Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Tkanka tłuszczowa

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk
Tkanka tłuszczowa
Fot. istockphoto.com

Rola tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka

Od wielu lat zmagamy się z epidemią otyłości. Również naukowcy poświęcają coraz więcej uwagi zarówno nadwadze i otyłości, jak i samej tkance tłuszczowej. Wzrost zainteresowania tą tematyką zbiegł się z odkryciem w 1994 roku leptyny – hormonu wydzielanego przez tkankę tłuszczową, który odgrywa istotną rolę w regulacji apetytu. Po tym odkryciu przestano traktować tkankę tłuszczową wyłącznie jako rezerwuar energii, uznając, że jest to narząd wydzielania wewnętrznego.

Tkanka tłuszczowa to największy magazyn energii w organizmie człowieka, uruchamiany podczas zwiększonego zapotrzebowania energetycznego ustroju. Prawidłowa ilość tłuszczu w organizmie mężczyzn wynosi 12–20%, a kobiet 20–30%. Zawartość tłuszczu u kobiet jest wyższa fizjologicznie – to całkowicie normalne. Z kolei u osób uprawiających sport wyczynowo wartości te mogą być niższe i nie uważa się takiego stanu za patologię. Podkreślić należy, że tkanka tłuszczowa charakteryzuje się bardzo dużą plastycznością i może zmieniać swoją ilość w zależności od czynników środowiskowych, sposobu żywienia oraz aktywności fizycznej. Zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej stanowi konsekwencję dwóch procesów: hipertrofii (czyli zwiększenia rozmiarów poszczególnych adipocytów) oraz hiperplazji (czyli zwiększenia ich liczby).

Rozmieszczenie tkanki tłuszczowej tuż pod skórą oraz między narządami sprawia, że pełni ona funkcję izolacyjną i amortyzacyjną, chroniąc narządy wewnętrzne przed urazami mechanicznymi.

Budowa tkanki tłuszczowej jest dość skomplikowana. Ta niejednorodna tkanka składa się z komórek zwanych adipocytami, a także z preadipocytów, leukocytów, monocytów, fibroblastów, makrofagów, komórek śródbłonka oraz z komórek macierzystych zwanych SVF (stromal vascular fraction).

Jak już wspomniano, tkanka tłuszczowa to aktywny organ endokrynny, wydzielający wiele różnych substancji. Substancje te – nazywane adipokinami – pełnią w organizmie człowieka wiele funkcji biologicznych, takich jak: regulacja uczucia głodu i sytości, utrzymanie prawidłowego bilansu energetycznego, przemiany węglowodanów i tłuszczów czy funkcjonowanie śródbłonka naczyniowego. Ponadto adipokiny wpływają na procesy zapalne i immunologiczne. Niestety u pacjentów otyłych profil wydzielania tych substancji ulega zmianie, a to z kolei zapoczątkowuje procesy patologiczne (m.in. otyłość, insulinooporność, rozwój cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych).

Rodzaje tkanki tłuszczowej – biała i brunatna tkanka tłuszczowa

Dotychczas prowadzone badania wskazują, że w organizmie człowieka występują 3 rodzaje tkanki tłuszczowej; są to: biała tkanka tłuszczowa (WAT – white adipose tissue), brunatna tkanka tłuszczowa (inaczej tkanka brązowa, BAT – brown adipose tissue) oraz różowa tkanka tłuszczowa. Ten ostatni rodzaj powstaje z tkanki tłuszczowej podskórnej u kobiet ciężarnych oraz w okresie karmienia piersią. Ponadto wyróżnia się adipocyty beżowe, komórki uważane za postać przejściową pomiędzy komórkami białej i brunatnej tkanki tłuszczowej. Budowa poszczególnych rodzajów tkanki tłuszczowej jest zróżnicowana, a to z kolei decyduje o tym, jaką funkcję pełnią one w organizmie człowieka.

Nazwa „brunatna” tkanka tłuszczowa wskazuje na charakterystyczne zabarwienie licznych zawartych w niej mitochondriów. Występuje ona wyłącznie u ssaków, a jej podstawowym zadaniem jest utrzymanie stałej temperatury ciała oraz utylizacja nadmiaru energii. Od białej tkanki tłuszczowej różni się obecnością komórek białka rozprzęgającego UCP-1 (uncoupling protein-1), tzw. termogeniny, która umożliwia wydatkowanie energii (rozproszenie energii w postaci ciepła). Jest to podstawowa różnica, gdyż biała tkanka tłuszczowa magazynuje energię w postaci triglicerydów, które następnie mogą być wykorzystane jako źródło energii podczas zwiększonego wydatku energetycznego. Adipocyty białej tkanki tłuszczowej mogą efektywnie pełnić tę funkcję dzięki dużej zdolności do powiększania swoich rozmiarów. Okazuje się, że komórki białej tkanki tłuszczowej mogą zwiększać swoją średnicę nawet 20-krotnie.

Zwiększenie ilości brunatnej tkanki tłuszczowej obserwuje się w warunkach obniżonej temperatury otoczenia. Przez długi czas uważano, że ten rodzaj tkanki nie występuje u osób dorosłych, a jedynie u noworodków. Natomiast w najnowszych badaniach wykryto ją także u dorosłego człowieka. Zlokalizowana jest ona głównie w okolicach karku i między łopatkami.

Rozmieszczenie tkanki tłuszczowej białej oraz różnice w aktywności tej tkanki w zależności od lokalizacji omówimy w kolejnym tekście.

Piśmiennictwo

Murawska-Ciałowicz E.: Tkanka tłuszczowa – charakterystyka morfologiczna i biochemiczna różnych depozytów. Postępy Hig. Med. Dosw. 2017; 71: 466–484.
Data utworzenia: 25.09.2017
Tkanka tłuszczowaOceń:
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?