Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego oznacza zniekształcony pęcherzyk żółciowy o pogrubiałej i zwłókniałej ścianie, co stanowi wynik mechanicznego podrażnienia wywołanego obecnością kamieni żółciowych lub nawracających napadów kolki żółciowej. Leczenie polega na usunięciu pęcherzyka żółciowego.
Co to jest przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego?
Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego oznacza zniekształcony pęcherzyk żółciowy o pogrubiałej i zwłókniałej ścianie.
Uważa się, że przewlekłe zmiany zapalne stanowią wynik mechanicznego podrażnienia wywołanego obecnością kamieni żółciowych lub nawracających ataków kolki żółciowej, co prowadzi do włóknienia i pogrubienia ściany pęcherzyka. W błonie śluzowej pęcherzyka mogą występować owrzodzenia i blizny, a wewnątrz pęcherzyka – tzw. szlam żółciowy (błotko) lub kamienie (złogi).
W nielicznych przypadkach dochodzi do zwapnienia ścian (tzw. pęcherzyk porcelanowy). Uważa się, że ten stan predysponuje do rozwoju raka pęcherzyka żółciowego, ale oszacowanie wielkości tego ryzyka budzi kontrowersje. Niemniej przyjmuje się, że zwapniały pęcherzyk żółciowy, zwłaszcza jeśli zwapnienia są nieregularne, jest wskazaniem do usunięcia pęcherzyka żółciowego, czyli cholecystektomii.
Zobacz również: Rak dróg żółciowych
Częstość występowania przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego
Kamica pęcherzykowa jest częstą chorobą, dotyczącą około 20% populacji europejskiej. Częstość występowania kamicy zwiększa się wraz z wiekiem; jest 4-krotnie większa wśród kobiet niż wśród mężczyzn. Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego należy do najczęściej obserwowanych chorób pęcherzyka żółciowego. Ocenia się, że stanowi przyczynę ponad 80% zabiegów usunięcia pęcherzyka żółciowego.
Objawy przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego
Ryc. 1. Umiejscowienie pęcherzyka żółciowego
Główne objawy przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego to ból o różnym nasileniu, zlokalizowany po prawej stronie brzucha (w okolicy podżebrowej prawej), promieniujący do prawej łopatki i kręgosłupa. Dolegliwości bywają jednak również zupełnie niecharakterystyczne, a bóle mogą występować także w innych okolicach, głównie w górnej części brzucha.
W przebiegu przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego mogą się pojawiać nawracające napady kolki żółciowej, ale u niektórych chorych bóle mogą być niezbyt silne, gniotące, tępe, nasilać się po błędach dietetycznych (np. po spożyciu tłustych, smażonych posiłków, śmietany, tortów). Przemijające początkowo dolegliwości mogą się z czasem zmienić w bóle o bardziej trwałym charakterze.
Dolegliwościom bólowym spowodowanym przez przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego towarzyszą zwykle częste odbijanie, mdłości, wzdęcia brzucha i niesmak w ustach. Może się pojawić niewielkiego stopnia zażółcenie skóry i twardówek oczu. Dolegliwości te może nasilać wysiłek fizyczny połączony ze wstrząsami, choroby przebiegające z gorączką, używki i stres.
Co robić w przypadku wystąpienia objawów?
Należy się zgłosić do lekarza, który zdecyduje, czy konieczna jest pilna interwencja chirurgiczna, i zaplanuje dalszą diagnostykę oraz leczenie.
Jak lekarz rozpoznaje przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego?
W przewlekłym zapaleniu pęcherzyk żółciowy jest zwykle niewyczuwalny w badaniu brzucha dotykaniem. Lekarz ustala rozpoznanie na podstawie informacji uzyskanych od pacjenta na temat objawów oraz USG jamy brzusznej, w którym stwierdza się złogi (kamienie) w pęcherzyku żółciowym i zgrubienie jego ściany.
Leczenie przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego
Objawowe przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego jest wskazaniem do chirurgicznego usunięcia tego narządu wraz ze złogami. Najlepiej, gdy operację przeprowadza się planowo, nie zaś „na ostro” z powodu wskazań nagłych (np. z powodu pęknięcia).
W leczeniu przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego wykonuje się cholecystektomię (usunięcie pęcherzyka żółciowego) metodą laparoskopową lub klasyczną. Laparoskopia wiąże się z mniejszą liczbą powikłań oraz szybszym powrotem do zdrowia po zabiegu. Najchętniej stosuje się cholecystektomię laparoskopową, jednak czasami konieczna jest tzw. konwersja do laparotomii – w trakcie zabiegu chirurg podejmuje decyzję o kontynuowaniu operacji metodą otwartą. Na taką decyzję może wpłynąć podejrzenie współistnienia innej choroby, krwawienia czy uszkodzenia dróg żółciowych.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?
Całkowite wyleczenie przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego polega na jego usunięciu wraz ze złogami. Należy pamiętać, że zabieg operacyjny nie eliminuje skłonności genetycznej do powstawania złogów. Gdy nie ma już pęcherzyka, złogi mogą powstawać w drogach żółciowych – mówi się wówczas o kamicy przewodowej. Takie kamienie usuwa się metodami endoskopowymi (zabieg ECPW).
Po leczeniu operacyjnym przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego przez 2–3 miesiące pacjenci powinni unikać wysiłku i dźwigania ciężkich przedmiotów, w przeciwnym razie istnieje ryzyko powstania przepukliny pępkowej w miejscu cięcia chirurgicznego.
Dieta w przewlekłym zapaleniu pęcherzyka żółciowego
Po radykalnym leczeniu kamicy i przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego (zabieg chirurgiczny) najważniejsze jest przestrzeganie odpowiedniej diety. Podstawowym jej rodzajem stosowanym w chorobach wątroby i dróg żółciowych jest dieta oparta na potrawach ubogotłuszczowych i bogatowęglowodanowych. Istotne jest unikanie obfitych posiłków, ale również głodzenia. Wskazane jest przyjmowanie mniejszych porcji pożywienia ze zwiększoną częstością, najlepiej około 5–6 posiłków dziennie, regularnie, o stałych porach, i staranne ich przeżuwanie. Potrawy pieczone należy zastępować gotowanymi i duszonymi. Niewskazane jest spożywanie tłustych mięs i ryb oraz stosowanie majonezów, margaryny, smalcu. Ponadto zaleca się większe ilości odtłuszczonych produktów nabiałowych, chleb pszenny lub chleb typu graham, kasze i makarony.
Więcej na temat diety:
- Dieta w kamicy żółciowej
- Kamica pęcherzyka żółciowego – produkty dozwolone i zabronione przed i po operacji, przykładowy jadłospis
- Dieta wątrobowa - przepisy, jadłospis, czego należy unikać?
Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Nie zmienimy skłonności genetycznej do kamicy żółciowej, ale możemy zminimalizować ryzyko powstawania złogów, a zatem także przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego, przez zmianę czynników środowiskowych, a więc modyfikację stylu życia i odżywiania. Zapobieganie napadom kolki żółciowej polega przede wszystkim na stosowaniu diety niskotłuszczowej.
Przewlekłe zapalenie woreczka żółciowego w pytaniach i odpowiedziach
Co oznacza błotko w woreczku żółciowym?
Błotko żółciowe (inaczej szlam żółciowy) to zagęszczona żółć widoczna w pęcherzyku żółciowym podczas badania USG. Może świadczyć o zastoju żółci i bywa to stan, z którego się rozwinie kamica pęcherzyka żółciowego.
Czy tzw. błoto żółciowe też może powodować objawy?
Tak, u niektórych osób obecność zagęszczonej żółci, czyli błotka żółciowego, może powodować objawy. Objawy te są podobne do objawów kamicy żółciowej i obejmują przed wszystkim kolkę żółciową. Błotko żółciowe może też prowadzić do powikłań, takich jak kamica żółciowa, czyli ostrego zapalenia trzustki i zapalenia dróg żółciowych.
Czy szlam żółciowy to to samo co błotko?
Tak.
Co to jest zagięty pęcherzyk żółciowy?
Zagięty pęcherzyk żółciowy to wariant anatomiczny, czyli rodzaj pęcherzyka, który występuje u zdrowych osób. Szacuje się, że zagięty pęcherzyk żółciowy występuje u kilku procent populacji. Nie jest chorobą, tylko wariantem normy i nie wymaga leczenia.
Co to jest przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego z cechami cholesterolozy?
Cholesteroloza to łagodny stan, w którym w ścianie pęcherzyka odkładają się lipidy. Jest to częste zjawisko. Zwykle cholesteroloza nie powoduje żadnych objawów i nie wymaga leczenia. Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego z cechami cholesterolozy oznacza, że w pęcherzyku występuje przewlekły stan zapalny z odkładaniem się lipidów w ścianie pęcherzyka.
Czy możliwe jest przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego bez kamieni?
Zasadniczo przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego jest związane z tym, że kamienie (złogi) drażnią ścianę pęcherzyka i prowadzą do jej stanu zapalnego. Uważa się zatem, że przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego jest powikłaniem kamicy.
Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego bez kamieni to termin, który był w przeszłości używany w odniesieniu do nawracającej kolki żółciowej bez obecności kamieni żółciowych. Obecnie się uważa, że ból taki wiąże się z zaburzeniami motoryki pęcherzyka żółciowego i jest określany jako zaburzenia czynnościowe pęcherzyka żółciowego.
