Olej słonecznikowy to jeden z dominujących olejów na rynku polskim (obok oleju rzepakowego, oliwy z oliwek i oleju sojowego). Charakteryzuje się on szczególnie dużą zawartością niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 (kwasu linolowego).
Fot. Towfiqu Barbhuiya/ pexels.com
Olej słonecznikowy – wartość odżywcza
Olej słonecznikowy charakteryzuje się dużą zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. W przeważającej ilości jest to kwas linolowy. Charakteryzuje się on podobną zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych jak olej z pestek winogron.
Więcej na temat wielonienasyconych kwasów tłuszczowych przeczytej w artykule Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 – źródła i właściwości
W porównaniu z olejem rzepakowym czy oliwą z oliwek, olej słonecznikowy ma ponad 3-krotnie mniej jednonienasyconych kwasów tłuszczowych. Ma on także najwyższą zawartość witaminy E w porównaniu z olejem rzepakowym (tłoczonym na zimno i rafinowanym), oliwą z oliwek oraz olejem z pestek winogron.
| Tabela. Porównanie składu wybranych olejów roślinnych (w 100g) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Olej słonecznikowy | Olej rzepakowy | Olej rzepakowy tłoczony na zimno | Oliwa z oliwek | Olej z pestek winogron | |
| Jednonienasycone kwasy tłuszczowe [g] | 19,45 | 62,97 | 61,02 | 70,12 | 20,58 |
| -kwas α-linolenowy (omega-3) [g] | 0,61 | 8,07 | 9,91 | 0,83 | 0,16 |
| -kwas linolowy (omega-6) [g] | 64,44 | 17,7 | 18,69 | 9,78 | 68,49 |
| Nasycone kwasy tłuszczowe [g] | 11,05 | 6,67 | 5,59 | 14,86 | 10,75 |
| Witamina E [mg] | 46,71 | 26,73 | 29,05 | 11,95 | 28,8 |
| Źródło: Olej rzepakowy – zbiór artykułów eksperckich. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2020. | |||||
Czy olej słonecznikowy nadaje się do smażenia i pieczenia?
Smażenie nie jest rekomendowaną metodą obróbki kulinarnej produktów żywnościowych i zaleca się jak najrzadsze jej stosowanie. Podczas tego procesu należy wykorzystywać oleje, które są stabilne w wysokiej temperaturze (np. olej rzepakowy lub oliwa z oliwek). Z kolei olej słonecznikowy, podobnie jak olej z pestek winogron, z uwagi na wysoką zawartość wielonienasyconych kwasów tłuszczowych nie powinien być wykorzystywany do smażenia i pieczenia.
Będzie on z kolei dobrym dodatkiem do potraw na zimno, np. jako dodatek do sałatek, makaronów lub past warzywnych i z nasion roślin strączkowych.
Olej słonecznikowy tłoczony na zimno
Oleje tłoczone na zimno uzyskuje się wyłącznie za pomocą zabiegów mechanicznych, np. usunięcia lub tłoczenia, bez stosowania podwyższonej temperatury. Oleje takie mogą być oczyszczane wyłącznie poprzez przemycie wodą, osadzanie, filtrowanie i wirowanie.
Zwykle olej tłoczony na zimno charakteryzuje się ciemniejszą barwą w porównaniu z olejem rafinowanym. Z kolei obecność naturalnych składników powoduje, że olej tłoczony na zimno ma zwykle charakterystyczny smak i zapach, czego nie można zauważyć w przypadku olejów rafinowanych (są one zwykle bezwonne). W przypadku oleju słonecznikowego tłoczonego na zimno wyczuwalny jest łagodny, lekko orzechowy smak.
Z drugiej strony należy zaznaczyć, że korzystając wyłącznie z mechanicznych metod oczyszczania wśród licznych składników wykazujących korzystny wpływ na zdrowie (polifenole, tokoferole, skwalen i karotenoidy) mogą się znaleźć także niepożądane związki m.in. produkty hydrolizy i utleniania, zanieczyszczenia chemiczne środowiskowe i technologiczne oraz zanieczyszczenia fizyczne.
Aby jednak zapewnić bezpieczeństwo spożycia, zarówno oleje tłoczone na zimno, jak i rafinowane muszą pod względem bezpieczeństwa spełniać aktualnie obowiązujące wymagania prawne w zakresie żywności (skład i jakość olejów roślinnych wskazano w Standardach Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO).
Olej słonecznikowy tłoczony na zimno - przechowywanie
Olej słonecznikowy tłoczony na zimno powinien być przechowywany w ciemnej, szczelnie zamkniętej butelce, tak aby ograniczyć do niego dostęp światła i tlenu, które mogłyby zapoczątkować niekorzystne zmiany w składzie oleju (m.in. utlenianie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych). Należy także zwrócić uwagę na termin przydatności do spożycia i nie spożywać go po tym czasie (oleje dłużej przechowywane charakteryzują się mniejszą wartością odżywczą).
