Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Niedokrwistość chorób przewlekłych


Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 we Wrocławiu
Niedokrwistość chorób przewlekłych

Co to jest niedokrwistość chorób przewlekłych i jakie są jej przyczyny?

Niedokrwistość, inaczej anemia, to stan, w którym we krwi występuje za mała liczba czerwonych krwinek lub gdy w ich wnętrzu występuje zbyt mała ilość hemoglobiny. Szczególnym rodzajem anemii jest niedokrwistość chorób przewlekłych. Towarzyszy najczęściej takim chorobom, jak:

Na skutek przewlekłego stanu zapalnego następuje zmniejszenie produkcji krwinek czerwonych w szpiku kostnym i dochodzi do skrócenia czasu ich przeżycia w organizmie.

Jak często występuje niedokrwistość chorób przewlekłych?

Niedokrwistość chorób przewlekłych występuje stosunkowo często. Jest drugą po niedokrwistości z niedoboru żelaza najczęściej spotykaną anemią. Częstość jej występowania zwiększa się z wiekiem, gdy zwiększa się prawdopodobieństwo wystąpienia przewlekłej choroby.

Jak się objawia niedokrwistość chorób przewlekłych?

Wspólne objawy wszystkich rodzajów niedokrwistości obejmują:

Niedokrwistość chorób przewlekłych często ujawnia się kilka miesięcy po wystąpieniu choroby podstawowej, a w przypadku jej zaostrzeń może się również pogłębiać. Objawy niedokrwistości nakładać się więc będą na objawy choroby przewlekłej rozpoznanej wcześniej.

W badaniu lekarz może zwrócić uwagę na wystąpienie nowego szmeru nad sercem (jako efekt bardziej wytężonej pracy mięśnia sercowego, ponieważ krążenie krwi, która nieefektywnie przenosi tlen, wymaga większego wysiłku) lub zwiększenie częstotliwości przyspieszonego rytmu serca.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów niedokrwistości chorób przewlekłych?

Jeżeli w przewlekle chorującego dziecka obserwuje się wymienione powyżej objawy, niezbędna jest konsultacja lekarza pierwszego kontaktu i wykonanie badań diagnostycznych. Już morfologia krwi może dostarczyć wielu cennych informacji i umożliwić ustalenie rozpoznania.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie niedokrwistości chorób przewlekłych?

Z reguły niedokrwistość chorób przewlekłych ma umiarkowane nasilenie. Stężenie hemoglobiny wynosi zwykle ≥9 g/dl. Krwinki czerwone mają prawidłową wielkość (MCV w normie), rzadziej poniżej normy. Stężenie hemoglobiny w krwinkach czerwonych również jest zwykle prawidłowe (MCH, MCHC). Ze względu na zmniejszoną produkcję krwinek czerwonych w szpiku kostnym należy się spodziewać zmniejszonej liczby retikulocytów (tj. najmłodszych form krwinek czerwonych) we krwi.

W celu oceny obecności przewlekłego stanu zapalnego prowadzącego do wystąpienia anemii lekarz może ocenić takie parametry, jak OB (odczyn Biernackiego – zwykle jest zwiększone) i stężenie białka C-reaktywnego (CRP), które zwiększa się w przypadku infekcji bakteryjnych.

W anemii chorób przewlekłych gospodarka żelazem w ustroju jest zaburzona. Obserwuje się zmniejszone stężenie żelaza we krwi, zmniejszone lub prawidłowe stężenie transferyny (białka transportującego żelazo) oraz prawidłowe lub zwiększone stężenie ferrytyny („magazynu” żelaza). Oznacza to, że w przypadku wystąpienia choroby przewlekłej i zmniejszenia produkcji krwinek czerwonych w szpiku kostnym w organizmie zachodzi szereg procesów mających na celu również zmniejszenie obrotu żelazem. Pozostaje ono zabezpieczone w „magazynie”, jakim jest ferrytyna, natomiast jego zmniejszona pula krążąca świadczy o mniejszym zapotrzebowaniu organizmu na żelazo.

W przypadkach wątpliwych specjalista może zadecydować o konieczności wykonania biopsji szpiku kostnego. Materiał ten można uzyskać poprzez wprowadzenie igły do kości biodrowej (tzw. kolca biodrowego) i pobranie za pomocą strzykawki niewielkiej ilości płynnej tkanki. Za pomocą tego badania można dokładnie ocenić, jak wygląda produkcja krwi – w przypadku niedokrwistości chorób przewlekłych obserwuje się zmniejszoną liczbę prekursorów krwinek czerwonych. Może również wystąpić zwiększona ilość złogów żelaza jako objawobjaw wolniejszej produkcji, która nie wykorzystuje materiału budulcowego, jakim jest ten pierwiastek.

Niedokrwistość chorób przewlekłych należy różnicować z anemią z niedoboru żelaza. Może w tym pomóc poniższe zestawienie:

cecha
niedokrwistość
nasilenie chorób przewlekłych z niedoboru żelaza
Hb zwykle ≥9 g/dlróżna
objawy niedokrwistościniewielkiemogą być ciężkie
współistnienie choroby przewlekłejtakmożliwe
erytrocytyzwykle zawierają prawidłową ilość hemoglobiny, mają prawidłową wielkość; przy znacznej niedokrwistości mogą być również zbyt małe i zawierać niewielką ilość hemoglobinyzawierają za mało hemoglobiny, mają zmniejszoną wielkość
żelazo w surowicy↓↓
TIBC
ferrytyna w surowicyN lub ↑
zapasy żelaza w szpikuN lub ↑↓ lub brak
↑ zwiększone, ↓ zmniejszone, N – prawidłowe, TIBC – całkowita zdolność wiązania żelaza
Źródło: Niedokrwistość chorób przewlekłych – modyfikacja własna na potrzeby artykułu

Jakie są metody leczenia niedokrwistości chorób przewlekłych?

W przypadku niedokrwistości chorób przewlekłych zasadnicze znaczenie ma prawidłowa terapia choroby podstawowej. Jednak w niektórych przypadkach, (np. u chorych z objawami niewydolności układu krążenia czy zaburzeniami czynności OUN) w przypadku ciężkiej niedokrwistości przetacza się preparaty krwi.

U części pacjentów, u których stwierdza się również niedobór żelaza, wskazane jest wyrównanie go przez podawanie preparatów żelaza.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie niedokrwistości chorób przewlekłych?

Tak, pod warunkiem opanowania choroby przewlekłej, która jest przyczyną niedokrwistości, a także stosowania wymienionego powyżej leczenia. Istotna jest również prawidłowo zbilansowana dieta, zapobiegająca niedoborowi żelaza i witamin.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia niedokrwistości chorób przewlekłych?

Wskazana jest okresowa kontrola morfologii krwi, zwłaszcza gdy choroba podstawowa nie jest uleczalna, przebiega z okresami zaostrzeń lub gdy występują objawy wskazujące na nawrót anemii. Jak zaznaczono powyżej, istotna jest również urozmaicona dieta.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na niedokrwistość chorób przewlekłych?

Zapobieganie tego typu niedokrwistości obejmuje kontrolę lub – w miarę możliwości – wyleczenie choroby podstawowej. U osób z chorobami przewlekłymi mogącymi wywołać niedokrwistość okresowo wykonuje się morfologię krwi, aby wykryć rozwijającą się anemię i wdrożyć odpowiednie leczenie.

02.12.2016

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?