Pytanie nadesłane do redakcji
Czy są sytuacje, w których kamicę bezobjawową leczy się operacyjnie? Moje kamienie żółciowe są bardzo małe (mam trzy małe kamienie: dwa, dwa i cztery milimetry). Lekarze mówią, że właśnie takie małe kamienie są najgorsze, gdyż mogą wyjść z woreczka i może dojść do powikłań. Nic mnie nie boli. Czy z powodu potencjalnej żółtaczki mechanicznej, czy potencjalnego zapalenia trzustki należy wycinać woreczek?
Mam 44 lata, kobieta. Rozumiem, że ryzyko nowotworu jest większe przy polipie, a nie przy małych kamieniach, które ulegają przemieszczeniu pod wpływem zmiany pozycji ciała.
Odpowiedź
Kamica żółciowa u większości osób – około 80% osób z kamicą – przebiega bezobjawowo. U większości tych osób pozostaje bezobjawowa przez całe życie. Kamienie rosną – mniej więcej 1–2 mm rocznie przez wiele lat (5–20 lat). Objawy rozwijają się z częstością około 1–4% rocznie, a u około 20% osób bezobjawowych w ciągu 20 lat od rozpoznania pojawiają się objawy.
Sama kamica bezobjawowa nie jest wskazaniem do operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego (cholecystektomii).
Wskazaniami do leczenia operacyjnego pomimo braku objawów są sytuacje zwiększonego ryzyka wystąpienia raka pęcherzyka żółciowego, czyli:
- pęcherzyk porcelanowy, czyli wysycony solami wapnia, zwłaszcza gdy zwapnienie ścian jest nieregularne
- polipy pęcherzyka żółciowego wielkości ponad 1 cm, a także wielkości 6–10 mm, jeśli się powiększają i w pęcherzyku są obecne kamienie żółciowe lub niezależnie od wielkości u chorych na pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych
- duże kamienie żółciowe, czyli kamienie większe niż 3 cm.
Poza wymienionymi wskazaniami, nie zaleca się wykonywania cholecystektomii u osób bezobjawowych z kamicą żółciową. Jest tak dlatego, że większość osób bezobjawowych pozostanie bezobjawowych do końca życia, a cholecystektomia, jak każdy zabieg chirurgiczny łączy się z ryzykiem powikłań. Oprócz rzadko spotykanych uszkodzeń dróg żółciowych, zespołu po cholecystektomii czy biegunki, częściej obserwujemy zapalenie żółciowe żołądka (zob. Powikłania laparoskopowego usunięcia pęcherzyka żółciowego).
Przed ewentualną decyzją o zabiegu należy rozważyć wszystkie za i przeciw i przedyskutować problem z lekarzem prowadzącym.
Czy małe kamienie w pęcherzyku żółciowym są bardziej niebezpieczne niż duże?
Najważniejszym czynnikiem, który decyduje o postępowaniu w kamicy pęcherzyka żółciowego nie jest rozmiar kamieni, tylko to, czy powodują objawy, czy nie. Leczenie operacyjne jest wskazane w przypadku objawowej kamicy pęcherzyka żółciowego i jej powikłań niezależnie od wielkości kamieni (złogów). W przypadku kamicy bezobjawowej jest wskazane w kilku przypadkach, z których jeden obejmuje obecność dużych złogów (kamieni) w pęcherzyku żółciowym, o wielkości ponad 3 cm.
Zwykle kamienie w pęcherzyku żółciowym mają wielkość 5–10 mm. I zwykle to mniejsze kamienie powodują objawy i powikłania, ponieważ mogą zablokować przewód pęcherzykowy i spowodować ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego lub przedostać się do przewodów żółciowych (kamica przewodowa) i spowodować związane z tym objawy i powikłania, czyli np. zapalenie dróg żółciowych, cholestazę, ostre zapalenie trzustki. Przy czym bardzo małe złogi mogą wypłynąć wraz z żółcią do jelita, nie powodując objawów i opuścić organizm (ze stolcem).
Z kolei – jak wspomniano – duże kamienie, o wielkości ponad 3 cm uznaje się za czynnik ryzyka raka pęcherzyka żółciowego i dlatego stanowią wskazanie do cholecystektomii, nawet u osób bezobjawowych.
