Częstość występowania ostrych zespołów wieńcowych (czyli incydentów zawału serca i tzw. stanów przedzawałowych) w Polsce szacuje się na ok. 100 000 przypadków rocznie. Wielu chorych umiera przed dotarciem do szpitala, dlatego znajomość objawów zawału i szybkie wezwanie pomocy medycznej są kluczowe dla zapobiegania nagłej śmierci sercowej.
Jakie są objawy zawału serca?
Do zawału serca zwykle dochodzi po wysiłku lub pod wpływem silnego stresu. Dolegliwości zwykle trwają >20 min i nie ustępują w spoczynku ani po przyjęciu nitrogliceryny. Najczęstszy objaw to:
Ryc. Lokalizacja bólu wieńcowego
- ból za mostkiem
Typowo jest to uczucie bólu, ciężaru, ciśnienia, gniecenia lub pieczenia, czasem trudnego do określenia dyskomfortu. Może promieniować do szyi, żuchwy, jednego lub obu barków/ramion, do górnej części brzucha, rzadko do okolicy międzyłopatkowej (p. ryc.). Niektóre osoby odczuwają ból głównie w tych miejscach, bez bólu w samej klatce piersiowej. Objaw nie zmienia się przy zmianie pozycji ciała, ale może nasilać się z wysiłkiem oraz zmniejszać w spoczynku. Bólowi może towarzyszyć lęk przed śmiercią, a także inne objawy, jak potliwość, nudności, wymioty, duszność, omdlenie.
Ryc. Typowa lokalizacja bólu zawałowego - nagła duszność wysiłkowa
Oznacza to, że kiedy osoba próbuje wykonywać wysiłek (np. iść) ma uczucie braku powietrza, a objaw ten nie występował wcześniej lub nagle znacznie się nasilił. Objaw ten może towarzyszyć bólowi lub go zastępować – zwłaszcza u osób z cukrzycą lub w podeszłym wieku, u których odczuwanie bólu często jest upośledzone. - silny ból brzucha z wymiotami i/lub nudnościami
Objawy takie nie są typowe dla zawału, ale są jednymi z możliwych, które mogą wystąpić, szczególnie u osób w wieku podeszłym, u kobiet, u pacjentów chorych na cukrzycę, niewydolność nerek lub z otępieniem. Charakterystyczne jest to, że takie objawy występują nagle, bez jasnej przyczyny. Niektórzy chorzy mogą mieć wrażenie, że to poważna niestrawność. Mogą, ale nie muszą, towarzyszyć inne wymienione objawy. - silne zawroty głowy
- omdlenie lub utrata przytomności
- kołatanie serca
- osłabienie
Podsumowując, zawał serca u każdego pacjenta objawia się inaczej i nie da się samemu ocenić, czy dolegliwości, których doświadczamy rzeczywiście wynikają z zawału. Szczególnie czujne na wystąpienie zawału powinny być osoby, u których już stwierdzono chorobę wieńcową. W razie jakichkolwiek wątpliwości należy się natychmiast kontaktować z lekarzem lub służbami ratunkowymi.
Jeśli podejrzewasz zawał u siebie lub u kogoś z otoczenia, niezwłocznie zadzwoń pod numer telefonu ratunkowego 999 lub 112, nawet jeśli nie jesteś pewien rozpoznania.
Wezwij karetkę!- już w karetce można rozpocząć leczenie
- w czasie drogi do szpitala serce może przestać bić, jest to tzw. zatrzymanie krążenia, kiedyś nazywane również śmiercią kliniczną; tylko personel karetki posiada odpowiednie umiejętności i wyposażenie, aby przywrócić pracę serca;
- ratownik już w czasie transportu kontaktuje się z personelem szpitala, który może się przygotować do natychmiastowego wdrożenia leczenia zawału serca;
- zapamiętaj numer pogotowia ratunkowego: w Polsce 999 lub 112, w Europie 112.
Jak leczy się zawał serca?
Im wcześniej rozpocznie się leczenie zawału, tym więcej mięśnia sercowego można uratować. Największe szanse na pełen powrót do zdrowia mają pacjenci, u których leczenie rozpoczęto w ciągu pierwszej godziny od początku objawów. Dlatego nie zwlekaj z wzywaniem pomocy – z powodu zwlekania 50% chorych z zawałem serca umiera przed przyjęciem do szpitala!
Jeśli lekarz wcześniej przepisał nitroglicerynę i poinstruował o sposobie jej przyjmowania, możesz ją zażyć. Jeśli mimo tego ból nie ustąpi w ciągu 5 minut lub nawraca, niezwłocznie zadzwoń po karetkę pogotowia. Możliwe, że dyspozytor zaleci ci zażycie aspiryny w dawce 300 mg jeszcze przed przybyciem zespołu ratownictwa medycznego.
