszczanie do nadmiernego przesuszenia lub przetłuszczenia się skóry głowy
- dokładnie wypłukiwanie kosmetyków z włosów i skóry głowy podczas mycia
- nieprzegrzewanie skóry głowy (nienoszenie nakryć głowy, kiedy jest ciepło, nieużywanie ciepłego nawiewu suszarki)
- unikanie sytuacji, kiedy skóra głowy jest długotrwale wilgotna, czyli np. niekładzenie się spać z mokrymi włosami.
Należy także używać odpowiednich, łagodnych kosmetyków do pielęgnacji i stylizacji włosów, które nie podrażniają i nie wysuszają skory głowy. Raz na tydzień lub dwa tygodnie można zastosować szampon przeciwłupieżowy.
