Ostre zapalenie dróg żółciowych to poważna choroba, w której z powodu zastoju żółci dochodzi do zakażenia bakteryjnego i związanego z tym ostrego procesu zapalnego w drogach żółciowych. Charakterystyczne objawy to ból w prawej górnej części brzucha lub na środku, gorączka z dreszczami i żółtaczka. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię i leczenie zabiegowe, czyli endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną. Nieleczone ostre bakteryjne zapalenie dróg żółciowych zazwyczaj kończy się zgonem
Co to jest ostre zapalenie dróg żółciowych?
Ostre zapalenie dróg żółciowych to poważna choroba, w której dochodzi do zakażenia bakteryjnego i związanego z tym ostrego procesu zapalnego w drogach żółciowych. Zapalenie może dotyczyć wewnątrz- i/lub zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych.
Żółć jest produkowana w wątrobie, a następnie wewnątrzwątrobowymi drogami żółciowymi wypływa z wątroby do zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, które się łączą w przewód żółciowy wspólny i uchodzą do dwunastnicy w miejscu zwanym brodawką Vatera. Przeczytaj więcej: Budowa i funkcje pęcherzyka żółciowego oraz dróg żółciowych
Ostre zapalenie dróg żółciowych - przyczyny
Przyczyną ostrego zapalenia dróg żółciowych jest zastój żółci (cholestaza), czyli utrudniony lub zablokowany odpływ żółci do jelita, zwykle przez kamicę przewodową, czyli obecność złogów w drogach żółciowych. Zalegająca żółć ulega nadkażeniu bakteryjnemu, co powoduje ostre zapalenie dróg żółciowych. Najczęściej ostre zapalenie dróg żółciowych wywołują bakterie Escherichia coli, Klebsiella, Enterococcus, Enterobacter, Streptococcus i Pseudomonas aeruginosa.
Czynniki ryzyka ostrego zapalenia dróg żółciowych
Do ostrego zapalenia dróg żółciowych dochodzi, kiedy żółć nie może spływać swobodnie do jelita, co prowadzi do jej zastoju, czyli cholestazy. Przyczyny cholestazy:
- kamica żółciowa
- nowotwory utrudniające odpływ żółci, naciekające przewody lub brodawkę Vatera lub uciskające przewody żółciowe z zewnątrz, np. rak trzustki
- zwężenie dróg żółciowych po wcześniejszym zapaleniu lub z powodu interwencji medycznych
- pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych
- ucisk na przewody żółciowe przez torbiel trzustki lub powiększone węzły chłonne.
Ostre zapalenie dróg żółciowych – objawy
Typowe objawy ostrego zapalenia dróg żółciowych to tzw. triada Charcota:
- silny ból o charakterze kolki żółciowej w górnej części brzucha po prawej stronie lub na środku
- gorączka z dreszczami
- żółtaczka.
Ostre zapalenie dróg żółciowych może mieć ciężki przebieg i wówczas oprócz wymienionych objawów mogą towarzyszyć mu objawy wstrząsu, czyli spadek ciśnienia tętniczego, przyspieszony rytm serca, blada, spocona skóra, zaburzenia świadomości, co jest stanem zagrożenia życia.
Nieleczone ostre bakteryjne zapalenie dróg żółciowych zazwyczaj kończy się zgonem.
Ostre zapalenie dróg żółciowych – diagnostyka
Najpierw lekarz zbierze wywiad. Występowanie trzech charakterystycznych objawów, czyli bólu w górnej części brzucha po prawej stronie lub na środku, gorączki z dreszczami i żółtaczki naprowadza na rozpoznanie. Podczas badania brzucha występuje bolesność podczas dotykania brzucha po prawej stronie u góry, a mięśnie brzucha są napięte. W następnym kroku lekarz skieruje pacjenta na badania dodatkowe:
- badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, w której występuje zwiększona liczba leukocytów i duże stężenie CRP, świadczące o stanie zapalnym, a także zwiększenie aktywności ALT i AST, wzrost aktywności fosfatazy alkalicznej, GGT oraz stężenia bilirubiny
- badania obrazowe, zwykle USG, w którym można uwidocznić poszerzenie dróg żółciowych wewnątrz- i zewnątrzwątrobowych (jest to objaw kamicy) i kamicę przewodową
- procedurę diagnostyczną-leczniczą, czyli endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną – ECPW (zobacz niżej).
Ostre zapalenie dróg żółciowych – leczenie
Ostre zapalenie dróg żółciowych jest poważnym stanem i wymaga hospitalizacji.
Leczenie zachowawcze ostrego zapalenie dróg żółciowych obejmuje:
- ścisłą dietę, czyli nieprzyjmowanie pokarmów ani płynów doustnie
- nawadnianie chorego dożylne, czyli kroplówkami
- leki przeciwbólowe i rozkurczowe, podobnie jak w kolce żółciowej
- antybiotykoterapię.
Ponadto stosuje się leczenie inwazyjne, czyli zabiegowe, a konkretnie endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną (ECPW). Oznacza to wprowadzenie endoskopu przez usta do dwunastnicy, co umożliwia działania w obrębie dróg żółciowych. Podczas ECPW lekarz może naciąć brodawkę Vatera, usunąć złogi z dróg żółciowych, w razie potrzeby założyć protezy do dróg żółciowych, co umożliwi swobodny odpływ żółci. Czas wykonania ECPW zależy od stopnia ciężkości ostrego zapalenia dróg żółciowych, im cięższy przebieg, tym szybciej powinno być wykonane, nawet w ciągu 12 h od przyjęcia do szpitala. W ostrym zapaleniu dróg żółciowych o łagodnym przebiegu może być wykonane w trybie planowym.
Jeśli nie można wykonać ECPW lub podczas jego wykonania nie dało się udrożnić dróg żółciowych, to można zastosować drenaż przezskórny. Oznacza to, że pod kontrolą USG lub TK lekarz założy przez skórę brzucha dreny, którymi żółć będzie wypływała na zewnątrz.
