Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycyOceń:
(3.72/5 z 18 ocen)
dr n. med. Piotr Miśkiewicz, dr hab. n. med. Tomasz Bednarczuk prof. WUM
Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Niedoczynność tarczycy

Co to jest niedoczynność tarczycy i jakie są jej przyczyny?

Niedoczynność tarczycy jest zaburzeniem, w którym tarczyca produkuje za mało hormonów w stosunku do potrzeb organizmu. Tarczyca jest małym narządem położonym u podstawy szyi, zaliczanym do gruczołów wydzielania wewnętrznego (zob. rycinę poniżej). Odpowiada za wytwarzanie i uwalnianie dwóch hormonów: trijodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4) regulujących funkcję większości tkanek organizmu, oraz wpływających na metabolizm naszego organizmu i  termogenezę (produkcję ciepła). Czynność tarczycy jest kontrolowana przez przysadkę mózgową, która uwalnia hormon tyreotropowy (TSH) pobudzający tarczycę do produkcji T3 i T4. Czynność tarczycy i przysadki pozostają w ścisłej zależności (ujemne sprzężenie zwrotne): podwyższone stężenie hormonów tarczycy powoduje zmniejszenie uwalniania TSH przez przysadkę, a niedobór hormonów stymuluje produkcję TSH.

Do najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy w Polsce zalicza się:

  • chorobę Hashimoto czyli przewlekłe autoimmunologiczne (limfocytowe) zapalenie tarczycy. Choroba o podłożu autoimmunologicznym, wywołana przez własne przeciwciała, w której dochodzi do powstawania niebolesnego zapalenia w tarczycy, powoli (przez lata) niszczącego tarczycę i prowadzącego do zmniejszenia produkcji hormonów.
  • stan po operacyjnym usunięciu tarczycy. Operacja tarczycy może być przeprowadzona z różnych powodów (wole guzkowe, choroba Gravesa i Basedowa, rak tarczycy). W wyniku usunięcia całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności tarczycy. Stopień niedoczynności tarczycy w przypadku usunięcia części tarczycy (np. jednego płata) zależy od zakresu operacji.
  • stan po leczeniu jodem promieniotwórczym. Leczenie jodem promieniotwórczym (jodem radioaktywnym; 131I) może być przeprowadzone z różnych powodów (np. choroba Gravesa i Basedowa, wole guzkowe nadczynne).

Wśród rzadszych przyczyn należy wymienić:

  • inne zapalenia tarczycy (np. podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy); w tych przypadkach niedoczynność tarczycy może być przemijająca
  • polekową niedoczynność tarczycy (np.: amiodaron, interferon α)
  • wtórną niedoczynność tarczycy w przebiegu chorób przysadki (patrz: Niedoczynność przysadki).

Jak często występuje niedoczynność tarczycy?

Niedoczynność tarczycy jest najczęstszym zaburzeniem czynności tarczycy; występuje u około 5% dorosłych kobiet i u ok. 1% mężczyzn. Choć częstość niedoczynności tarczycy wzrasta z wiekiem (zwłaszcza u osób powyżej 60 rż.), choroba występuje również u ludzi młodych i dzieci. Niedoczynność tarczycy w przebiegu choroby Hashimoto często występuje u członków rodziny.

Jak się objawia?

Tarczyca
Ryc. 1. Tarczyca jest małym narządem położonym u podstawy szyi

Główne objawy sugerujące niedoczynności tarczycy to:

  • uczucie ciągłego zimna
  • zmęczenie/ senność
  • depresja
  • zaburzenia pamięci
  • przyrost masy ciała
  • rzadsze oddawanie stolca / zaparcia
  • spowolnienie czynności serca, nadciśnienie tętnicze
  • sucha łuszcząca się blada skóra, suche włosy
  • zaburzenia miesiączkowania, niepłodność.

W badaniach laboratoryjnych można stwierdzić podwyższone stężenie cholesterolu, niedokrwistość.

Objawy niedoczynności tarczycy mogą mieć różne nasilenie, od łagodnego do bardzo ciężkiego. Osoby z łagodną niedoczynnością tarczycy mogą nie zaobserwować u siebie żadnego z wymienionych objawów, lecz jeśli problem nie zostanie wykryty i leczony, choroba może podstępnie się rozwijać. Skutki ciężkiej niedoczynności tarczycy mogą obejmować choroby serca, niepłodność, a w bardzo ciężkich przypadkach nawet śpiączkę.

Co zrobić w razie wystąpienia objawów?

W przypadku pojawienia się objawów sugerujących niedoczynność tarczycy należy się zgłosić do lekarza rodzinnego, który po badaniu lekarskim (po zebraniu wywiadu i po badaniu) zdecyduje o konieczności oznaczenia TSH. Okresowe badania TSH powinny być również wykonywane u osób, u których w rodzinie stwierdzono chorobą Hashimoto (zob. Choroba Hashimoto). Szczególnie ważne jest rozpoznanie niedoczynności tarczycy u kobiet planujących ciążę, ponieważ ten stan jest bardzo niekorzystny zarówno dla matki, jak i płodu (zob. Niedoczynność tarczycy w ciąży). Stąd wielu specjalistów zaleca wykonanie badania TSH u każdej kobiety planującej ciążę.

Jak lekarz ustala diagnozę?

W celu potwierdzenia niedoczynności tarczycy konieczne jest wykonanie badań hormonalnych. Wstępne badanie oceniające czynność tarczycy (stężenie TSH we krwi) może zlecić lekarz rodzinny. Jeżeli uzyskany wynik będzie nieprawidłowy (powyżej górnej granicy normy), konieczny jest pomiar stężenia tyroksyny (FT4). Pierwotną niedoczynność tarczycy (związaną z chorobą tarczycy, a nie chorobą przysadki) rozpoznaje się jeżeli podwyższonemu stężeniu TSH towarzyszy obniżone stężenie FT4.

W przypadku rozpoznania niedoczynności tarczycy lekarz będzie się starał ustalić jej przyczynę. W tym celu pomocne jest: USG tarczycy; w chorobie Hashimoto można stwierdzić zmniejszoną wielkość tarczycy oraz obniżoną echogeniczność.

Oznaczenie stężeń przeciwciał przeciwtarczycowych w surowicy, a zwłaszcza przeciwciał przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO) lub przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG): podwyższone stężenie anty-TPO jest charakterystyczne dla choroby Hashimoto.

Jakie są sposoby leczenia?

Niedoczynność tarczycy leczy się przyjmując regularnie brakujące hormony tarczycy. Lewotyroksyna produkowana syntetycznie jest identyczna i ma takie samo działanie jak hormon wytwarzany w tarczycy. W Polsce istnieje wiele preparatów lewotyroksyny, które mogą się różnić między sobą efektem działania; stąd najlepiej zawsze przyjmować ten sam preparat. Regularne przyjmowanie brakujących hormonów tarczycy prowadzi do normalizacji stężenia TSH oraz powrotu prawidłowego funkcjonowania organizmu. Większość chorych może być leczona ambulatoryjnie. Osoby z ciężką niedoczynnością tarczycy lub z współistniejącymi poważnymi chorobami (np. choroba serca) mogą początkowo wymagać leczenia w szpitalu.

Lewotyroksynę należy przyjmować regularnie, najlepiej o tej samej porze, zwykle rano, koniecznie na czczo, około 30-60 min przed posiłkiem. Każdorazowo lekarz indywidualnie ustala dawkę początkową leku. Następnie przeprowadza się kontrolne badania stężenia TSH, i na podstawie uzyskanego wyniku lekarz modyfikuje dawkę leku. Początkowo mogą być konieczne częstsze kontrole TSH (co ok. 6-12 tygodni). Natomiast po stabilnym wyrównaniu niedoczynności tarczycy kontrole TSH mogą być rzadsze (co 6-12 miesięcy).

Należy poinformować lekarza prowadzącego o wszystkich innych przyjmowanych lekach; niektóre leki (np. preparaty żelaza) nie powinny być przyjmowane razem z lewotyroksyną w tym samym czasie.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Większość pacjentów z niedoczynnością tarczycy wymaga leczenia lewotyroksyną i okresowej kontroli TSH przez całe życie. W niektórych przypadkach (np. poporodowe zapalenie tarczycy, podostre zapalenie tarczycy, polekowa niedoczynność tarczycy) może dojść do samoistnego wyzdrowienia i ustąpienia niedoczynności tarczycy.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Autoimmunologiczne choroby tarczycy (np. choroba Gravesa i Basedowa, choroba Hashimoto) są chorobami uwarunkowanymi genetycznie. Nie mamy wpływu na predyspozycję genetyczną osób obciążonych. Osoby, u których w rodzinie występują autoimmunologiczne choroby tarczycy powinny o tym fakcie informować lekarzy, aby ewentualnie unikać niektórych leków, które mogą wpłynąć na rozwój choroby. Ponadto takie osoby powinny okresowo kontrolować stężenie TSH, aby jak najszybciej rozpoznać rozwijająca się niedoczynność tarczycy i nie dopuścić do rozwoju ciężkich objawów.

Data utworzenia: 11.12.2012
Niedoczynność tarczycyOceń:
(3.72/5 z 18 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Konopna Farmacja Poznań
      2017-06-21 23:25
      Polecam ekstrakt z konopi CBD + CBDA 6 % jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o olejku przeczytaj dalej i wejdź na www.konopiafarmacja.pl Większość osób postrzega produkty z konopi jako niebezpieczne narkotyki i odrzuca je niejako z definicji. Nieliczni wiedzą, że marihuana to zbawienne lekarstwo w łagodzeniu objawów jaskry, bólów związanych ze stwardnieniem rozsianym, w chorobie Alzheimera, w pobudzaniu apetytu u chorych na AIDS, w leczeniu niektórych nowotworów, znoszeniu złego samopoczucia podczas chemioterapii nowotworów oraz w niektórych postaciach migreny i padaczki. W ziołolecznictwie tradycyjnym kwiaty konopi stosowano do leczenia owrzodzeń, ran i poparzeń. Nasiona w formie pasty były stosowane przeciwzapalnie, jako lek przeczyszczający i odrobaczający. Olej tłoczony z nasion używano jako odżywkę do włosów, a żywiczny wyciąg na bazie alkoholu był stosowany jako środek przeciwbólowy, redukujący poziom lęku, poprawiający apetyt, stosowany przy migrenie, bezsenności i przypadłościach neurologicznych. W 1839 roku kolega W. B. O'Shaughnessy zastosował jako pierwszy z powodzeniem cannabis jako środek znieczulający przy bólach reumatycznych, kolce jelitowej u dzieci i bólach tężcowych. Również angielska królowa Wiktoria stosowała konopie dla złagodzenia bólów menstruacyjnych. Na początku XX wieku znanych było co najmniej sto środków leczniczych, w których Cannabis stanowił istotny, jeśli nie jedyny składnik. Lekarstwa na bazie konopi były i są przepisywane na kilkadziesiąt różnych schorzeń. Jeszcze mniej osób wie, że konopie, to nie tylko marihuana (THC). Konopie to także olej z konopi, który zawiera jedynie śladową ilość THC i duuużo CBD (Kannabidoil), CBD-A (Kannabidiolic Kwas), CBC (Kannabichromen) i CBG (Kannabigerol), jak również różnorodnych terpenoidów i flawonoidów. Olej z konopi dzięki tym składnikom ma silne działania przeciwzapalne i posiada jeden z najwyższych poziomów przeciwutleniaczy w naturze. Najnowsze badania wykazują, że CBD i CBDA przyczyniają się do zwalczania „cichego” przewlekłego zapalenia, które jest źródłem większości nowotworów, chorób zwyrodnieniowych i rzadziej lub częściej występujących chorób z autoagresji. Jakie to choroby? Oto przykłady: 1/ stwardnienie rozsiane (SM) 2/ autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AZW) 3/ choroba Gravesa-Basedowa 4/ choroba Hashimoto 5/ cukrzyca insulinozależna 6/ reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) 7/ zesztywniające zapalenie stawów (ZZSK) 8/ toczeń układowy (SLE) 9/ polimialgia reumatyczna 10/ zespół Sjögrena 11/ bielactwo 12/ zapalenie wielomięśniowe 13/ zapalenia tętnicy skroniowej (olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, choroba Hortona), Jak możecie podejrzewać, poza wymienionymi schorzeniami, nas, ze względu na tzw. profil działalności , szczególnie interesuje wpływ CBD i CBDA na przebieg neuroboreliozy, autyzmu, ADHD, PITAND, PANS, PANDAS etc. i….na nas samych. Dlaczego? Zawsze chcieliśmy sprawdzić co się stanie, gdy delikatnie zaingerujemy w układ endokannabinoidowy ;) . Nie wiecie co to jest? To układ biorący udział w wielu fizjologicznych procesach, m.in. regulacji gospodarki energetycznej organizmu, regulacji powiązań neurohormonalnych, neuroimmunologicznych, aktywności motorycznej, nastroju, motywacji, głodu i sytości, zużytkowania energii oraz kontroli metabolizmu lipidów i węglowodanów. Działanie wywiera przez wpływ ośrodkowy na podwzgórzowe i mezolimbiczne neurony regulujące łaknienie, a także obwodowy wpływając na czynność adipocytów, hepatocytów i endokrynnej części trzustki. Na układ endokannabinoidowy składają się receptory CB1 i CB2, agoniści egzogenni i endogenni: kannabinoidy i endokannabinoidy oraz enzymy regulujące syntezę i degradację endogennych ligandów tego układu. Endogennymi agonistami układu endokannabinoidowego są między innymi anandamid (AEA) i 2-arachidonoiloglicerol (2-AG). Receptory CB1 są rozmieszczone nie tylko w mózgu, ale także w tkance tłuszczowej, mięśniach szkieletowych, wątrobie i innych narządach, a CB2 głównie na komórkach układu immunologicznego. Niesamowite, nieprawdaż? Jesteście zainteresowani profilaktyką, znajdujecie się w grupie ryzyka lub chorujecie na jedną z ww chorób? Mamy dla Was dobrą wiadomość. Do niedawna problem stanowiła dostępność preparatów zawierających CBD i CBDA, ale koniec z tym.... mamy wyjątkowy produkt ekstrakt z konopi CBD + CBDa 6 % https://konopiafarmacja.pl/wyroby-z-konopii/17-konopny-ekstrakt-cbd-6.htmlodpowiedz
    • Niki
      2017-05-24 13:20
      Ja stosuje kuracje konopną i jestem bardzo zadowolona. Zmniejszam dawkę i mam nadzieje, że niedługo całkiem odstawie leki ;) zażywam ekstrakt CBD 3%, dodaje energii, nie śpię już w dzień i nie męczę się tak szybko. Natomiast do diety dodałam olej konopny i konopne nasionka łuskane, które dostarczają dużo jodu i NNKT. Polecam te produkty: https://konopiafarmacja.pl/wyroby-z-konopii/14-konopny-ekstrakt-cbd-3-10ml.htmlodpowiedz
    • Krystyna
      2016-08-22 13:58
      witam,od kilku lat zmagam się z niedoczynnoscią tarczycy ,przyjmuję leki,mam problem z koncentracją i z zapamiętywaniem sloweodpowiedz
    • Karolina P.
      2016-07-31 18:17
      Ja rówież zmagam się z niedoczynnością tarczycy, niedawno odkryłam świetnego endokrynologa. Polecam Wam skorzystać z poradni na Ursynowie i w Centrum. Podaję numer: 22 2991122. Możliwe są też wizyty domowe i konsultacja skype.odpowiedz
Dodając komentarz akceptujesz regulamin

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Albo lek, albo śmierć
    Jeden z dwóch najdroższych leków świata, mimo pozytywnej rekomendacji AOTMiT, wydanej jesienią ubiegłego roku, w Polsce nadal nie jest refundowany. O leku ekulizumab głośno było już rok temu, gdy nagłośniono historię młodego mężczyzny z Dolnego Śląska, u którego lekarze zdiagnozowali ultra rzadką chorobę – nocną napadową hemoglobinurię. Teraz temat wrócił.
  • Co zrobi MZ, by zapobiec protestom?
    Porozumienie Zawodów Medycznych postawiło rządowi trzy warunki. Jeśli nie zostaną spełnione, lekarze i przedstawiciele pozostałych zawodów medycznych mają rozpocząć protest, w tym strajk głodowy. Mimo wakacji parlamentarnych do ministerstwa popłynęły w tej sprawie pierwsze interpelacje.
  • Czy resort leczy się prywatnie?
    Politycy nie mają pojęcia, jak funkcjonuje system ochrony zdrowia, bo żyją w kokonie stworzonym przez sieć znajomości i kontaktów oraz system nie do końca przejrzystych przywilejów. Teza to o tyleż prawdziwa, co nienowa. Jednak ostatnie publikacje medialne na ten temat trudno uznać za przykład obiektywnego, jakościowego dziennikarstwa.
  • Jak walczyć o zmianę
    O rosnącej emigracji lekarzy mówi się już od dawna. Jak dotąd nie wywarło to wrażenia na rządzących. Tymczasem jeżeli trend się utrzyma, może dojść do załamania niewydolnego już dzisiaj systemu – przekonuje w rozmowie z mp.pl Damian Patecki, przewodniczący PR OZZL.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies