Ocet jabłkowy to naturalny produkt fermentacji jabłek, któremu przypisuje się liczne - niepotwierdzone wysokiej jakości badaniami naukowymi właściwości zdrowotne. W tym artykule podajemy przepis na domowy ocet jabłkowy, wyjaśniamy, jak go pić, oraz czy wykazuje właściwości lecznicze.
Fot. pixabay.com
Ocet jabłkowy – wartość odżywcza
Octy owocowe, w tym ocet jabłkowy, jest bogatym źródłem różnego rodzaju kwasów organicznych. Zawiera on przede wszystkim kwas octowy oraz, w mniejszych ilościach, kwas mlekowy, jabłkowy i bursztynowy. Ocet jabłkowy charakteryzuje się także zawartością związków fenolowych o właściwościach przeciwutleniających. Są to katechiny i epikatechiny.
Octu jabłkowego nie można jednak traktować jako źródło witamin i składników mineralnych, ponieważ zawiera ich śladowe ilości.
Dobrej jakości ocet jabłkowy jest naturalnie mętny (widoczny jest osad) i odznacza się on jasnożółtą barwą oraz owocowo-kwaskowym smakiem i zapachem.
Jak powstaje ocet jabłkowy?
Ocet jabłkowy powstaje w wyniku beztlenowej fermentacji alkoholowej owoców z użyciem drożdży. W następnym etapie dochodzi do biosyntezy kwasu octowego, którą przeprowadzają tlenowe bakterie kwasu octowego (Acetic Acid Bacteria – AAB).Głównym związkiem wytwarzanym przez bakterie kwasu octowego jest kwas octowy. Pierwszym etapem biosyntezy kwasu octowego jest oksydacja etanolu do aldehydu octowego z udziałem enzymu dehydrogenazy alkoholowej. W następnej kolejności aldehyd ulega utlenieniu przez dehydrogenazę aldehydową do kwasu octowego.
Ocet jabłkowy – przepis. Jak zrobić ocet jabłkowy w domu?
Brak dowodów naukowych na korzystne lecznicze działanie octu jabłkowego nie przekreśla jednak jego wartości jako produktu spożywczego.
Przygotowanie domowego octu jabłkowego nie jest trudne. Potrzebujemy około 1 kg jabłek, 1,5 litra letniej wody oraz 2 łyżki cukru.
Szklany słój należy napełnić jabłkami (pokrojonymi wraz ze skórką i gniazdami nasiennymi) do 3/4 jego objętości. Tak przygotowane jabłka zalewamy wodą, w której uprzednio rozpuszczamy cukier (jabłka muszą być w pełni przykryte przygotowanym płynem). Następnie nakryty gazą i zabezpieczony gumką recepturką słój odstawiamy w ciemne miejsce.
Początkowo jabłka unoszą się na powierzchni płynu i można zaobserwować tworzenie się piany (taki proces może trwać nawet 6 tygodni; w tym czasie jabłka można delikatnie mieszać). Następnie jabłka zaczynają opadać na dno, a na powierzchni płynu powstaje galaretowata substancja – tzw. matka octowa (od tego momentu nie należy mieszać octu). Po około 4 tygodniach gotowy do spożycia ocet przelewamy przez sito do szklanych butelek. Po jakimś czasie na dnie butelek może powstać osad; jest to całkowicie naturalny proces, którym nie należy się niepokoić.
Jak wygląda zepsuty ocet jabłkowy?
Jak już wspomniano wcześniej dobrej jakości ocet jabłkowy jest naturalnie mętny, ma jasnożółtą barwę oraz aromatyczny owocowo-kwaskowy smak i zapach. Zmiana któregokolwiek z tych parametrów może świadczyć, że proces fermentacji nie zaszedł w sposób właściwy. Choć osad, który jest widoczny na dnie butelki, jest zjawiskiem normalnym, to jednak znaczące zmętnienie, zmiana konsystencji (na bardziej kleistą) oraz zapachu na nieprzyjemny, sugerujący zepsute owoce może świadczyć o zepsuciu. Zepsuty ocet może się także charakteryzować nieprzyjemnym metalicznym lub gorzkawym posmakiem.
Aby zachować wszystkie walory smakowe octu jabłkowego i zabezpieczyć go przed ewentualnym zepsuciem należy przechowywać go w ciemnym (z daleka od światła słonecznego) oraz chłodnym miejscu.
Jak pić ocet jabłkowy?
Jeśli już zdecydujesz się na przyjmowanie octu jabłkowego, należy zawsze rozcieńczać go z wodą (najlepiej w 200 ml) lub dodawać do posiłku. Rozsądne wydaje się także nie przekraczanie ilości 15 ml/dzień.
Ocet jabłkowy – zastosowanie w kuchni i domu
Ocet jabłkowy wykorzystywany jest przede wszystkim jako dodatek do sałatek, podkreślając ich smak. Wykorzystuje się go także do przygotowywania różnego rodzaju sosów sałatkowych i dressingów.
Ocet jabłkowy używany jest także w marynatach do mięs i warzyw. Kwas octowy sprawia, że mięso staje się bardziej kruche, a warzywa zachowują swój kolor.
Ocet często wykorzystuje się także jako ekologiczny środek do czyszczenia. Przy jego użyciu można usunąć bród, a przede wszystkim gromadzący się kamień (dotyczy to armatury kuchennej i łazienkowej).
Ocet jabłkowy – skutki uboczne spożycia i przeciwwskazania
Generalnie uznaje się, że ocet jabłkowy wykorzystywany jako dodatek do potraw nie wywołuje niepożądanych skutków ubocznych. Natomiast spożywany w większych ilościach (bez rozcieńczenia) i przez dłuższy czas może powodować niepożądane skutki, jak zmniejszenie stężenia potasu we krwi (hipokaliemia) oraz erozja szkliwa.
W badaniach zaobserwowano ponadto, że nawet jednorazowa aplikacja octu jabłkowego na skórę może prowadzić do oparzeń chemicznych.
Ocet jabłkowy - na co pomaga?
Ocet jabłkowy należy do tych produktów żywnościowych, którym przypisuje się niezliczone korzyści zdrowotne. Niestety nie wskazują na to dostępne badania naukowe, a potwierdzające te korzyści wnioski są wysuwane na podstawie badań o bardzo słabej jakości (badania na modelu zwierzęcym lub na małych grupach pacjentów).
Ocet jabłkowy – wpływ na cholesterol i glukozę na czczo
Uważa się na przykład, że ocet jabłkowy może zmniejszać stężenie cholesterolu całkowitego i triglicerydów u chorych na cukrzycę typu 2. Z kolei u wykorzystujących w diecie ocet jabłkowy pacjentów bez zaburzeń gospodarki węglowodanowej zaobserwowano zmniejszenie stężenia glukozy na czczo oraz stężenia HbA1C (hemoglobina glikowana). Jednak nawet autorzy wskazujących na te korzyści publikacji zwracają uwagę na stosunkowo małą liczbę badań włączonych do metaanalizy, a także niejednorodność wyników oraz niepoprawną metodykę niektórych badań. Uniemożliwia to wyciągnięcie wiarygodnych wniosków. Dodatkowo należy podkreślić, że w dotychczas publikowanych wytycznych towarzystw diabetologicznych nie rekomenduje się przyjmowania octu jabłkowego w celu uzyskania kontroli glikemii u chorych na cukrzycę.
Ocet jabłkowy w redukcji masy ciała
Postuluje się ponadto korzystny wpływ octu jabłkowego na redukcję masy ciała, co sugeruje, że można ten produkt traktować jak skuteczny sposób na odchudzanie. Niestety, podobnie jak w przypadku badań oceniających wpływ octu jabłkowego na gospodarkę węglowodanową, i tym razem nie są dostępne potwierdzające te opinie badania dobrej jakości, prowadzone na odpowiednio licznej grupie ochotników.
Podkreśla się, że na dzień dzisiejszy żadne z europejskich, ani amerykańskich towarzystw naukowych zajmujących się leczeniem otyłości nie rekomenduje octu jabłkowego jako środka wykorzystywanego w leczeniu otyłości i jej powikłań.
Ocet jabłkowy – właściwości przeciwzapalne
Wiele osób wierzy także w przeciwzapalne właściwości octu jabłkowego i możliwości jego wykorzystania w leczeniu zapalenia stawów. Trzeba jednak zaznaczyć, że dotychczas nie są dostępne publikacje naukowe oceniające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania octu jabłkowego w celu łagodzenia przebiegu tej choroby.
Ocet jabłkowy na trądzik i łupież
W internecie można również znaleźć informacje na temat rzekomego korzystnego wpływu octu jabłkowego na leczenie trądziku oraz wskazujące na jego przeciwłupieżowe właściwości.
W rzeczywistości na dzień dzisiejszy istnieją skuteczne metody leczenia tego typu problemów skórnych.
Ocet jabłkowy na żylaki
W Internecie można znaleźć także informacje o tym, że ocet jabłkowy może być skutecznym sposobem na leczenie choroby żylakowej (zwanej potocznie żylakami). W rzeczywistości na razie nie przeprowadzono ani jednego badania oceniającego skuteczność i bezpieczeństwo octu jabłkowego w leczeniu żylaków. Ponadto w żadnych rekomendacjach dotyczących leczenia tej choroby nie uwzględnia się jego stosowania ani w celu zapobiegania, ani leczenia. Podobnie nie ma dowodów naukowych na to, że ocet jabłkowy może łagodzić przebieg choroby żylakowej. Należy także podkreślić, że wielokrotne aplikowanie octu jabłkowego na skórę może prowadzić do jej podrażnienia.
