×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Uszkodzenia łąkotek

Lek. Karolina Stępień
Carolina Medical Center, Warszawa
Uszkodzenia łąkotek
Fot. istockphoto.com

Co to są łąkotki i jakie są przyczyny ich uszkodzeń?

Łąkotki to chrzęstne struktury położone w stawie kolanowym pomiędzy kością udową a piszczelową. Wyróżniamy łąkotkę boczną i przyśrodkową – pierwsza leży bliżej zewnętrznej części kolana, druga – wewnętrznej. Łąkotki pełnią w kolanie funkcję amortyzatorów, determinują prawidłowy rozkład obciążeń i wspomagają prawidłowy ruch w stawie. Są niezbędne do utrzymania sprawności kolana.

Do uszkodzeń łąkotek dochodzi w dwóch mechanizmach: ostrym – w wyniku urazu oraz przewlekłym – na podłożu rozwijających się przez długi czas zmian zwyrodnieniowych.

Urazowe rozerwania łąkotek są konsekwencją skręceń kolan, bardzo często w czasie uprawiania sportów, np. jazdy na nartach, gry w piłkę nożną itd. W takim wypadku uszkodzeniom łąkotek mogą towarzyszyć uszkodzenia więzadłowe, np. więzadła krzyżowego przedniego, więzadeł pobocznych.

Zwyrodnieniowe uszkodzenia łąkotek powstają po długotrwałym przeciążeniu kolana, które może być rezultatem nadmiernej masy ciała lub wykonywania ciężkiej pracy. Specyficzna budowa anatomiczna kolan – szpotawość lub koślawość – może sprzyjać powstawaniu zmian degeneracyjnych łąkotek.

Jak często zdarzają się uszkodzenia łąkotek?

Uszkodzenia łąkotek – zarówno urazowe, jak i zwyrodnieniowe – są częste. Mogą dotyczyć nawet co dziesiątej osoby, ponad dwa razy częściej mężczyzn niż kobiet.

Jakie są objawy uszkodzenia łąkotek?

Głównym objawem uszkodzenia łąkotki jest ból. Często odczuwany bezpośrednio w okolicy łąkotki, czyli po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kolana, ale również pod kolanem, pod rzepką, głęboko w środku kolana.

Jeśli do uszkodzenia łąkotki dochodzi w czasie urazu, może pojawić się obrzęk kolana, ograniczenie ruchomości – zgięcia lub wyprostu, brak możliwości

obciążenia kończyny (stanięcia na nodze, w której doszło do uszkodzenia). Jeśli łąkotka zostanie rozerwana w wyniku urazu, może doprowadzić nawet do zablokowania stawu – pacjent nie jest w stanie ruszać kończyną w stawie kolanowym.

W uszkodzeniach zwyrodnieniowych niezwiązanych bezpośrednio z urazem objawy zwykle rozwijają się stopniowo. Ból jest okresowy, nasila się po wysiłku, na koniec dnia. Pacjenci czasami obserwują obrzęk kolana i ograniczenie ruchomości (ale nie zupełne zablokowanie kolana) – jednak zdecydowanie rzadziej niż w przypadku uszkodzeń urazowych. Miewają uczucie chrupania, przeskakiwania w kolanie.

Co zrobić w przypadku wystąpienia takich objawów?

Pacjent po urazie kolana, który obserwuje u siebie któryś z tych objawów, powinien zgłosić się na konsultację na ostry dyżur ortopedyczny.

Pacjent bez urazu kolana, u którego dolegliwości nie narastają gwałtownie, powinien zostać skonsultowany w poradni ortopedycznej.

Jak lekarz ustala rozpoznanie uszkodzenia łąkotki?

Ortopeda ustala rozpoznanie na podstawie zebranego od pacjenta wywiadu, który zwykle jest bardzo charakterystyczny oraz po zbadaniu pacjenta. Diagnozę uszkodzenia łąkotki należy potwierdzić w badaniach dodatkowych. Decyzję o sposobie leczenia trzeba podjąć na podstawie wszystkich składowych: wywiadu, badania kolana i badań obrazowych.

Najlepszym badaniem do oceny łąkotek jest rezonans magnetyczny – jako jedyne badanie uwidacznia łąkotki w całości i pozwala na pełną ocenę uszkodzeń. Powinno być uzupełnione badaniem RTG, które w większości przypadków łąkotek nie pokazuje, ale dostarcza ortopedzie wielu komplementarnych informacji niezbędnych do ustalenia prawidłowego leczenia.

Rola badania USG w ocenie łąkotek jest ograniczona, ponieważ nie są one widoczne w tym badaniu w całości – ultrasonografia uwidacznia jedynie ich fragmenty. Tym samym badanie USG nie jest wystarczające do podejmowania decyzji klinicznych co do leczenia uszkodzeń łąkotek, może być jedynie badaniem pomocniczym (np. do oceny stabilności łąkotki po przebytym szyciu).

W przypadku przeciwwskazań do wykonania badania MRI (np. rozrusznik serca) badaniem alternatywnym jest tomografia komputerowa z kontrastem podanym do jamy stawu. W praktyce radiolog wstrzykuje kontrast do kolana bezpośrednio przed badaniem TK.

W przypadku podejrzenia, że zmiany zwyrodnieniowe łąkotki mogą być konsekwencją nieprawidłowej osi kończyny (czyli nieprawidłowej budowy całej kończyny dolnej), zasadne może być wykonanie RTG całych kończyn dolnych celem dokładnej oceny.

Jakie są metody leczenia uszkodzeń łąkotek?

Wybór metody leczenia uszkodzonej łąkotki zależy od wielu parametrów: wieku pacjenta, jego aktywności, oczekiwań, rodzaju uszkodzenia, obecności ewentualnych innych uszkodzeń w kolanie oraz przyczyn wystąpienia uszkodzenia.

W większości przypadków uszkodzeń urazowych, ze względu na słabe ukrwienie łąkotek i ich słaby potencjał do gojenia, szczególnie u osób młodych i aktywnych fizycznie, podejmuje się decyzję o leczeniu operacyjnym. Wskazaniem do zabiegu są współistniejące uszkodzenia np. więzadeł. Naprawy łąkotek wykonuje się małoinwazyjną metodą artroskopii. W każdym przypadku należy dążyć do zszycia uszkodzenia. Jeśli podczas operacji okazuje się to niemożliwe, może być konieczne usunięcie fragmentu łąkotki. Po zabiegu w zależności od jego przebiegu konieczne może być noszenie ortezy i chodzenie o kulach, a we wszystkich przypadkach wymagana jest rehabilitacja.

W przypadku uszkodzeń zwyrodnieniowych, przewlekłych leczenie operacyjne podejmuje się po wyczerpaniu zachowawczych metod leczenia. Jeśli wywiad i wyniki badań dodatkowych wskazują na zmiany degeneracyjne, w pierwszej kolejności stosuje się doraźne leki przeciwzapalne, odciążanie kolana, rehabilitację. Czasem lekarz może zadecydować o ostrzyknięciu uszkodzonej łąkotki czynnikami wzrostu uzyskanymi z krwi pacjenta. W przypadku nadwagi lub otyłości konieczna jest redukcja masy ciała.

Jeśli wszystkie nieinwazyjne metody nie przyniosą oczekiwanego efektu, wówczas ortopeda może zadecydować o konieczności operacji. Łąkotki ze zmianami degeneracyjnymi zwykle wymagają częściowego usunięcia, nie rokują wygojenia po szyciu.

Jakie jest rokowanie w uszkodzeniu łąkotek?

Prawidłowe, szybko podjęte leczenie w większości przypadków pozwala na powrót do pełnej sprawności. Gorzej rokują przypadki, w których dolegliwości trwają długo albo minęło dużo czasu od urazu i doszło do zmian zwyrodnieniowych także innych struktur. Wówczas sama artroskopia kolana może się okazać niewystarczająca i mogą być konieczne inne, bardziej inwazyjne operacji.

Co zrobić, żeby uniknąć uszkodzeń łąkotek?

Konieczne jest unikanie urazów kolan i przeciążeń. Aktywność fizyczna i praca nie powinny nadmiernie obciążać kolan. Należy kontrolować masę ciała i utrzymywać prawidłowe BMI.

19.10.2020

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.