×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Grejpfrut - wartość odżywcza i właściwości

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Grejpfrut (Citrus paradisi) to owoc będący mieszańcem pomarańczy chińskiej (Citrus sinensis L.) oraz pomarańczy olbrzymiej (Citrus maxima) z rejonu Archipelagu Malajskiego. Pozyskuje się z niego sok o lekkiej goryczce. Ten gorzki smak przypisuje się zawartości glikozydu flawonoidowego-naringiny o potencjalnych właściwościach zdrowotnych.

Grejpfrut - zdjęcie
Fot. Picfoodscom/ pexels.com

Grejpfrut - wartość odżywcza

Grejpfrut to owoc charakteryzujący się małą kalorycznością (36 kcal/100 g) oraz stosunkowo niewielką zawartością węglowodanów ogółem (9,8 g/100 g). Owoc ten jest także dobrym źródłem potasu (277 mg/100 g), który bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz w kontroli pracy mięśni. Wywiera on ponadto korzystny wpływ na pracę mięśnia sercowego. Dla porównania 100 g pomidora dostarcza 282 mg tego składnika mineralnego.

Wartość odżywczą grejpfruta przedstawiono w tabeli poniżej.

Tabela. Wartość odżywcza 100 g grejpfruta
wartość energetyczna [kcal] 36
białko [g] 0,6
tłuszcz ogółem [g] 0,2
węglowodany ogółem [g] 9,8
sacharoza [g] 3,7
błonnik pokarmowy [g] 1,9
witamina B1 [mg] 0,04
witamina B2 [mg] 0,02
witamina B3 [mg] 0,20
witamina C [mg] 40
witamina A [µg] 3
β-karoten [µg] 19
sód [mg] 2
potas [mg] 277
wapń [mg] 22
fosfor [mg] 18
żelazo [mg] 0,2
magnez [mg 12
Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K. i wsp.: Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2003

Grejpfrut - właściwości zdrowotne

Grejpfrut to owoc, który zawiera wiele związków biologicznie czynnych.

Wśród nich najważniejszą grupę stanowią flawonoidy, przede wszystkim charakterystyczne dla tego owocu: naringina, hesperydyna, kwercetyna oraz kempferol.

Pierwszy z nich – naringina – to glikozyd flawonoidowy, który odpowiada za gorzki smak grejpfruta. W organizmie człowieka jest on przekształcany do flawonoidu – naringeniny. Zarówno jeden, jak i drugi związek wykazują silne właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne, kardioprotekcyjne, przeciwnowotworowe, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne oraz przeciwcukrzycowe. Powyższe właściwości potwierdzono głównie w badaniach na modelu zwierzęcym i liniach komórkowych. W pojedynczych badaniach klinicznych skupiono się głównie na kardioprotekcyjnej roli naringeniny i to głównie u pacjentów z nadmierną masą ciała i dyslipidemią.

Dostępne dane są rzeczywiście obiecujące, jednak konieczne są dalsze badania, a w szczególności badania kliniczne, w celu potwierdzenia powyższych właściwości u ludzi. Nie zmienia to faktu, że dieta bogata w warzywa i owoce będące źródłem polifenoli jest jednym z podstawowych elementów prawidłowo zbilansowanej diety i nie da się jej niczym zastąpić.

Sok grejpfrutowy a przyjmowane leki

Sok grejpfrutowy to produkt żywnościowy, który może wchodzić w interakcje z wieloma lekami. Dzieje się tak, ponieważ składniki soku grejpfrutowego mogą w sposób istotny hamować aktywność enzymów wątrobowych, odpowiedzialnych za metabolizowanie leków (tzw. system cytochromu P450, a w szczególności dwóch enzymów: CYP1A2 i CYP3A4). Inny proponowany mechanizm to wpływ niektórych składników soku grejpfrutowego na aktywność niektórych białek zaangażowanych w transport substancji (w tym przypadku leku) do wnętrza komórki lub z komórki. Choć nie do końca poznano substancję, która wykazuje działanie inhibicyjne cytochromów, to jest to z dużym prawdopodobieństwem furanokumaryna.

W konsekwencji może dojść do znaczącego wzrostu stężenia leku we krwi, a co za tym idzie pojawienia się lub nasilenia działań niepożądanych, a nawet efektu toksycznego.

Możliwość interakcji soku grejpfrutowego z lekami dotyczy:

  • blokerów kanału wapniowego (felodypina, nimodipina, nitrendypina, werapamil)
  • antybiotyków (klarytromycyna)
  • leków stosowanych w leczeniu zaburzeń czynnościowych górnego odcinka przewodu pokarmowego (cisapryd)
  • leków stosowanych w leczeniu hipercholesterolemii (tzw. statyn)
  • leków stosowanych w terapii przeciwnowotworowej
  • leków stosowanych w terapii immunosupresyjnej (cyklosporyna, takrolimus)
  • leków stosowanych w psychiatrii (karbamazepiny, niektóre leki uspokajające z grupy benzodwuazepin, buspironu)
  • leków przeciwdepresyjnych (np. klomipramina, sertralina, fluoksetyna, agomelatyna).

Zaleca się, aby osoby przyjmujące leki mogące wchodzić w interakcje z sokiem grejpfrutowym zrezygnowały całkowicie z jego spożycia. Biorąc pod uwagę, że liczba tych leków jest duża, warto z lekarzem przedyskutować kwestie ewentualnych interakcji soku grejpfrutowego z przyjmowanymi lekami.

Więcej na ten temat: Interakcje leków z żywnością

Piśmiennictwo

  1. Bahare Salehi, Patrick Valere Tsouh Fokou, Mehdi Sharifi-Rad i wsp.: The Therapeutic Potential of Naringenin: A Review of Clinical Trials. Pharmaceuticals 2019; 12: 11; doi:10.3390/ph12010011.
  2. Bacanli, Merve & Basaran, Arif & Basaran, Nursen. The Major Flavonoid of Grapefruit: Naringin. 2018 10.1016/B978-0-12-813008-7.00004-7.
  3. Zdrojewicz Z., Pachura E., Pachura P.: Czy można popijać leki sokiem grejpfrutowym? Family Medicine & Primary Care Review 2014; 16, 1: 51–56.

dr n. med. Dominika Wnęk
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.

22.12.2023
Wybrane treści dla Ciebie
  • Wolne rodniki (reaktywne formy tlenu)
  • Stres oksydacyjny
  • Dieta a stres
  • Potas - rola w organizmie, wpływ na zdrowie
  • Nadmiar potasu (hiperkaliemia): przyczyny, objawy i leczenie
  • Antyoksydanty – rola, podział i właściwości
  • Niedobór potasu (hipokaliemia): przyczyny, objawy i leczenie
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 29 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta