Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Zaparcia

dr n. med. Włodzimierz Zych
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii
Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa
Zaparcia
Fot. freepik.com

Jak definiuje się zaparcia?

Zaparciem nazywamy zbyt małą częstotliwość wypróżnień (≤2 na tydzień) oraz inne, często zgłaszane przez pacjentów dolegliwości: trudności w zapoczątkowaniu codziennej defekacji (oddawania stolca) z koniecznością nadmiernego parcia i towarzyszącym uczuciem niepełnego wypróżnienia lub oddawanie suchego, zbitego stolca.

Czy zaparcia to częsta dolegliwość?

Problem zaparcia dotyczy 20—30% populacji i wielokrotnie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Na zaparcie cierpią także osoby starsze oraz pacjenci z ograniczoną zdolnością poruszania się. Problemy z wypróżnieniem zgłaszają również osoby obarczone dodatkowymi chorobami, wymagającymi stosowania leków nasilających zaparcia.

Czy zaparcia są objawem choroby?

Jeśli doszło do zmiany rytmu wypróżnień u osoby dotychczas nie mającej problemów z oddawaniem stolca, należy potraktować to jako ważny sygnał, wymagający analizy. Objaw ten może zapowiadać wiele różnych chorób, w tym potencjalnie groźne (zobacz: Zaparcia czynnościowe). Niektórzy zmagają się całe życie z zaparciem i dla nich taki przewlekły dyskomfort jest stanem chorobowym.

Jakie są najczęstsze przyczyny zaparcia?

Zaparcie może zależeć od wydłużenia czasu przechodzenia treści przez jelito grube lub od zaburzenia samego aktu defekacji (oddawania stolca). Każda z tych sytuacji może być uwarunkowana zmianami czynnościowymi lub organicznymi. W tej pierwszej sytuacji dla części przypadków można znaleźć wytłumaczenie, np. zaburzenia metaboliczne czy zmiany polekowe, ale najczęściej mamy do czynienia z tzw. zaparciem idiopatycznym, którego podłoże nie jest znane.

Orientacyjny podział przyczyn zaparcia

Zaburzenia defekacji

  • Czynnościowe (np. nawykowe, wynikające z zaburzeń czucia trzewnego, chorób rdzenia kręgowego, pourazowe)
  • Organiczne (np. choroba Hirschprunga - wrodzony brak zwojów nerwowych w ścianie jelita, zmiany zapalne zwieraczy, choroba hemoroidalna, szczeliny odbytu)

Zaburzenia pasażu przez jelito grube

  • Czynnościowe ze wzmożoną czynnością skurczową (np. jelito spastyczne, uwarunkowane metabolicznie w tym z nadmiaru wapnia w surowicy, w zatruciu metalami, polekowe) lub z osłabioną czynnoscia skurczową (depresja, nerwica, choroby organiczne ośrodkowego układu nerwowego, polekowe - leki rozkurczowe, leki moczopędne, niektóre leki przeciwnadciśnieniowe, np. antagoniści wapnia, zaburzenia hormonalne np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy, ciąża)
  • Organiczne (rak jelita grubego, inne nowotwory jamy brzusznej i miednicy, zmiany pozapalne, np. w chorobie uchyłków, choroba Hirschprunga)

Co można zrobić, aby samodzielnie poprawić pracę jelit?

W krajach afrykańskich, gdzie dobowe spożycie błonnika przekracza kilkaset gramów, a masa wydalanego stolca dwu- trzykrotnie przekracza normy krajów rozwiniętych, zaparcie i jego powikłania występują bardzo rzadko. Z tej obserwacji, popartej później w licznych badaniach, wynika zalecenie spożywania odpowiedniej ilości włókien roślinnych nie ulegających trawieniu (błonnika). Warto także unikać pokarmów mających wpływ na nasilenie zaparcia (zobacz również film: Jak postępować w razie zaparcia?).

Kiedy należy poszukiwać niezwłocznej porady lekarskiej w przypadku wystąpienia zaparcia?

W przypadkach zaburzeń związanych z zaparciem najważniejsze jest uświadomienie, że nagła zmiana rytmu wypróżnień w kierunku zaparcia może być wyrazem istotnych chorób, w tym takich, w których opóźnienie rozpoznania może być potencjalnie groźne.

Okoliczności, w których należy poszukiwać porady

  • wystąpienie objawów ogólnych: utrata ponad 10% masy ciała w ciągu 3—6 miesięcy, osłabienie, gorączka
  • wystąpienie objawów świadczących o utracie krwi (niedokrwistość, krwawienie jelitowe, smoliste stolce, dodatni wynik testu na krew utajoną w stolcu)
  • objawy przemawiające za chorobami endokrynologicznymi i neurologicznymi
  • przypadki rodzinnego obciążenia wywiadami raka jelita grubego
  • wiek powyżej 45. roku życia.

Jakie badania może zlecić lekarz, poszukując przyczyn zaparcia?

Zestaw badań zależy od konkretnej sytuacji klinicznej i zwykle obejmuje:

  • badania laboratoryjne
  • badania radiologiczne (wlew, czas pasażu znaczników przez jelito)
  • badania endoskopowe jelita grubego.

Rzadko zachodzi potrzeba badań manometrycznych odbytnicy, oceny radiologicznej aktu defekacji (defekografia) i innych wysokospecjalistycznych badań.

Leczenie zaparcia

Leczenie zaparcia jest zależne od przyczyny i może wymagać jednej lub kilku z poniższych metod:

  • dietetycznej
  • modyfikacji stosowanego leczenia
  • farmakologicznej
  • psychologicznej, np. ćwiczenie sprawnej defekacji metodą bio-feedback
  • rzadko: operacyjnej.


Data utworzenia: 12.03.2010
Aktualizacja: 29.03.2017
ZaparciaOceń:
(3.80/5 z 5 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.