Ból w klatce piersiowej u dziecka często wywołuje niepokój, jednak najczęściej ma łagodne i niegroźne przyczyny. W wielu przypadkach nie jest związany z chorobami serca, jednak każde dziecko, które zgłasza ból zlokalizowany w obrębie klatki piersiowej, powinno być szczegółowo zbadane przez pediatrę lub lekarza rodzinnego.
Co to jest ból w klatce piersiowej?
Ból w klatce piersiowej u dzieci jest objawem subiektywnym, częstą przyczyną konsultacji zarówno w podstawowej opiece zdrowotnej, jak i w izbie przyjęć/na szpitalnym oddziale ratunkowym. Ból w klatce piersiowej budzi obawy poważnej choroby, jednak w większości przypadków nie wiąże się z uszkodzeniem narządów.
Skąd może pochodzić ból w klatce piersiowej u dziecka?
Dolegliwości zgłaszane przez dziecko mogą pochodzić zarówno ze ściany klatki piersiowej (kości, mięśnie) oraz z narządów położonych w klatce piersiowej. W ocenie pochodzenia bólu w klatce piersiowej mogą być pomocne informacje, które dziecko podaje. Ból o charakterze przewlekłym, o małym natężeniu, często wskazuje na przyczyny mięśniowo-szkieletowe lub ma charakter psychogenny. Ból ostry, o nagłym początku może wskazywać na zagrażające życiu przyczyny związane z układem oddechowym (odma opłucnowa, zapalenie opłucnej) lub sercowo-naczyniowym (zapalenie osierdzia, niedokrwienie mięśnia sercowego, arytmia).
Dokładne wskazanie miejsca bólu przez dziecko zazwyczaj wskazuje na ból w obrębie struktur kostnych lub mięśniowych.
Najczęstsze przyczyny bólu w klatce piersiowej u dzieci
Do najczęstszych przyczyn dolegliwości bólowych w klatce piersiowej u dzieci należą bóle:
- ściany klatki piersiowej:
- pochodzenia mięśniowego
- nerwobóle
- zapalenie części chrzestnych żeber
- półpasiec
- towarzyszące chorobom układu oddechowego:
- związane z chorobami przewodu pokarmowego:
- choroba refluksowa przełyku
- eozynofilowe zapalenie przełyku
Pomimo obaw ze strony rodziców oraz samych pacjentów ból w klatce piersiowej u dziecka rzadko ma związek z chorobami serca.
Podstawowe badania w diagnostyce bólu w klatce piersiowej u dziecka
U większości dzieci sam wywiad i badanie pacjenta pozwalają na stwierdzenie, że ból w klatce piersiowej wynika z dolegliwości układu kostno-mięśniowego. W niektórych przypadkach dodatkowe badania mogą być potrzebne, aby pogłębić diagnostykę.
Podstawowym badaniem w diagnostyce bólów lokalizowanych przez dziecko w klatce piersiowej jest zdjęcie przeglądowe klatki piersiowej. Na jego podstawie można rozpoznać lub wykluczyć niektóre choroby układu oddechowego (np. zapalenie płuc).
Jeśli informacje z wywiadu i badania przedmiotowego nasuwają podejrzenie choroby układu krążenia, wykonuje się EKG, badanie echokardiograficzne i badania krwi (troponiny, CK-MB).
Jeśli ból ma charakter przewlekły lub nawrotowy i istnieje podejrzenie astmy oskrzelowej, można potwierdzić rozpoznanie za pomocą spirometrii.
W przypadku podejrzenia bólu związanego z przełykiem badaniem pomocnym może być badanie endoskopowe przełyku, żołądka i dwunastnicy (ezofagogastroduodenoskopia) oraz pH-metria (badanie kwasowości w dolnej części przełyku).
Decyzja o zleceniu badań dodatkowych leży jednak w gestii lekarza pediatry, który bada pacjenta.
Kiedy dziecko z bólem w klatce piersiowej wymaga konsultacji lekarskiej?
Zagrożenie życia stwierdza się u 1–6% dzieci z bólem w klatce piersiowej, jednak każde dziecko, które zgłasza ból zlokalizowany w obrębie klatki piersiowej, musi być szczegółowo zbadane przez pediatrę lub lekarza rodzinnego. Pojawienie się u dziecka określonych objawów stwierdzanych przez lekarza może pomóc w ustaleniu właściwego rozpoznania i wdrożeniu odpowiedniego leczenia.
W warunkach domowych można dziecku podać leki przeciwbólowe, przede wszystkim paracetamol.
Objawami sugerującymi konieczność pilnego zgłoszenia się do lekarza są:
- nietolerancja wysiłku lub kołatanie serca towarzyszące bólowi
- bardzo silny ból promieniujący do pleców
- klasyczny ból zamostkowy promieniujący do pachy lub szczęki (zob. Objawy zawału serca)
- gorączka lub duszność wskazujące na możliwość wystąpienia zapalenia mięśnia sercowego.
Alarmujący jest również wywiad wskazujący na:
- wrodzoną lub nabytą chorobę serca
- przebytą chorobę Kawasakiego
- choroby reumatologiczne
- nadkrzepliwość krwi
- zespół genetyczny mogący przebiegać z rozwarstwieniem aorty (zespół Marfana, Turnera, Erhlesa i Danlosa t. IV, Loeysa i Dietza)
- wywiad rodzinny w kierunku kardiomiopatii przerostowej lub nagłych zgonów w rodzinie.
Ból w klatce piersiowej u dziecka – w pytaniach i odpowiedziach
Czy ból w klatce piersiowej u dziecka może się wiązać z okresem dojrzewania?
Ból w klatce piersiowej sam w sobie nie powinien się wiązać z okresem dojrzewania. W okresie adolescencji obserwuje się jednak kilka czynników, które mogą wpłynąć na jego powstanie. Są to: intensywne wzrastanie, które może się przyczyniać do dolegliwości na tle kostno-mięśniowym oraz zmiany hormonalne i emocjonalne, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo zaburzeń psychosomatycznych.
Czy energetyki mogą powodować ból lub kłucie w klatce piersiowej u nastolatka?
Napoje energetyczne zawierają substancje wpływające na układ krążenia – dużą dawkę kofeiny oraz taurynę, która może potęgować efekt kofeiny. Substancje te mogą powodować wzrost ciśnienia krwi oraz przyspieszenie rytmu serca i zmiany w EKG, co u niektórych ludzi może powodować poważne powikłania. Badania z udziałem zdrowych osób wskazywały, że wśród objawów po spożyciu energetyków ból w klatce piersiowej był jednym z najczęstszych.
Czy ból w klatce piersiowej po wysiłku fizycznym u dziecka zawsze jest niepokojący?
Ból w klatce piersiowej występujący po wysiłku fizycznym zawsze wymaga oceny lekarskiej, zazwyczaj również badań dodatkowych. Choć jego przyczyna może być błaha (tzw. kolka wysiłkowa związana z nieprawidłowym oddychaniem lub skurczami przepony), gdy dziecko sygnalizuje wystąpienie bólu wysiłkowego, należy się zgłosić do pediatry lub lekarza rodzinnego.
Czy ból w klatce piersiowej u 7–8-latka zawsze wymaga badań serca?
W niektórych przypadkach przyczynę bólu w klatce piersiowej można ustalić wyłącznie na podstawie wywiadu i badania dziecka. Decyzję o badaniach dodatkowych należy zostawić lekarzowi pediatrze lub lekarzowi rodzinnemu, który po zbadaniu pacjenta zaplanuje dalszą diagnostykę.
Czy ból w klatce piersiowej może mieć związek ze stresem szkolnym?
Ból w klatce piersiowej, jak każdy objaw subiektywny, może mieć naturę psychosomatyczną. Ze względu na zróżnicowane przyczyny, jakie mogą prowadzić do wystąpienia tych dolegliwości, należy jednak skonsultować się z pediatrą, celem wykluczenia somatycznych przyczyn zgłaszanych dolegliwości, przed rozważeniem innych działań (np. konsultacji psychologicznej).
Polecamy: Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży
Co oznacza ból w klatce piersiowej nasilający się przy zmianie pozycji lub przeciąganiu się?
Ból nasilający się przy głębszym oddechu, zmianie pozycji, przeciąganiu, wskazuje na przyczynę mięśniowo- szkieletową. Przy oddechu i zmianie pozycji nasila się również ból związany z zapaleniem opłucnej.
Piśmiennictwo
- Mandato J, Kola R, Tyson T, Laffin L, Bales R. The Effects of Energy Drinks on the Cardiovascular System: A Systematic Review. Curr Cardiol Rep. 2025 Nov 14;27(1):156. doi: 10.1007/s11886-025-02293-w. PMID: 41236610; PMCID: PMC12618331.
- Mahmood A, Ali H, Jamil D, et al. Effects of Energy Drink Consumption on Specific Cardiovascular and Psycho-Behavioral Parameters Among Medical Students at the University of Zakho. Cureus. 2024 Aug 26;16(8):e67790. doi: 10.7759/cureus.67790. PMID: 39328607; PMCID: PMC11424235. Fogliazza F, Cifaldi M, Antoniol G, Canducci N, Esposito S.
- Approaches to Pediatric Chest Pain: A Narrative Review. J Clin Med. 2024 Nov 6;13(22):6659. doi: 10.3390/jcm13226659. PMID: 39597803; PMCID: PMC11594360.
- Huang SW, Liu YK. Pediatric Chest Pain: A Review of Diagnostic Tools in the Pediatric Emergency Department. Diagnostics (Basel). 2024 Mar 1;14(5):526. doi: 10.3390/diagnostics14050526. PMID: 38473000; PMCID: PMC10931332.
- Kassab M, Katyal A, Franciosi S, Sanatani S. Chest Pain in Children: Is It Another "Growing Pain"? Paediatr Neonatal Pain. 2025 Mar 24;7(1):e70003. doi: 10.1002/pne2.70003. PMID: 40134780; PMCID: PMC11933443.
- Krishnan S. Chest Pain in Children and Adolescents. Pediatr Ann. 2025 Feb;54(2):e57-e63. doi: 10.3928/19382359-20241009-04. Epub 2025 Feb 1. PMID: 39928430.
- Shrestha B, Thomas A, Patel H, et al. Cardiovascular causes of pediatric chest pain: Case-based review, Progress in Pediatric Cardiology, Volume 77,2025,101805, ISSN 1058-9813
