Grypa jest powszechną wśród ludzi wirusową chorobą zakaźną układu oddechowego. W przypadku zachorowań na grypę obserwuje się sezonowość, na półkuli północnej – w tym w Polsce – okres zwiększonego występowania grypy obserwuje się od października do kwietnia, ze szczytem częstości zachorowań przypadającym zwykle w styczniu lub lutym.
Choroba objawia się złym samopoczuciem, uczuciem zimna i rozbicia, wysoką gorączką, suchym, męczącym kaszlem, katarem, bólem głowy i mięśni. Mimo, że większość przypadków grypy przebiega łagodnie, u niektórych pacjentów, w tym dzieci, obserwuje się ciężki przebieg wymagający hospitalizacji.
Istotnym problemem są powikłania grypy – wśród nich wymienia się między innymi:
- zapalenie płuc (pierwotne pogrypowe lub wtórne bakteryjne)
- anginę paciorkowcową
- zaostrzenie przewlekłej choroby płuc np. astmy
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
- zapalenie mięśnia sercowego
Czy warto szczepić dziecko przeciwko grypie?
Grypa jest bardzo zaraźliwa i bardzo ciężko uniknąć zakażenia. Każdy człowiek zapada na grypę wiele razy w ciągu życia. Dziecko może się zarazić od domowników, w żłobku, przedszkolu lub szkole. U dzieci w pierwszych latach życia grypa przebiega dużo ciężej niż u starszych dzieci i młodych dorosłych, a niekiedy wymaga leczenia w szpitalu.
Ryzyko wystąpienia powikłań związanych z grypą jest 2–4 razy większe u dzieci i dorosłych z tzw. grup ryzyka, do których należą osoby chore na niektóre choroby przewlekłe.
Ze względu na indywidualne korzyści oraz ograniczenie szerzenia się wirusa grypy, szczepienie przeciwko grypie zalecane jest wszystkim dzieciom w wieku ≥6 miesięcy.
Szczepienie przeciwko grypie szczególnie zaleca się wszystkim dzieciom w wieku 6–59 miesięcy, u których nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepienia. Priorytetowo należy szczepić dzieci chore na przewlekłe choroby układu oddechowego, krążenia, nerek, wątroby, układu nerwowego, metaboliczne oraz układu krwiotwórczego oraz dzieci z upośledzeniem odporności i przewlekle leczone kwasem acetylosalicylowym z uwagi na duże ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań grypy.
Szczepionka przeciwko grypie nie chroni przed zwykłym przeziębieniem wywołanym innymi wirusami. Należy ponadto pamiętać, że szczepionka zaczyna wywierać ochronny wpływ po 2–3 tygodniach od podania. Należy pamiętać, że szczepienie nie chroni w 100% przed zachorowaniem, ale szacuje się, że zmniejsza to ryzyko o około połowę. Głównym celem szczepień jest ochrona przed chorobą o ciężkim przebiegu (np. wymagającą hospitalizacji) oraz jej powikłaniami. Może się więc zdarzyć, że dziecko zachoruje mimo szczepienia, ale grypa będzie mieć wówczas łagodniejszy przebieg.
Szczepionkę przeciwko grypie w formie zastrzyku można podawać łącznie z innymi szczepionkami, ważne, aby szczepionki podawać w inne okolice anatomiczne (np. prawe i lewe ramie) lub w tę samą kończynę, ale z zachowaniem minimum 2,5 cm odstępu między miejscami zastrzyków.
Od kiedy można szczepić dziecko przeciwko grypie?
Szczepionki przeciwko grypie można stosować u dzieci w wieku ≥6 miesięcy. Dzieci w wieku od 6 miesięcy do 8 lat włącznie (tzn. do 9. urodzin), które wcześniej nie były szczepione przeciwko grypie sezonowej, powinny otrzymać 2 dawki szczepionki w odstępie ≥4 tygodni. Taki schemat szczepienia dotyczy również dzieci, które między podaniem pierwszej i drugiej dawki ukończyły 9 lat. Dzieci, które w poprzednich sezonach grypowych otrzymały co najmniej 2 dawki szczepionki, przed kolejnymi sezonami zachorowań wymagają podania tylko 1 dawki szczepionki.
Szczepionkę przeciwko grypie trzeba podawać co roku, najlepiej przed sezonem zachorowań na grypę (np. w okresie od września do listopada, ale optymalnie do końca października).
Jeżeli dziecka nie zaszczepiono w tym czasie, można to zrobić także w późniejszych miesiącach, podczas całego sezonu zachorowań na grypę.
Kiedy nie należy szczepić dziecka przeciwko grypie?
Szczepionki przeciwko grypie nie należy podawać:
- dzieciom, które nie skończyły jeszcze 6 miesięcy
- osobom, które miały poważną reakcję alergiczną (anafilaktyczną) po wcześniejszym szczepieniu przeciw grypie lub po kontakcie z którymkolwiek składnikiem szczepionki (z wyjątkiem białek jaja kurzego).
Szczepionki przeciwko grypie są wytwarzane przy użyciu zarodków kurzych, więc mogą zawierać śladowe ilości białka jaja kurzego. Jednak osoby z alergią na jajka – także te z ciężka alergią po spożyciu jajek– zwykle mogą bezpiecznie się zaszczepić, ponieważ aktualnie dostępne szczepionki zawierają śladowe, nieistotne ilości białek jaja kurzego W razie wątpliwości warto porozmawiać z lekarzem.
Jeśli w okresie 6 tygodni po wcześniejszym szczepieniu przeciw grypie wystąpił zespół Guillaina i Barrégo (rzadka choroba powodująca np. osłabienie mięśni), należy zachować ostrożność. Osoby, które nie są w grupie ryzyka ciężkiego przebiegu grypy, a przeszły ten zespół, raczej nie powinny być szczepione.
Jeśli dziecko ma aktualnie poważną infekcję (np. zapalenie płuc), szczepienie powinno zostać odłożone, aż dziecko wyzdrowieje.
Jakie są dostępne szczepionki przeciwko grypie stosowane u dzieci?
Aktualnie w Polsce dla dzieci dostępne są 2 szczepionki przeciwko grypie: Influvac Tetra i Vaxigrip Tetra. Szczepionki te chronią przed czterema wybranymi szczepami wirusa grypy zawartymi w preparacie. Obie podaje się w zastrzyku domięśniowym lub podskórnym. Obecnie nie jest już dostępna szczepionka przeciwko grypie w formie donosowej (czyli do nosa).
Szczepionki przeciwko grypie dla dzieci są bezpłatne, ale do ich odbioru w aptece potrzebna jest recepta. Przed szczepieniem dziecko musi zostać zbadane przez lekarza, który sprawdzi, czy nie ma przeciwwskazań do podania szczepionki.
