Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Cynk

mgr inż. Beata Przygoda
Samodzielna Pracownia Wartości Odżywczych Żywności Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Cynk (Zn) znajduje się we wszystkich komórkach organizmu, najwięcej w mięśniach (ok. 50%) i tkance kostnej (25–30%).

Cynk w organizmie człowieka pełni wiele funkcji, m.in. jest istotnym składnikiem wielu białek, wchodzi w skład lub bierze udział w aktywacji licznych enzymów, uczestniczy w syntezie RNA, DNA i białka, a także w stabilizacji błon komórkowych oraz układu kostnego. Jest niezbędny do prawidłowego odczuwania smaku i zapachu, odpowiedniego funkcjonowania układu immunologicznego, prawidłowego wzrostu i rozwoju płciowego oraz syntezy i właściwego funkcjonowania niektórych hormonów, np. insuliny. Pełni również rolę przeciwutleniacza. Jako antagonista kadmu i ołowiu działa odtruwająco na te metale.

Do niedoboru cynku w organizmie człowieka może dojść w wyniku nieprawidłowego żywienia lub zaburzeń wchłaniania tego pierwiastka, których przyczyną mogą być choroby układu pokarmowego (np. celiakia, przewlekłe zapalenie jelit, zapalenie trzustki). Przyswajanie cynku zmniejsza się w wyniku nadmiernego spożycia produktów zawierających duże ilości fitynianów, kwasu foliowego, żelaza, miedzi i wapnia. Niedobory cynku obserwuje się również u osób z rozległymi oparzeniami.

Do typowych objawów niedoboru cynku należą stany zapalne skóry, zaburzona odporność, trudności z gojeniem ran, zaburzenia smaku i węchu. Wskazuje się, że niedobory tego składnika mogą być przyczyną zaburzeń w adaptacji do ciemności, a u osób starszych zwyrodnienia plamki żółtej. Znaczne niedobory cynku mogą prowadzić do zahamowania wzrostu, opóźnienia dojrzewania płciowego, wypadania włosów i zaburzeń w funkcjonowaniu układu nerwowego. Badania wskazują na częsty niedobór tego składnika u osób starszych.

Nadmierne spożycie cynku może niekorzystnie wpływać na gospodarkę miedzią, prowadząc nawet do rozwoju poważnej postaci niedokrwistości. Nadmiar cynku może powodować również zaburzenia profilu lipidowego krwi (zmniejsza się stężenie frakcji HDL cholesterolu, a zwiększa frakcji LDL cholesterolu).

Należy podkreślić, że przy zwyczajowym spożyciu cynku z dietą nie stwierdza się na ogół skutków jego nadmiaru. Obserwuje się je natomiast przy spożyciu suplementów cynku, dlatego podkreśla się potrzebę stosowania tego typu preparatów z ostrożnością.

Znaczne ilości cynku występują w pieczywie ciemnym, kaszy gryczanej, suchych nasionach roślin strączkowych, serach żółtych i owocach morza, a także w mięsie i podrobach. Ryby, jaja, jasne pieczywo, mleko, warzywa i owoce charakteryzują się małą zawartością cynku. Zawartość cynku w przykładowych produktach spożywczych przedstawiono w tabeli 1.

Przeciętna przyswajalność cynku z żywności wynosi około 20–30%; w przypadku niedoborów tego składka może się ona istotnie zwiększyć.

Średnie zapotrzebowanie na cynk dla mężczyzn wynosi 9,4 mg/d, a dla kobiet 6,8 mg/d (Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B., 2008).

Tabela 1. Zawartość cynku w 100 g wybranych produktów spożywczych
produkt cynk (mg)
wątroba cielęca 8,40
dynia, pestki 7,50
kakao 16%, proszek 6,56
wątroba wieprzowa 4,51
ser ementaler tłusty 4,05
fasola biała, nasiona suche 3,77
wołowina, pieczeń 3,76
kasza gryczana 3,50
salami popularne 3,22
migdały 3,19
wieprzowina, karkówka 3,11
płatki owsiane 3,10
słonecznik, nasiona 2,69
kiełbasa śląska 2,56
chleb żytni razowy 2,54
orzechy laskowe 2,44
czekolada gorzka 2,43
sardynka w pomidorach 2,40
pasztet pieczony 2,39
ser brie pełnotłusty 2,28
bułki grahamki 2,00
wieprzowina, szynka surowa 1,88
czekolada mleczna 1,83
polędwica sopocka 1,77
jaja kurze całe 1,76
ryż biały 1,73
bób 1,62
groszek zielony 1,40
noga kurczaka 1,28
ser twarogowy chudy 1,12
natka pietruszki 0,98
kasza jęczmienna perłowa 0,92
kiszka kaszana jęczmienna 0,78
kajzerki 0,77
tuńczyk w oleju 0,61
dorsz wędzony 0,53
dorsz świeży 0,50
brokuły 0,40
jogurt truskawkowy 1,5% tł. 0,37
kapusta biała 0,32
mleko 2% tł. 0,32
pomidor 0,26
banan 0,18
jabłko 0,16
płatki kukurydziane 0,16
pomarańcza 0,15
Na podstawie: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.
Data utworzenia: 25.09.2012
CynkOceń:
(3.38/5 z 16 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?