Cytryna - właściwości

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Cytryna zwyczajna to karłowate drzewo osiągające około 3 m wysokości. Ma ona wiecznie zielone liście oraz białe kwiaty z lekko purpurowym zabarwieniem. Owoc ma kształt owalny i jest koloru zielonego, podczas dojrzewania zmienia się w żółty.


Fot. Ryan Baker/ pexels.com

Cytryna zwyczajna jest gatunkiem głównie uprawnym. Uważa się, że pochodzi ona z północnych Indii. Pierwsze uprawy cytryny pojawiły się przypuszczalnie na obszarze południowych Włoch już w III w. n. e.

Cytryna – wartość odżywcza

Owoc cytryny charakteryzuje się małą wartością energetyczną – 100g dostarcza 36 kcal. Zawartość węglowodanów ogółem wynosi 9,5 g, a sacharozy 0,3 g w 100 g produktu.

Zawartość poszczególnych witamin i składników mineralnych zamieszczono w tabeli poniżej.

Tabela. Zawartość witamin i składników mineralnych w 100 g cytryny
witamina A [µg] 1
β-karoten [µg] 3
witamina E [mg] 0,19
witamina B1 [mg] 0,040
witamina B2 [mg] 0,023
witamina B3 [mg] 0,1
witamina C [mg] 50
sód [mg] 5
potas [mg] 125
wapń [mg] 40
fosfor [mg] 22
żelazo [mg] 0,6
magnez [mg] 9
Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K. i wsp.: Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2003

Cytryna – źródło związków antyoksydacyjnych

O aktywności biologicznej soku z cytryny decyduje przede wszystkim zawartość polifenoli. Główną ich grupę stanowią flawonoidy, do których zalicza się m.in. apigeninę, diosminę, hesperydynę, naringeninę oraz kwercetynę.

Poza flawonoidami w cytrynie występują także inne związki z grupy polifenoli. Są to kwasy fenolowe – kwas ferulowy i synapinowy.

Badania epidemiologiczne, kliniczne i laboratoryjne wskazują, że korzystny wpływ spożycia warzyw i owoców na układ sercowo naczyniowy wiąże się właśnie z obecnością w nich polifenoli. Uważa się, że mają one właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Wpływają także korzystnie na parametry lipidowe i węglowodanowe krwi, obniżają ciśnienie tętnicze oraz hamuaj agregację płytek krwi oraz zmniejszają krzepliwość krwi. To z kolei wpływa na mniejsze ryzyko chorób sercowo-naczyniowych u osób, które regularnie spożywają warzywa i owoce.

Polecamy: Właściwości przeciwutleniające warzyw

Cytryna – źródło olejków eterycznych

Ważnym surowcem pozyskiwanym z cytryny jest olejek eteryczny, składający się głównie z terpenów (limonen, β-pinen i γ-terpinen). Zawartość tych związków decyduje o tym, że olejki te wykorzystywane są do masażu, kąpieli oraz jako dodatek do produktów stosowanych do pielęgnacji twarzy i ciała.

W olejku pozyskiwanym z cytryny znajdują się także substancje fotouczulające, dlatego przy używaniu kosmetyków z jego dodatkiem, nie należy eksponować skóry na działanie promieni słonecznych.

Cytryna – wykorzystanie w kuchni

Cytryna to owoc, który z uwagi na swój kwaśny smak nie nadaje się do bezpośredniego spożycia. Wykorzystuje się go jako dodatek do zimnych napojów w okresie letnim (wody, lemoniady) oraz podczas chłodniejszych pór roku do przygotowania rozgrzewających napojów. W okresie zwiększonej zachorowalności na choroby wirusowe często wykorzystuje się ją jako dodatek do herbaty z imbirem i miodem.

Cytryna sprawdza się także jako składnik marynat mięsnych, zapewniając mu kruchość. Owoc ten sprawia, że smak potraw słodkich i wytrawnych jest bardziej zaznaczony. Często wykorzystuje się ją także do skropienia ryb.

Polecamy: Sposoby na jesienne chłody – cynamon, imbir i kardamon

Piśmiennictwo

Klimek-Szczykutowicz M., Szopa A., Ekiert H.: Cytryna – owoc o cennych właściwościach prozdrowotnych i kosmetycznych. Lek w Polsce 2018; 28(8): 30–37

dr n. med. Dominika Wnęk
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.

24.11.2023
Wybrane treści dla Ciebie
  • Stres oksydacyjny
  • Wolne rodniki (reaktywne formy tlenu)
  • Czy picie wody z cytryną ma wpływ na trądzik?
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 29 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta