Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Sód

mgr inż. Beata Przygoda
Samodzielna Pracownia Wartości Odżywczych Żywności Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Sód (Na) w organizmie człowieka występuje przede wszystkim w płynach pozakomórkowych, ale również w szkielecie i w płynach wewnątrzkomórkowych.


Fot. pixabay.com

Podstawową rolą sodu jest udział w kontroli objętości płynów pozakomórkowych oraz w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych i pomaga kontrolować skurcze mięśni. Uczestniczy w transporcie składników odżywczych do komórek organizmu.

Ponieważ głównym źródłem sodu w diecie jest sól kuchenna, na ogół nie obserwuje się niedoborów sodu na tle żywieniowym. Pewne niedobory mogą być skutkiem jego nadmiernego wydalania, np. w przypadku wzmożonej aktywności fizycznej wraz z potem, przy nieprawidłowym funkcjonowaniu nerek, stosowaniu leków moczopędnych, a także w trakcie wymiotów i biegunek. Niedobór sodu (hiponatremia) może prowadzić do odwodnienia organizmu, spadku ciśnienia i bólów głowy.

Znacznie poważniejszym problemem zdrowotnym jest nadmierne spożycie sodu, które może prowadzić do nadciśnienia, rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego i chorób nerek.

Pojawiły się także doniesienia wskazujące na związek pomiędzy zwiększonym spożyciem sodu a zwiększeniem częstości zachorowania na nowotwory żołądka.

Jak już wspomniano, podstawowym źródłem sodu w diecie jest sól kuchenna (chlorek sodu), znajdująca się przede wszystkim w produktach przetworzonych (ok. 39–47%), np. w pieczywie, wędlinach, serach „żółtych”, przetworach warzywnych i słonych przekąskach. Duża część spożywanej soli jest dodawana do posiłków przyrządzanych w gospodarstwach domowych (44–55%). Spożycie soli w Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, znacznie przekracza zalecane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) 5 g/d (co stanowi ok. 2000 mg sodu). W 2007 r. wyniosło ono w Polsce ponad 12 g/osobę/d.

W produktach spożywczych sód występuje naturalnie, ale w bardzo małych ilościach – od kilku do kilkudziesięciu miligramów na 100 g produktu.

W tabeli podano zawartość sodu w przykładowych produktach spożywczych oraz zawartość soli obliczoną według wzoru: zawartość soli (g) = zawartość sodu (g) × 2,5, przyjętego na potrzeby podawania zawartości soli w produktach spożywczych na opakowaniach tych produktów (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady [UE] Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, Dz. U. L 304 z 22.11.2011, s. 18).

Tabela 1. Zawartość sodu i soli w przykładowych produktach spożywczych
produkt sód (mg/100 g) sól (g/100 g)
łosoś wędzony 1470 3,68
kabanosy 1327 3,32
salami popularne 1307 3,27
płatki kukurydziane 1167 2,92
ser typu „feta” 1100 2,75
paluszki słone 1093 2,73
szynka wiejska 1026 2,57
ser camembert pełnotłusty 966 2,42
chipsy paprykowe 859 2,15
ser topiony edamski 841 2,10
ogórek kwaszony 703 1,76
ser edamski tłusty 618 1,55
tuńczyk w oleju 515 1,29
kajzerki 463 1,16
chleb żytni razowy 457 1,14
serek twarogowy ziarnisty 380 0,95
sardynka w pomidorach 350 0,88
sok wielowarzywny 312 0,78
herbatniki 297 0,74
kapusta kwaszona 260 0,65
sok pomidorowy 193 0,48
pierniki alpejskie 174 0,44
margaryna miękka 50% tł. 79 0,20
wieprzowina, szynka surowa 62 0,16
łosoś świeży 51 0,13
jogurt truskawkowy 1,5% tł. 47 0,12
mleko 2% tł. 44 0,11
ser twarogowy półtłusty 44 0,11
kapusta biała 19 0,05
ogórek 11 0,03
masło ekstra 9 0,02
pomidor 8 0,02
brokuły 7 0,02
płatki owsiane 5 0,01
orzechy włoskie 4 0,01
pomarańcza 3 0,01
mąka pszenna typ 500 2 0,01
jabłko 2 0,01
sok jabłkowy 2 0,01
Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005 (obliczenia własne na podstawie danych z monografii).

Aktualne normy dla sodu dla ludności Polski (Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B., 2008) ustalone zostały na poziomie wystarczającego spożycia (AI); wynoszą one dla osób dorosłych w wieku 19–50 lat 1500 mg/osobę/d i zmniejszają się wraz z wiekiem. Pomiędzy 51. a 65. rokiem życia wynoszą 1400 mg/osobę/d, w wieku 66–75 lat – 1300 mg/osobę/d, a po 75. roku życia 1200 mg/osobę/d.

07.09.2012

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?